chevron_left शान्ति पर्व अध्याय २९
वैशम्पाय़न उवाच:
नित्यं सुभिक्षमेवासीद्रामे राज्यं प्रशासति ||
४८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
प्राणिनो नाप्सु मज्जन्ति नानर्थे पावकोऽदहत् |
४९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
न व्यालजं भय़ं चासीद्रामे राज्यं प्रशासति ||
४९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
आसन्वर्षसहस्राणि तथा पुत्रसहस्रिकाः |
५० क
वैशम्पाय़न उवाच:
अरोगाः सर्वसिद्धार्थाः प्रजा रामे प्रशासति ||
५० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
नान्योन्येन विवादोऽभूत्स्त्रीणामपि कुतो नृणाम् |
५१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
धर्मनित्याः प्रजाश्चासन्रामे राज्यं प्रशासति ||
५१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
नित्यपुष्पफलाश्चैव पादपा निरुपद्रवाः |
५२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
सर्वा द्रोणदुघा गावो रामे राज्यं प्रशासति ||
५२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
स चतुर्दश वर्षाणि वने प्रोष्य महातपाः |
५३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
दशाश्वमेधाञ्जारूथ्यानाजहार निरर्गलान् ||
५३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
श्यामो युवा लोहिताक्षो मत्तवारणविक्रमः |
५४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
दश वर्षसहस्राणि रामो राज्यमकारय़त् ||
५४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
स चेन्ममार सृञ्जय़ चतुर्भद्रतरस्त्वय़ा |
५५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
पुत्रात्पुण्यतरश्चैव मा पुत्रमनुतप्यथाः ||
५५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
भगीरथं च राजानं मृतं शुश्रुम सृञ्जय़ |
५६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
यस्येन्द्रो वितते यज्ञे सोमं पीत्वा मदोत्कटः ||
५६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
असुराणां सहस्राणि वहूनि सुरसत्तमः |
५७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अजय़द्वाहुवीर्येण भगवान्पाकशासनः ||
५७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
यः सहस्रं सहस्राणां कन्या हेमविभूषिताः |
५८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
ईजानो वितते यज्ञे दक्षिणामत्यकालय़त् ||
५८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
सर्वा रथगताः कन्या रथाः सर्वे चतुर्युजः |
५९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
रथे रथे शतं नागाः पद्मिनो हेममालिनः ||
५९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
सहस्रमश्वा एकैकं हस्तिनं पृष्ठतोऽन्वय़ुः |
६० क
वैशम्पाय़न उवाच:
गवां सहस्रमश्वेऽश्वे सहस्रं गव्यजाविकम् ||
६० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
उपह्वरे निवसतो यस्याङ्के निषसाद ह |
६१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
गङ्गा भागीरथी तस्मादुर्वशी ह्यभवत्पुरा ||
६१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
भूरिदक्षिणमिक्ष्वाकुं यजमानं भगीरथम् |
६२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
त्रिलोकपथगा गङ्गा दुहितृत्वमुपेय़ुषी ||
६२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
स चेन्ममार सृञ्जय़ चतुर्भद्रतरस्त्वय़ा |
६३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
पुत्रात्पुण्यतरश्चैव मा पुत्रमनुतप्यथाः ||
६३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
दिलीपं चैवैलविलं मृतं शुश्रुम सृञ्जय़ |
६४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
यस्य कर्माणि भूरीणि कथय़न्ति द्विजातय़ः ||
६४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
इमां वै वसुसम्पन्नां वसुधां वसुधाधिपः |
६५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
ददौ तस्मिन्महाय़ज्ञे व्राह्मणेभ्यः समाहितः ||
६५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तस्येह यजमानस्य यज्ञे यज्ञे पुरोहितः |
६६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
सहस्रं वारणान्हैमान्दक्षिणामत्यकालय़त् ||
६६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
यस्य यज्ञे महानासीद्यूपः श्रीमान्हिरण्मय़ः |
६७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
तं देवाः कर्म कुर्वाणाः शक्रज्येष्ठा उपाश्रय़न् ||
६७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
चषालो यस्य सौवर्णस्तस्मिन्यूपे हिरण्मय़े |
६८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
ननृतुर्देवगन्धर्वाः षट्सहस्राणि सप्तधा ||
६८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अवादय़त्तत्र वीणां मध्ये विश्वावसुः स्वय़म् |
६९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
सर्वभूतान्यमन्यन्त मम वादय़तीत्ययम् ||
६९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
एतद्राज्ञो दिलीपस्य राजानो नानुचक्रिरे |
७० क
वैशम्पाय़न उवाच:
यत्स्त्रिय़ो हेमसम्पन्नाः पथि मत्ताः स्म शेरते ||
७० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
राजानमुग्रधन्वानं दिलीपं सत्यवादिनम् |
७१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
येऽपश्यन्सुमहात्मानं तेऽपि स्वर्गजितो नराः ||
७१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
त्रय़ः शव्दा न जीर्यन्ते दिलीपस्य निवेशने |
७२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
स्वाध्याय़घोषो ज्याघोषो दीय़तामिति चैव हि ||
७२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
स चेन्ममार सृञ्जय़ चतुर्भद्रतरस्त्वय़ा |
७३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
पुत्रात्पुण्यतरश्चैव मा पुत्रमनुतप्यथाः ||
७३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
मान्धातारं यौवनाश्वं मृतं शुश्रुम सृञ्जय़ |
७४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
यं देवा मरुतो गर्भं पितुः पार्श्वादपाहरन् ||
७४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
संवृद्धो युवनाश्वस्य जठरे यो महात्मनः |
७५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
पृषदाज्योद्भवः श्रीमांस्त्रिलोकविजय़ी नृपः ||
७५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
यं दृष्ट्वा पितुरुत्सङ्गे शय़ानं देवरूपिणम् |
७६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अन्योन्यमव्रुवन्देवाः कमय़ं धास्यतीति वै ||
७६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
मामेव धास्यतीत्येवमिन्द्रो अभ्यवपद्यत |
७७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
मान्धातेति ततस्तस्य नाम चक्रे शतक्रतुः ||
७७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ततस्तु पय़सो धारां पुष्टिहेतोर्महात्मनः |
७८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
तस्यास्ये यौवनाश्वस्य पाणिरिन्द्रस्य चास्रवत् ||
७८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तं पिवन्पाणिमिन्द्रस्य समामह्ना व्यवर्धत |
७९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
स आसीद्द्वादशसमो द्वादशाहेन पार्थिव ||
७९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तमिय़ं पृथिवी सर्वा एकाह्ना समपद्यत |
८० क
वैशम्पाय़न उवाच:
धर्मात्मानं महात्मानं शूरमिन्द्रसमं युधि ||
८० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
य आङ्गारं हि नृपतिं मरुत्तमसितं गय़म् |
८१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अङ्गं वृहद्रथं चैव मान्धाता समरेऽजय़त् ||
८१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
यौवनाश्वो यदाङ्गारं समरे समय़ोधय़त् |
८२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
विस्फारैर्धनुषो देवा द्यौरभेदीति मेनिरे ||
८२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
यतः सूर्य उदेति स्म यत्र च प्रतितिष्ठति |
८३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
सर्वं तद्यौवनाश्वस्य मान्धातुः क्षेत्रमुच्यते ||
८३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अश्वमेधशतेनेष्ट्वा राजसूय़शतेन च |
८४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अददाद्रोहितान्मत्स्यान्व्राह्मणेभ्यो महीपतिः ||
८४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
हैरण्यान्योजनोत्सेधानाय़तान्दशय़ोजनम् |
८५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अतिरिक्तान्द्विजातिभ्यो व्यभजन्नितरे जनाः ||
८५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
स चेन्ममार सृञ्जय़ चतुर्भद्रतरस्त्वय़ा |
८६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
पुत्रात्पुण्यतरश्चैव मा पुत्रमनुतप्यथाः ||
८६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
यय़ातिं नाहुषं चैव मृतं शुश्रुम सृञ्जय़ |
८७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
य इमां पृथिवीं सर्वां विजित्य सहसागराम् ||
८७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
शम्यापातेनाभ्यतीय़ाद्वेदीभिश्चित्रय़न्नृप |
८८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
ईजानः क्रतुभिः पुण्यैः पर्यगच्छद्वसुन्धराम् ||
८८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
इष्ट्वा क्रतुसहस्रेण वाजिमेधशतेन च |
८९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
तर्पय़ामास देवेन्द्रं त्रिभिः काञ्चनपर्वतैः ||
८९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
व्यूढे देवासुरे युद्धे हत्वा दैतेय़दानवान् |
९० क
वैशम्पाय़न उवाच:
व्यभजत्पृथिवीं कृत्स्नां यय़ातिर्नहुषात्मजः ||
९० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अन्तेषु पुत्रान्निक्षिप्य यदुद्रुह्युपुरोगमान् |
९१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
पूरुं राज्येऽभिषिच्य स्वे सदारः प्रस्थितो वनम् ||
९१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
स चेन्ममार सृञ्जय़ चतुर्भद्रतरस्त्वय़ा |
९२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
पुत्रात्पुण्यतरश्चैव मा पुत्रमनुतप्यथाः ||
९२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अम्वरीषं च नाभागं मृतं शुश्रुम सृञ्जय़ |
९३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
यं प्रजा वव्रिरे पुण्यं गोप्तारं नृपसत्तम ||
९३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
यः सहस्रं सहस्राणां राज्ञामय़ुत याजिनाम् |
९४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
ईजानो वितते यज्ञे व्राह्मणेभ्यः समाहितः ||
९४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
नैतत्पूर्वे जनाश्चक्रुर्न करिष्यन्ति चापरे |
९५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
इत्यम्वरीषं नाभागमन्वमोदन्त दक्षिणाः ||
९५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
शतं राजसहस्राणि शतं राजशतानि च |
९६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
सर्वेऽश्वमेधैरीजानास्तेऽभ्ययुर्दक्षिणाय़नम् ||
९६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
स चेन्ममार सृञ्जय़ चतुर्भद्रतरस्त्वय़ा |
९७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
पुत्रात्पुण्यतरश्चैव मा पुत्रमनुतप्यथाः ||
९७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
शशविन्दुं चैत्ररथं मृतं शुश्रुम सृञ्जय़ |
९८ क