भीष्म उवाच:
परैः साधारणा ह्येते तैस्तैरेवास्य हेतुभिः ||
१४८ ख
भीष्म उवाच:
हतो देशः पुरं दग्धं प्रधानः कुञ्जरो मृतः |
१४९ क
भीष्म उवाच:
लोकसाधारणेष्वेषु मिथ्याज्ञानेन तप्यते ||
१४९ ख
भीष्म उवाच:
अमुक्तो मानसैर्दुःखैरिच्छाद्वेषप्रिय़ोद्भवैः |
१५० क
भीष्म उवाच:
शिरोरोगादिभी रोगैस्तथैव विनिपातिभिः ||
१५० ख
भीष्म उवाच:
द्वन्द्वैस्तैस्तैरुपहतः सर्वतः परिशङ्कितः |
१५१ क
भीष्म उवाच:
वहुप्रत्यर्थिकं राज्यमुपास्ते गणय़न्निशाः ||
१५१ ख
भीष्म उवाच:
तदल्पसुखमत्यर्थं वहुदुःखमसारवत् |
१५२ क
भीष्म उवाच:
को राज्यमभिपद्येत प्राप्य चोपशमं लभेत् ||
१५२ ख
भीष्म उवाच:
ममेदमिति यच्चेदं पुरं राष्ट्रं च मन्यसे |
१५३ क
भीष्म उवाच:
वलं कोशममात्यांश्च कस्यैतानि न वा नृप ||
१५३ ख
भीष्म उवाच:
मित्रामात्यं पुरं राष्ट्रं दण्डः कोशो महीपतिः |
१५४ क
भीष्म उवाच:
सप्ताङ्गश्चक्रसङ्घातो राज्यमित्युच्यते नृप ||
१५४ ख
भीष्म उवाच:
सप्ताङ्गस्यास्य राज्यस्य त्रिदण्डस्येव तिष्ठतः |
१५५ क
भीष्म उवाच:
अन्योन्यगुणय़ुक्तस्य कः केन गुणतोऽधिकः ||
१५५ ख
भीष्म उवाच:
तेषु तेषु हि कालेषु तत्तदङ्गं विशिष्यते |
१५६ क
भीष्म उवाच:
येन यत्सिध्यते कार्यं तत्प्राधान्याय़ कल्पते ||
१५६ ख
भीष्म उवाच:
सप्ताङ्गश्चापि सङ्घातस्त्रय़श्चान्ये नृपोत्तम |
१५७ क
भीष्म उवाच:
सम्भूय़ दशवर्गोऽय़ं भुङ्क्ते राज्यं हि राजवत् ||
१५७ ख
भीष्म उवाच:
यश्च राजा महोत्साहः क्षत्रधर्मरतो भवेत् |
१५८ क
भीष्म उवाच:
स तुष्येद्दशभागेन ततस्त्वन्यो दशावरैः ||
१५८ ख
भीष्म उवाच:
नास्त्यसाधारणो राजा नास्ति राज्यमराजकम् |
१५९ क
भीष्म उवाच:
राज्येऽसति कुतो धर्मो धर्मेऽसति कुतः परम् ||
१५९ ख
भीष्म उवाच:
योऽप्यत्र परमो धर्मः पवित्रं राजराज्ययोः |
१६० क
भीष्म उवाच:
पृथिवी दक्षिणा यस्य सोऽश्वमेधो न विद्यते ||
१६० ख
भीष्म उवाच:
साहमेतानि कर्माणि राज्यदुःखानि मैथिल |
१६१ क
भीष्म उवाच:
समर्था शतशो वक्तुमथ वापि सहस्रशः ||
१६१ ख
भीष्म उवाच:
स्वदेहे नाभिषङ्गो मे कुतः परपरिग्रहे |
१६२ क
भीष्म उवाच:
न मामेवंविधां मुक्तामीदृशं वक्तुमर्हसि ||
१६२ ख
भीष्म उवाच:
ननु नाम त्वय़ा मोक्षः कृत्स्नः पञ्चशिखाच्छ्रुतः |
१६३ क
भीष्म उवाच:
सोपाय़ः सोपनिषदः सोपासङ्गः सनिश्चय़ः ||
१६३ ख
भीष्म उवाच:
तस्य ते मुक्तसङ्गस्य पाशानाक्रम्य तिष्ठतः |
१६४ क
भीष्म उवाच:
छत्रादिषु विशेषेषु कथं सङ्गः पुनर्नृप ||
१६४ ख
भीष्म उवाच:
श्रुतं ते न श्रुतं मन्ये मिथ्या वापि श्रुतं श्रुतम् |
१६५ क
भीष्म उवाच:
अथ वा श्रुतसङ्काशं श्रुतमन्यच्छ्रुतं त्वय़ा ||
१६५ ख
भीष्म उवाच:
अथापीमासु सञ्ज्ञासु लौकिकीषु प्रतिष्ठसि |
१६६ क
भीष्म उवाच:
अभिषङ्गावरोधाभ्यां वद्धस्त्वं प्राकृतो मय़ा ||
१६६ ख
भीष्म उवाच:
सत्त्वेनानुप्रवेशो हि योऽय़ं त्वय़ि कृतो मय़ा |
१६७ क
भीष्म उवाच:
किं तवापकृतं तत्र यदि मुक्तोऽसि सर्वतः ||
१६७ ख
भीष्म उवाच:
निय़मो ह्येष धर्मेषु यतीनां शून्यवासिता |
१६८ क
भीष्म उवाच:
शून्यमावासय़न्त्या च मय़ा किं कस्य दूषितम् ||
१६८ ख
भीष्म उवाच:
न पाणिभ्यां न वाहुभ्यां पादोरुभ्यां न चानघ |
१६९ क
भीष्म उवाच:
न गात्रावय़वैरन्यैः स्पृशामि त्वा नराधिप ||
१६९ ख
भीष्म उवाच:
कुले महति जातेन ह्रीमता दीर्घदर्शिना |
१७० क
भीष्म उवाच:
नैतत्सदसि वक्तव्यं सद्वासद्वा मिथः कृतम् ||
१७० ख
भीष्म उवाच:
व्राह्मणा गुरवश्चेमे तथामात्या गुरूत्तमाः |
१७१ क
भीष्म उवाच:
त्वं चाथ गुरुरप्येषामेवमन्योन्यगौरवम् ||
१७१ ख
भीष्म उवाच:
तदेवमनुसन्दृश्य वाच्यावाच्यं परीक्षता |
१७२ क
भीष्म उवाच:
स्त्रीपुंसोः समवाय़ोऽय़ं त्वय़ा वाच्यो न संसदि ||
१७२ ख
भीष्म उवाच:
यथा पुष्करपर्णस्थं जलं तत्पर्णसंस्थितम् |
१७३ क
भीष्म उवाच:
तिष्ठत्यस्पृशती तद्वत्त्वय़ि वत्स्यामि मैथिल ||
१७३ ख
भीष्म उवाच:
यदि वाप्यस्पृशन्त्या मे स्पर्शं जानासि कञ्चन |
१७४ क
भीष्म उवाच:
ज्ञानं कृतमवीजं ते कथं तेनेह भिक्षुणा ||
१७४ ख
भीष्म उवाच:
स गार्हस्थ्याच्च्युतश्च त्वं मोक्षं नावाप्य दुर्विदम् |
१७५ क
भीष्म उवाच:
उभय़ोरन्तराले च वर्तसे मोक्षवातिकः ||
१७५ ख
भीष्म उवाच:
न हि मुक्तस्य मुक्तेन ज्ञस्यैकत्वपृथक्त्वय़ोः |
१७६ क
भीष्म उवाच:
भावाभावसमाय़ोगे जाय़ते वर्णसङ्करः ||
१७६ ख
भीष्म उवाच:
वर्णाश्रमपृथक्त्वे च दृष्टार्थस्यापृथक्त्विनः |
१७७ क
भीष्म उवाच:
नान्यदन्यदिति ज्ञात्वा नान्यदन्यत्प्रवर्तते ||
१७७ ख
भीष्म उवाच:
पाणौ कुण्डं तथा कुण्डे पय़ः पय़सि मक्षिकाः |
१७८ क
भीष्म उवाच:
आश्रिताश्रय़योगेन पृथक्त्वेनाश्रय़ा वय़म् ||
१७८ ख
भीष्म उवाच:
न तु कुण्डे पय़ोभावः पय़श्चापि न मक्षिकाः |
१७९ क
भीष्म उवाच:
स्वय़मेवाश्रय़न्त्येते भावा न तु पराश्रय़म् ||
१७९ ख
भीष्म उवाच:
पृथक्त्वादाश्रमाणां च वर्णान्यत्वे तथैव च |
१८० क
भीष्म उवाच:
परस्परपृथक्त्वाच्च कथं ते वर्णसङ्करः ||
१८० ख
भीष्म उवाच:
नास्मि वर्णोत्तमा जात्या न वैश्या नावरा तथा |
१८१ क
भीष्म उवाच:
तव राजन्सवर्णास्मि शुद्धय़ोनिरविप्लुता ||
१८१ ख
भीष्म उवाच:
प्रधानो नाम राजर्षिर्व्यक्तं ते श्रोत्रमागतः |
१८२ क
भीष्म उवाच:
कुले तस्य समुत्पन्नां सुलभां नाम विद्धि माम् ||
१८२ ख
भीष्म उवाच:
द्रोणश्च शतशृङ्गश्च वक्रद्वारश्च पर्वतः |
१८३ क
भीष्म उवाच:
मम सत्रेषु पूर्वेषां चिता मघवता सह ||
१८३ ख
भीष्म उवाच:
साहं तस्मिन्कुले जाता भर्तर्यसति मद्विधे |
१८४ क
भीष्म उवाच:
विनीता मोक्षधर्मेषु चराम्येका मुनिव्रतम् ||
१८४ ख
भीष्म उवाच:
नास्मि सत्रप्रतिच्छन्ना न परस्वाभिमानिनी |
१८५ क
भीष्म उवाच:
न धर्मसङ्करकरी स्वधर्मेऽस्मि धृतव्रता ||
१८५ ख
भीष्म उवाच:
नास्थिरा स्वप्रतिज्ञाय़ां नासमीक्ष्यप्रवादिनी |
१८६ क
भीष्म उवाच:
नासमीक्ष्यागता चाहं त्वत्सकाशं जनाधिप ||
१८६ ख
भीष्म उवाच:
मोक्षे ते भावितां वुद्धिं श्रुत्वाहं कुशलैषिणी |
१८७ क
भीष्म उवाच:
तव मोक्षस्य चाप्यस्य जिज्ञासार्थमिहागता ||
१८७ ख
भीष्म उवाच:
न वर्गस्था व्रवीम्येतत्स्वपक्षपरपक्षय़ोः |
१८८ क
भीष्म उवाच:
मुक्तो न मुच्यते यश्च शान्तो यश्च न शाम्यति ||
१८८ ख
भीष्म उवाच:
यथा शून्ये पुरागारे भिक्षुरेकां निशां वसेत् |
१८९ क
भीष्म उवाच:
तथा हि त्वच्छरीरेऽस्मिन्निमां वत्स्यामि शर्वरीम् ||
१८९ ख
भीष्म उवाच:
साहमासनदानेन वागातिथ्येन चार्चिता |
१९० क
भीष्म उवाच:
सुप्ता सुशरणा प्रीता श्वो गमिष्यामि मैथिल ||
१९० ख
भीष्म उवाच:
इत्येतानि स वाक्यानि हेतुमन्त्यर्थवन्ति च |
१९१ क
भीष्म उवाच:
श्रुत्वा नाधिजगौ राजा किञ्चिदन्यदतः परम् ||
१९१ ख