chevron_left वन पर्व अध्याय १९२
वैशम्पाय़न उवाच:
युधिष्ठिरो धर्मराजः पप्रच्छ भरतर्षभ |
१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
मार्कण्डेय़ं तपोवृद्धं दीर्घाय़ुषमकल्मषम् ||
१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
विदितास्तव धर्मज्ञ देवदानवराक्षसाः |
२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
राजवंशाश्च विविधा ऋषिवंशाश्च शाश्वताः |
२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
न तेऽस्त्यविदितं किञ्चिदस्मिँल्लोके द्विजोत्तम ||
२ ग
वैशम्पाय़न उवाच:
कथां वेत्सि मुने दिव्यां मनुष्योरगरक्षसाम् |
३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं तत्त्वेन कथितं द्विज ||
३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
कुवलाश्व इति ख्यात इक्ष्वाकुरपराजितः |
४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
कथं नाम विपर्यासाद्धुन्धुमारत्वमागतः ||
४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
एतदिच्छामि तत्त्वेन ज्ञातुं भार्गवसत्तम |
५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
विपर्यस्तं यथा नाम कुवलाश्वस्य धीमतः ||
५ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
हन्त ते कथय़िष्यामि शृणु राजन्युधिष्ठिर |
६ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
धर्मिष्ठमिदमाख्यानं धुन्धुमारस्य तच्छृणु ||
६ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
यथा स राजा इक्ष्वाकुः कुवलाश्वो महीपतिः |
७ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
धुन्धुमारत्वमगमत्तच्छृणुष्व महीपते ||
७ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
महर्षिर्विश्रुतस्तात उत्तङ्क इति भारत |
८ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
मरुधन्वसु रम्येषु आश्रमस्तस्य कौरव ||
८ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
उत्तङ्कस्तु महाराज तपोऽतप्यत्सुदुश्चरम् |
९ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
आरिराधय़िषुर्विष्णुं वहून्वर्षगणान्विभो ||
९ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
तस्य प्रीतः स भगवान्साक्षाद्दर्शनमेय़िवान् |
१० क
मार्कण्डेय़ उवाच:
दृष्ट्वैव चर्षिः प्रह्वस्तं तुष्टाव विविधैः स्तवैः ||
१० ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
त्वय़ा देव प्रजाः सर्वाः सदेवासुरमानवाः |
११ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
स्थावराणि च भूतानि जङ्गमानि तथैव च |
११ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
व्रह्म वेदाश्च वेद्यं च त्वय़ा सृष्टं महाद्युते ||
११ ग
मार्कण्डेय़ उवाच:
शिरस्ते गगनं देव नेत्रे शशिदिवाकरौ |
१२ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
निःश्वासः पवनश्चापि तेजोऽग्निश्च तवाच्युत |
१२ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
वाहवस्ते दिशः सर्वाः कुक्षिश्चापि महार्णवः ||
१२ ग
मार्कण्डेय़ उवाच:
ऊरू ते पर्वता देव खं नाभिर्मधुसूदन |
१३ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
पादौ ते पृथिवी देवी रोमाण्योषधय़स्तथा ||
१३ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
इन्द्रसोमाग्निवरुणा देवासुरमहोरगाः |
१४ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
प्रह्वास्त्वामुपतिष्ठन्ति स्तुवन्तो विविधैः स्तवैः ||
१४ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
त्वय़ा व्याप्तानि सर्वाणि भूतानि भुवनेश्वर |
१५ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
योगिनः सुमहावीर्याः स्तुवन्ति त्वां महर्षय़ः ||
१५ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
त्वय़ि तुष्टे जगत्स्वस्थं त्वय़ि क्रुद्धे महद्भय़म् |
१६ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
भय़ानामपनेतासि त्वमेकः पुरुषोत्तम ||
१६ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
देवानां मानुषाणां च सर्वभूतसुखावहः |
१७ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
त्रिभिर्विक्रमणैर्देव त्रय़ो लोकास्त्वय़ाहृताः |
१७ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
असुराणां समृद्धानां विनाशश्च त्वय़ा कृतः ||
१७ ग
मार्कण्डेय़ उवाच:
तव विक्रमणैर्देवा निर्वाणमगमन्परम् |
१८ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
पराभवं च दैत्येन्द्रास्त्वय़ि क्रुद्धे महाद्युते ||
१८ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
त्वं हि कर्ता विकर्ता च भूतानामिह सर्वशः |
१९ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
आराधय़ित्वा त्वां देवाः सुखमेधन्ति सर्वशः ||
१९ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
एवं स्तुतो हृषीकेश उत्तङ्केन महात्मना |
२० क
मार्कण्डेय़ उवाच:
उत्तङ्कमव्रवीद्विष्णुः प्रीतस्तेऽहं वरं वृणु ||
२० ख
उत्तङ्क उवाच:
पर्याप्तो मे वरो ह्येष यदहं दृष्टवान्हरिम् |
२१ क
उत्तङ्क उवाच:
पुरुषं शाश्वतं दिव्यं स्रष्टारं जगतः प्रभुम् ||
२१ ख
विष्णुरु उवाच:
प्रीतस्तेऽहमलौल्येन भक्त्या च द्विजसत्तम |
२२ क
विष्णुरु उवाच:
अवश्यं हि त्वय़ा व्रह्मन्मत्तो ग्राह्यो वरो द्विज ||
२२ ख
विष्णुरु उवाच:
एवं सञ्छन्द्यमानस्तु वरेण हरिणा तदा |
२३ क
विष्णुरु उवाच:
उत्तङ्कः प्राञ्जलिर्वव्रे वरं भरतसत्तम ||
२३ ख
विष्णुरु उवाच:
यदि मे भगवान्प्रीतः पुण्डरीकनिभेक्षणः |
२४ क
विष्णुरु उवाच:
धर्मे सत्ये दमे चैव वुद्धिर्भवतु मे सदा |
२४ ख
विष्णुरु उवाच:
अभ्यासश्च भवेद्भक्त्या त्वय़ि नित्यं महेश्वर ||
२४ ग
विष्णुरु उवाच:
सर्वमेतद्धि भविता मत्प्रसादात्तव द्विज |
२५ क
विष्णुरु उवाच:
प्रतिभास्यति योगश्च येन युक्तो दिवौकसाम् |
२५ ख
विष्णुरु उवाच:
त्रय़ाणामपि लोकानां महत्कार्यं करिष्यसि ||
२५ ग
विष्णुरु उवाच:
उत्सादनार्थं लोकानां धुन्धुर्नाम महासुरः |
२६ क
विष्णुरु उवाच:
तपस्यति तपो घोरं शृणु यस्तं हनिष्यति ||
२६ ख
विष्णुरु उवाच:
वृहदश्व इति ख्यातो भविष्यति महीपतिः |
२७ क
विष्णुरु उवाच:
तस्य पुत्रः शुचिर्दान्तः कुवलाश्व इति श्रुतः ||
२७ ख
विष्णुरु उवाच:
स योगवलमास्थाय़ मामकं पार्थिवोत्तमः |
२८ क
विष्णुरु उवाच:
शासनात्तव विप्रर्षे धुन्धुमारो भविष्यति ||
२८ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
उत्तङ्कमेवमुक्त्वा तु विष्णुरन्तरधीय़त |
२९ क