धृतराष्ट्र उवाच:
सुभाषितैर्महाप्राज्ञ शोकोऽय़ं विगतो मम |
१ क
धृतराष्ट्र उवाच:
भुय़ एव तु वाक्यानि श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः ||
१ ख
धृतराष्ट्र उवाच:
अनिष्टानां च संसर्गादिष्टानां च विवर्जनात् |
२ क
धृतराष्ट्र उवाच:
कथं हि मानसैर्दुःखैः प्रमुच्यन्तेऽत्र पण्डिताः ||
२ ख
विदुर उवाच:
यतो यतो मनो दुःखात्सुखाद्वापि प्रमुच्यते |
३ क
विदुर उवाच:
ततस्ततः शमं लव्ध्वा सुगतिं विन्दते वुधः ||
३ ख
विदुर उवाच:
अशाश्वतमिदं सर्वं चिन्त्यमानं नरर्षभ |
४ क
विदुर उवाच:
कदलीसंनिभो लोकः सारो ह्यस्य न विद्यते ||
४ ख
विदुर उवाच:
गृहाण्येव हि मर्त्यानामाहुर्देहानि पण्डिताः |
५ क
विदुर उवाच:
कालेन विनिय़ुज्यन्ते सत्त्वमेकं तु शोभनम् ||
५ ख
विदुर उवाच:
यथा जीर्णमजीर्णं वा वस्त्रं त्यक्त्वा तु वै नरः |
६ क
विदुर उवाच:
अन्यद्रोचय़ते वस्त्रमेवं देहाः शरीरिणाम् ||
६ ख
विदुर उवाच:
वैचित्रवीर्य वासं हि दुःखं वा यदि वा सुखम् |
७ क
विदुर उवाच:
प्राप्नुवन्तीह भूतानि स्वकृतेनैव कर्मणा ||
७ ख
विदुर उवाच:
कर्मणा प्राप्यते स्वर्गं सुखं दुःखं च भारत |
८ क
विदुर उवाच:
ततो वहति तं भारमवशः स्ववशोऽपि वा ||
८ ख
विदुर उवाच:
यथा च मृन्मय़ं भाण्डं चक्रारूढं विपद्यते |
९ क
विदुर उवाच:
किञ्चित्प्रक्रिय़माणं वा कृतमात्रमथापि वा ||
९ ख
विदुर उवाच:
छिन्नं वाप्यवरोप्यन्तमवतीर्णमथापि वा |
१० क
विदुर उवाच:
आर्द्रं वाप्यथ वा शुष्कं पच्यमानमथापि वा ||
१० ख
विदुर उवाच:
अवतार्यमाणमापाकादुद्धृतं वापि भारत |
११ क
विदुर उवाच:
अथ वा परिभुज्यन्तमेवं देहाः शरीरिणाम् ||
११ ख
विदुर उवाच:
गर्भस्थो वा प्रसूतो वाप्यथ वा दिवसान्तरः |
१२ क
विदुर उवाच:
अर्धमासगतो वापि मासमात्रगतोऽपि वा ||
१२ ख
विदुर उवाच:
संवत्सरगतो वापि द्विसंवत्सर एव वा |
१३ क
विदुर उवाच:
यौवनस्थोऽपि मध्यस्थो वृद्धो वापि विपद्यते ||
१३ ख
विदुर उवाच:
प्राक्कर्मभिस्तु भूतानि भवन्ति न भवन्ति च |
१४ क
विदुर उवाच:
एवं सांसिद्धिके लोके किमर्थमनुतप्यसे ||
१४ ख
विदुर उवाच:
यथा च सलिले राजन्क्रीडार्थमनुसञ्चरन् |
१५ क
विदुर उवाच:
उन्मज्जेच्च निमज्जेच्च किञ्चित्सत्त्वं नराधिप ||
१५ ख
विदुर उवाच:
एवं संसारगहनादुन्मज्जननिमज्जनात् |
१६ क
विदुर उवाच:
कर्मभोगेन वध्यन्तः क्लिश्यन्ते येऽल्पवुद्धय़ः ||
१६ ख
विदुर उवाच:
ये तु प्राज्ञाः स्थिताः सत्ये संसारान्तगवेषिणः |
१७ क
विदुर उवाच:
समागमज्ञा भूतानां ते यान्ति परमां गतिम् ||
१७ ख