युधिष्ठिर उवाच:
श्रुतं मे महदाख्यानमेतत्कुरुकुलोद्वह |
१ क
युधिष्ठिर उवाच:
सुदुष्प्रापं व्रवीषि त्वं व्राह्मण्यं वदतां वर ||
१ ख
युधिष्ठिर उवाच:
विश्वामित्रेण च पुरा व्राह्मण्यं प्राप्तमित्युत |
२ क
युधिष्ठिर उवाच:
श्रूय़ते वदसे तच्च दुष्प्रापमिति सत्तम ||
२ ख
युधिष्ठिर उवाच:
वीतहव्यश्च राजर्षिः श्रुतो मे विप्रतां गतः |
३ क
युधिष्ठिर उवाच:
तदेव तावद्गाङ्गेय़ श्रोतुमिच्छाम्यहं विभो ||
३ ख
युधिष्ठिर उवाच:
स केन कर्मणा प्राप्तो व्राह्मण्यं राजसत्तम |
४ क
युधिष्ठिर उवाच:
वरेण तपसा वापि तन्मे व्याख्यातुमर्हति ||
४ ख
भीष्म उवाच:
शृणु राजन्यथा राजा वीतहव्यो महाय़शाः |
५ क
भीष्म उवाच:
क्षत्रिय़ः सन्पुनः प्राप्तो व्राह्मण्यं लोकसत्कृतम् ||
५ ख
भीष्म उवाच:
मनोर्महात्मनस्तात प्रजाधर्मेण शासतः |
६ क
भीष्म उवाच:
वभूव पुत्रो धर्मात्मा शर्यातिरिति विश्रुतः ||
६ ख
भीष्म उवाच:
तस्यान्ववाय़े द्वौ राजन्राजानौ सम्वभूवतुः |
७ क
भीष्म उवाच:
हेहय़स्तालजङ्घश्च वत्सेषु जय़तां वर ||
७ ख
भीष्म उवाच:
हेहय़स्य तु पुत्राणां दशसु स्त्रीषु भारत |
८ क
भीष्म उवाच:
शतं वभूव प्रख्यातं शूराणामनिवर्तिनाम् ||
८ ख
भीष्म उवाच:
तुल्यरूपप्रभावाणां विदुषां युद्धशालिनाम् |
९ क
भीष्म उवाच:
धनुर्वेदे च वेदे च सर्वत्रैव कृतश्रमाः ||
९ ख
भीष्म उवाच:
काशिष्वपि नृपो राजन्दिवोदासपितामहः |
१० क
भीष्म उवाच:
हर्यश्व इति विख्यातो वभूव जय़तां वरः ||
१० ख
भीष्म उवाच:
स वीतहव्यदाय़ादैरागत्य पुरुषर्षभ |
११ क
भीष्म उवाच:
गङ्गाय़मुनय़ोर्मध्ये सङ्ग्रामे विनिपातितः ||
११ ख
भीष्म उवाच:
तं तु हत्वा नरवरं हेहय़ास्ते महारथाः |
१२ क
भीष्म उवाच:
प्रतिजग्मुः पुरीं रम्यां वत्सानामकुतोभय़ाः ||
१२ ख
भीष्म उवाच:
हर्यश्वस्य तु दाय़ादः काशिराजोऽभ्यषिच्यत |
१३ क
भीष्म उवाच:
सुदेवो देवसङ्काशः साक्षाद्धर्म इवापरः ||
१३ ख
भीष्म उवाच:
स पालय़न्नेव महीं धर्मात्मा काशिनन्दनः |
१४ क
भीष्म उवाच:
तैर्वीतहव्यैरागत्य युधि सर्वैर्विनिर्जितः ||
१४ ख
भीष्म उवाच:
तमप्याजौ विनिर्जित्य प्रतिजग्मुर्यथागतम् |
१५ क
भीष्म उवाच:
सौदेविस्त्वथ काशीशो दिवोदासोऽभ्यषिच्यत ||
१५ ख
भीष्म उवाच:
दिवोदासस्तु विज्ञाय़ वीर्यं तेषां महात्मनाम् |
१६ क
भीष्म उवाच:
वाराणसीं महातेजा निर्ममे शक्रशासनात् ||
१६ ख
भीष्म उवाच:
विप्रक्षत्रिय़सम्वाधां वैश्यशूद्रसमाकुलाम् |
१७ क
भीष्म उवाच:
नैकद्रव्योच्चय़वतीं समृद्धविपणापणाम् ||
१७ ख
भीष्म उवाच:
गङ्गाय़ा उत्तरे कूले वप्रान्ते राजसत्तम |
१८ क
भीष्म उवाच:
गोमत्या दक्षिणे चैव शक्रस्येवामरावतीम् ||
१८ ख
भीष्म उवाच:
तत्र तं राजशार्दूलं निवसन्तं महीपतिम् |
१९ क
भीष्म उवाच:
आगत्य हेहय़ा भूय़ः पर्यधावन्त भारत ||
१९ ख
भीष्म उवाच:
स निष्पत्य ददौ युद्धं तेभ्यो राजा महावलः |
२० क
भीष्म उवाच:
देवासुरसमं घोरं दिवोदासो महाद्युतिः ||
२० ख
भीष्म उवाच:
स तु युद्धे महाराज दिनानां दशतीर्दश |
२१ क
भीष्म उवाच:
हतवाहनभूय़िष्ठस्ततो दैन्यमुपागमत् ||
२१ ख
भीष्म उवाच:
हतय़ोधस्ततो राजन्क्षीणकोशश्च भूमिपः |
२२ क
भीष्म उवाच:
दिवोदासः पुरीं हित्वा पलाय़नपरोऽभवत् ||
२२ ख
भीष्म उवाच:
स त्वाश्रममुपागम्य भरद्वाजस्य धीमतः |
२३ क
भीष्म उवाच:
जगाम शरणं राजा कृताञ्जलिररिन्दम ||
२३ ख
राजो उवाच:
भगवन्वैतहव्यैर्मे युद्धे वंशः प्रणाशितः |
२४ क
राजो उवाच:
अहमेकः परिद्यूनो भवन्तं शरणं गतः ||
२४ ख
राजो उवाच:
शिष्यस्नेहेन भगवन्स मां रक्षितुमर्हसि |
२५ क
राजो उवाच:
निःशेषो हि कृतो वंशो मम तैः पापकर्मभिः ||
२५ ख
राजो उवाच:
तमुवाच महाभागो भरद्वाजः प्रतापवान् |
२६ क
राजो उवाच:
न भेतव्यं न भेतव्यं सौदेव व्येतु ते भय़म् ||
२६ ख
राजो उवाच:
अहमिष्टिं करोम्यद्य पुत्रार्थं ते विशां पते |
२७ क
राजो उवाच:
वैतहव्यसहस्राणि यथा त्वं प्रसहिष्यसि ||
२७ ख
राजो उवाच:
तत इष्टिं चकारर्षिस्तस्य वै पुत्रकामिकीम् |
२८ क
राजो उवाच:
अथास्य तनय़ो जज्ञे प्रतर्दन इति श्रुतः ||
२८ ख
राजो उवाच:
स जातमात्रो ववृधे समाः सद्यस्त्रय़ोदश |
२९ क
राजो उवाच:
वेदं चाधिजगे कृत्स्नं धनुर्वेदं च भारत ||
२९ ख
राजो उवाच:
योगेन च समाविष्टो भरद्वाजेन धीमता |
३० क
राजो उवाच:
तेजो लौक्यं स सङ्गृह्य तस्मिन्देशे समाविशत् ||
३० ख
राजो उवाच:
ततः स कवची धन्वी वाणी दीप्त इवानलः |
३१ क
राजो उवाच:
प्रय़यौ स धनुर्धुन्वन्विवर्षुरिव तोय़दः ||
३१ ख
राजो उवाच:
तं दृष्ट्वा परमं हर्षं सुदेवतनय़ो यय़ौ |
३२ क
राजो उवाच:
मेने च मनसा दग्धान्वैतहव्यान्स पार्थिवः ||
३२ ख
राजो उवाच:
ततस्तं यौवराज्येन स्थापय़ित्वा प्रतर्दनम् |
३३ क
राजो उवाच:
कृतकृत्यं तदात्मानं स राजा अभ्यनन्दत ||
३३ ख
राजो उवाच:
ततस्तु वैतहव्यानां वधाय़ स महीपतिः |
३४ क
राजो उवाच:
पुत्रं प्रस्थापय़ामास प्रतर्दनमरिन्दमम् ||
३४ ख
राजो उवाच:
सरथः स तु सन्तीर्य गङ्गामाशु पराक्रमी |
३५ क
राजो उवाच:
प्रय़यौ वीतहव्यानां पुरीं परपुरञ्जय़ः ||
३५ ख
राजो उवाच:
वैतहव्यास्तु संश्रुत्य रथघोषं समुद्धतम् |
३६ क
राजो उवाच:
निर्ययुर्नगराकारै रथैः पररथारुजैः ||
३६ ख
राजो उवाच:
निष्क्रम्य ते नरव्याघ्रा दंशिताश्चित्रय़ोधिनः |
३७ क
राजो उवाच:
प्रतर्दनं समाजघ्नुः शरवर्षैरुदाय़ुधाः ||
३७ ख
राजो उवाच:
अस्त्रैश्च विविधाकारै रथौघैश्च युधिष्ठिर |
३८ क
राजो उवाच:
अभ्यवर्षन्त राजानं हिमवन्तमिवाम्वुदाः ||
३८ ख
राजो उवाच:
अस्त्रैरस्त्राणि संवार्य तेषां राजा प्रतर्दनः |
३९ क
राजो उवाच:
जघान तान्महातेजा वज्रानलसमैः शरैः ||
३९ ख
राजो उवाच:
कृत्तोत्तमाङ्गास्ते राजन्भल्लैः शतसहस्रशः |
४० क
राजो उवाच:
अपतन्रुधिरार्द्राङ्गा निकृत्ता इव किंशुकाः ||
४० ख
राजो उवाच:
हतेषु तेषु सर्वेषु वीतहव्यः सुतेष्वथ |
४१ क
राजो उवाच:
प्राद्रवन्नगरं हित्वा भृगोराश्रममप्युत ||
४१ ख
राजो उवाच:
यय़ौ भृगुं च शरणं वीतहव्यो नराधिपः |
४२ क
राजो उवाच:
अभय़ं च ददौ तस्मै राज्ञे राजन्भृगुस्तथा |
४२ ख
राजो उवाच:
ततो ददावासनं च तस्मै शिष्यो भृगोस्तदा ||
४२ ग
राजो उवाच:
अथानुपदमेवाशु तत्रागच्छत्प्रतर्दनः |
४३ क
राजो उवाच:
स प्राप्य चाश्रमपदं दिवोदासात्मजोऽव्रवीत् ||
४३ ख
राजो उवाच:
भो भोः केऽत्राश्रमे सन्ति भृगोः शिष्या महात्मनः |
४४ क
राजो उवाच:
द्रष्टुमिच्छे मुनिमहं तस्याचक्षत मामिति ||
४४ ख
राजो उवाच:
स तं विदित्वा तु भृगुर्निश्चक्रामाश्रमात्तदा |
४५ क
राजो उवाच:
पूजय़ामास च ततो विधिना परमेण ह ||
४५ ख
राजो उवाच:
उवाच चैनं राजेन्द्र किं कार्यमिति पार्थिवम् |
४६ क
राजो उवाच:
स चोवाच नृपस्तस्मै यदागमनकारणम् ||
४६ ख
राजो उवाच:
अय़ं व्रह्मन्नितो राजा वीतहव्यो विसर्ज्यताम् |
४७ क
राजो उवाच:
अस्य पुत्रैर्हि मे व्रह्मन्कृत्स्नो वंशः प्रणाशितः |
४७ ख
राजो उवाच:
उत्सादितश्च विषय़ः काशीनां रत्नसञ्चय़ः ||
४७ ग
राजो उवाच:
एतस्य वीर्यदृप्तस्य हतं पुत्रशतं मय़ा |
४८ क
राजो उवाच:
अस्येदानीं वधाद्व्रह्मन्भविष्याम्यनृणः पितुः ||
४८ ख
राजो उवाच:
तमुवाच कृपाविष्टो भृगुर्धर्मभृतां वरः |
४९ क
राजो उवाच:
नेहास्ति क्षत्रिय़ः कश्चित्सर्वे हीमे द्विजातय़ः ||
४९ ख