वैशम्पाय़न उवाच:
स्थिते मुहूर्तं पार्थे तु धर्मराजे युधिष्ठिरे |
१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
आजग्मुस्तत्र कौरव्य देवाः शक्रपुरोगमाः ||
१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
स्वय़ं विग्रहवान्धर्मो राजानं प्रसमीक्षितुम् |
२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
तत्राजगाम यत्रासौ कुरुराजो युधिष्ठिरः ||
२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तेषु भास्वरदेहेषु पुण्याभिजनकर्मसु |
३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
समागतेषु देवेषु व्यगमत्तत्तमो नृप ||
३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
नादृश्यन्त च तास्तत्र यातनाः पापकर्मिणाम् |
४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
नदी वैतरणी चैव कूटशाल्मलिना सह ||
४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
लोहकुम्भ्यः शिलाश्चैव नादृश्यन्त भय़ानकाः |
५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
विकृतानि शरीराणि यानि तत्र समन्ततः |
५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ददर्श राजा कौन्तेय़स्तान्यदृश्यानि चाभवन् ||
५ ग
वैशम्पाय़न उवाच:
ततो वाय़ुः सुखस्पर्शः पुण्यगन्धवहः शिवः |
६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
ववौ देवसमीपस्थः शीतलोऽतीव भारत ||
६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
मरुतः सह शक्रेण वसवश्चाश्विनौ सह |
७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
साध्या रुद्रास्तथादित्या ये चान्येऽपि दिवौकसः ||
७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
सर्वे तत्र समाजग्मुः सिद्धाश्च परमर्षय़ः |
८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
यत्र राजा महातेजा धर्मपुत्रः स्थितोऽभवत् ||
८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ततः शक्रः सुरपतिः श्रिय़ा परमय़ा युतः |
९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
युधिष्ठिरमुवाचेदं सान्त्वपूर्वमिदं वचः ||
९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
युधिष्ठिर महावाहो प्रीता देवगणास्तव |
१० क
वैशम्पाय़न उवाच:
एह्येहि पुरुषव्याघ्र कृतमेतावता विभो |
१० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
सिद्धिः प्राप्ता त्वय़ा राजँल्लोकाश्चाप्यक्षय़ास्तव ||
१० ग
वैशम्पाय़न उवाच:
न च मन्युस्त्वय़ा कार्यः शृणु चेदं वचो मम |
११ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अवश्यं नरकस्तात द्रष्टव्यः सर्वराजभिः ||
११ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
शुभानामशुभानां च द्वौ राशी पुरुषर्षभ |
१२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
यः पूर्वं सुकृतं भुङ्क्ते पश्चान्निरय़मेति सः |
१२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
पूर्वं नरकभाग्यस्तु पश्चात्स्वर्गमुपैति सः ||
१२ ग
वैशम्पाय़न उवाच:
भूय़िष्ठं पापकर्मा यः स पूर्वं स्वर्गमश्नुते |
१३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
तेन त्वमेवं गमितो मय़ा श्रेय़ोर्थिना नृप ||
१३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
व्याजेन हि त्वय़ा द्रोण उपचीर्णः सुतं प्रति |
१४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
व्याजेनैव ततो राजन्दर्शितो नरकस्तव ||
१४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
यथैव त्वं तथा भीमस्तथा पार्थो यमौ तथा |
१५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
द्रौपदी च तथा कृष्णा व्याजेन नरकं गताः ||
१५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
आगच्छ नरशार्दूल मुक्तास्ते चैव किल्विषात् |
१६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
स्वपक्षाश्चैव ये तुभ्यं पार्थिवा निहता रणे |
१६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
सर्वे स्वर्गमनुप्राप्तास्तान्पश्य पुरुषर्षभ ||
१६ ग
वैशम्पाय़न उवाच:
कर्णश्चैव महेष्वासः सर्वशस्त्रभृतां वरः |
१७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
स गतः परमां सिद्धिं यदर्थं परितप्यसे ||
१७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तं पश्य पुरुषव्याघ्रमादित्यतनय़ं विभो |
१८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
स्वस्थानस्थं महावाहो जहि शोकं नरर्षभ ||
१८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
भ्रातॄंश्चान्यांस्तथा पश्य स्वपक्षांश्चैव पार्थिवान् |
१९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
स्वं स्वं स्थानमनुप्राप्तान्व्येतु ते मानसो ज्वरः ||
१९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अनुभूय़ पूर्वं त्वं कृच्छ्रमितः प्रभृति कौरव |
२० क
वैशम्पाय़न उवाच:
विहरस्व मय़ा सार्धं गतशोको निरामय़ः ||
२० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
कर्मणां तात पुण्यानां जितानां तपसा स्वय़म् |
२१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
दानानां च महावाहो फलं प्राप्नुहि पाण्डव ||
२१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अद्य त्वां देवगन्धर्वा दिव्याश्चाप्सरसो दिवि |
२२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
उपसेवन्तु कल्याणं विरजोम्वरवाससः ||
२२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
राजसूय़जिताँल्लोकानश्वमेधाभिवर्धितान् |
२३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
प्राप्नुहि त्वं महावाहो तपसश्च फलं महत् ||
२३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
उपर्युपरि राज्ञां हि तव लोका युधिष्ठिर |
२४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
हरिश्चन्द्रसमाः पार्थ येषु त्वं विहरिष्यसि ||
२४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
मान्धाता यत्र राजर्षिर्यत्र राजा भगीरथः |
२५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
दौःषन्तिर्यत्र भरतस्तत्र त्वं विहरिष्यसि ||
२५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
एषा देवनदी पुण्या पार्थ त्रैलोक्यपावनी |
२६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
आकाशगङ्गा राजेन्द्र तत्राप्लुत्य गमिष्यसि ||
२६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अत्र स्नातस्य ते भावो मानुषो विगमिष्यति |
२७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
गतशोको निराय़ासो मुक्तवैरो भविष्यसि ||
२७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
एवं व्रुवति देवेन्द्रे कौरवेन्द्रं युधिष्ठिरम् |
२८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
धर्मो विग्रहवान्साक्षादुवाच सुतमात्मनः ||
२८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
भो भो राजन्महाप्राज्ञ प्रीतोऽस्मि तव पुत्रक |
२९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
मद्भक्त्या सत्यवाक्येन क्षमय़ा च दमेन च ||
२९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
एषा तृतीय़ा जिज्ञासा तव राजन्कृता मय़ा |
३० क
वैशम्पाय़न उवाच:
न शक्यसे चालय़ितुं स्वभावात्पार्थ हेतुभिः ||
३० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
पूर्वं परीक्षितो हि त्वमासीर्द्वैतवनं प्रति |
३१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अरणीसहितस्यार्थे तच्च निस्तीर्णवानसि ||
३१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
सोदर्येषु विनष्टेषु द्रौपद्यां तत्र भारत |
३२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
श्वरूपधारिणा पुत्र पुनस्त्वं मे परीक्षितः ||
३२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
इदं तृतीय़ं भ्रातॄणामर्थे यत्स्थातुमिच्छसि |
३३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
विशुद्धोऽसि महाभाग सुखी विगतकल्मषः ||
३३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
न च ते भ्रातरः पार्थ नरकस्था विशां पते |
३४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
माय़ैषा देवराजेन महेन्द्रेण प्रय़ोजिता ||
३४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अवश्यं नरकस्तात द्रष्टव्यः सर्वराजभिः |
३५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
ततस्त्वय़ा प्राप्तमिदं मुहूर्तं दुःखमुत्तमम् ||
३५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
न सव्यसाची भीमो वा यमौ वा पुरुषर्षभौ |
३६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
कर्णो वा सत्यवाक्षूरो नरकार्हाश्चिरं नृप ||
३६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
न कृष्णा राजपुत्री च नरकार्हा युधिष्ठिर |
३७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
एह्येहि भरतश्रेष्ठ पश्य गङ्गां त्रिलोकगाम् ||
३७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
एवमुक्तः स राजर्षिस्तव पूर्वपितामहः |
३८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
जगाम सह धर्मेण सर्वैश्च त्रिदशालय़ैः ||
३८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
गङ्गां देवनदीं पुण्यां पावनीमृषिसंस्तुताम् |
३९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अवगाह्य तु तां राजा तनुं तत्याज मानुषीम् ||
३९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ततो दिव्यवपुर्भूत्वा धर्मराजो युधिष्ठिरः |
४० क
वैशम्पाय़न उवाच:
निर्वैरो गतसन्तापो जले तस्मिन्समाप्लुतः ||
४० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ततो यय़ौ वृतो देवैः कुरुराजो युधिष्ठिरः |
४१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
धर्मेण सहितो धीमान्स्तूय़मानो महर्षिभिः ||
४१ ख