सञ्जय़ उवाच:
प्रतिघातं तु सैन्यस्य नामृष्यत वृकोदरः |
१ क
सञ्जय़ उवाच:
सोऽभिनद्वाह्लिकं षष्ट्या कर्णं च दशभिः शरैः ||
१ ख
सञ्जय़ उवाच:
तस्य द्रोणः शितैर्वाणैस्तीक्ष्णधारैरय़स्मय़ैः |
२ क
सञ्जय़ उवाच:
जीवितान्तमभिप्रेप्सुर्मर्मण्याशु जघान ह ||
२ ख
सञ्जय़ उवाच:
कर्णो द्वादशभिर्वाणैरश्वत्थामा च सप्तभिः |
३ क
सञ्जय़ उवाच:
षड्भिर्दुर्योधनो राजा तत एनमवाकिरत् ||
३ ख
सञ्जय़ उवाच:
भीमसेनोऽपि तान्सर्वान्प्रत्यविध्यन्महावलः |
४ क
सञ्जय़ उवाच:
द्रोणं पञ्चाशतेषूणां कर्णं च दशभिः शरैः ||
४ ख
सञ्जय़ उवाच:
दुर्योधनं द्वादशभिर्द्रौणिं चाष्टाभिराशुगैः |
५ क
सञ्जय़ उवाच:
आरावं तुमुलं कुर्वन्नभ्यवर्तत तान्रणे ||
५ ख
सञ्जय़ उवाच:
तस्मिन्सन्त्यजति प्राणान्मृत्युसाधारणीकृते |
६ क
सञ्जय़ उवाच:
अजातशत्रुस्तान्योधान्भीमं त्रातेत्यचोदय़त् ||
६ ख
सञ्जय़ उवाच:
ते यय़ुर्भीमसेनस्य समीपममितौजसः |
७ क
सञ्जय़ उवाच:
युय़ुधानप्रभृतय़ो माद्रीपुत्रौ च पाण्डवौ ||
७ ख
सञ्जय़ उवाच:
ते समेत्य सुसंरव्धाः सहिताः पुरुषर्षभाः |
८ क
सञ्जय़ उवाच:
महेष्वासवरैर्गुप्तं द्रोणानीकं विभित्सवः ||
८ ख
सञ्जय़ उवाच:
समापेतुर्महावीर्या भीमप्रभृतय़ो रथाः |
९ क
सञ्जय़ उवाच:
तान्प्रत्यगृह्णादव्यग्रो द्रोणोऽपि रथिनां वरः ||
९ ख
सञ्जय़ उवाच:
महावलानतिरथान्वीरान्समरशोभिनः |
१० क
सञ्जय़ उवाच:
वाह्यं मृत्युभय़ं कृत्वा तावकाः पाण्डवान्ययुः ||
१० ख
सञ्जय़ उवाच:
सादिनः सादिनोऽभ्यघ्नंस्तथैव रथिनो रथान् |
११ क
सञ्जय़ उवाच:
आसीच्छक्त्यसिसम्पातो युद्धमासीत्परश्वधैः ||
११ ख
सञ्जय़ उवाच:
निकृष्टमसिय़ुद्धं च वभूव कटुकोदय़म् |
१२ क
सञ्जय़ उवाच:
कुञ्जराणां च सङ्घातैर्युद्धमासीत्सुदारुणम् ||
१२ ख
सञ्जय़ उवाच:
अपतत्कुञ्जरादन्यो हय़ादन्यस्त्ववाक्षिराः |
१३ क
सञ्जय़ उवाच:
नरो वाणेन निर्भिन्नो रथादन्यश्च मारिष ||
१३ ख
सञ्जय़ उवाच:
तत्रान्यस्य च संमर्दे पतितस्य विवर्मणः |
१४ क
सञ्जय़ उवाच:
शिरः प्रध्वंसय़ामास वक्षस्याक्रम्य कुञ्जरः ||
१४ ख
सञ्जय़ उवाच:
अपरेऽप्यपराञ्जघ्नुर्वारणाः पतितान्नरान् |
१५ क
सञ्जय़ उवाच:
विषाणैश्चावनिं गत्वा व्यभिन्दन्रथिनो वहून् ||
१५ ख
सञ्जय़ उवाच:
नरान्त्रैः केचिदपरे विषाणालग्नसंस्रवैः |
१६ क
सञ्जय़ उवाच:
वभ्रमुः शतशो नागा मृद्नन्तः शतशो नरान् ||
१६ ख
सञ्जय़ उवाच:
कांस्याय़सतनुत्राणान्नराश्वरथकुञ्जरान् |
१७ क
सञ्जय़ उवाच:
पतितान्पोथय़ां चक्रुर्द्विपाः स्थूलनडानिव ||
१७ ख
सञ्जय़ उवाच:
गृध्रपत्राधिवासांसि शय़नानि नराधिपाः |
१८ क
सञ्जय़ उवाच:
ह्रीमन्तः कालसम्पक्वाः सुदुःखान्यधिशेरते ||
१८ ख
सञ्जय़ उवाच:
हन्ति स्मात्र पिता पुत्रं रथेनाभ्यतिवर्तते |
१९ क
सञ्जय़ उवाच:
पुत्रश्च पितरं मोहान्निर्मर्यादमवर्तत ||
१९ ख
सञ्जय़ उवाच:
अक्षो भग्नो ध्वजश्छिन्नश्छत्रमुर्व्यां निपातितम् |
२० क
सञ्जय़ उवाच:
युगार्धं छिन्नमादाय़ प्रदुद्राव तथा हय़ः ||
२० ख
सञ्जय़ उवाच:
सासिर्वाहुर्निपतितः शिरश्छिन्नं सकुण्डलम् |
२१ क
सञ्जय़ उवाच:
गजेनाक्षिप्य वलिना रथः सञ्चूर्णितः क्षितौ ||
२१ ख
सञ्जय़ उवाच:
रथिना ताडितो नागो नाराचेनापतद्व्यसुः |
२२ क
सञ्जय़ उवाच:
सारोहश्चापतद्वाजी गजेनाताडितो भृशम् ||
२२ ख
सञ्जय़ उवाच:
निर्मर्यादं महद्युद्धमवर्तत सुदारुणम् |
२३ क
सञ्जय़ उवाच:
हा तात हा पुत्र सखे क्वासि तिष्ठ क्व धावसि ||
२३ ख
सञ्जय़ उवाच:
प्रहराहर जह्येनं स्मितक्ष्वेडितगर्जितैः |
२४ क
सञ्जय़ उवाच:
इत्येवमुच्चरन्त्यः स्म श्रूय़न्ते विविधा गिरः ||
२४ ख
सञ्जय़ उवाच:
नरस्याश्वस्य नागस्य समसज्जत शोणितम् |
२५ क
सञ्जय़ उवाच:
उपाशाम्यद्रजो भौमं भीरून्कश्मलमाविशत् ||
२५ ख
सञ्जय़ उवाच:
आसीत्केशपरामर्शो मुष्टिय़ुद्धं च दारुणम् |
२६ क
सञ्जय़ उवाच:
नखैर्दन्तैश्च शूराणमद्वीपे द्वीपमिच्छताम् ||
२६ ख
सञ्जय़ उवाच:
तत्राच्छिद्यत वीरस्य सखड्गो वाहुरुद्यतः |
२७ क
सञ्जय़ उवाच:
सधनुश्चापरस्यापि सशरः साङ्कुशस्तथा ||
२७ ख
सञ्जय़ उवाच:
प्राक्रोशदन्यमन्योऽत्र तथान्यो विमुखोऽद्रवत् |
२८ क
सञ्जय़ उवाच:
अन्यः प्राप्तस्य चान्यस्य शिरः काय़ादपाहरत् ||
२८ ख
सञ्जय़ उवाच:
शव्दमभ्यद्रवच्चान्यः शव्दादन्योऽद्रवद्भृशम् |
२९ क
सञ्जय़ उवाच:
स्वानन्योऽथ परानन्यो जघान निशितैः शरैः ||
२९ ख
सञ्जय़ उवाच:
गिरिशृङ्गोपमश्चात्र नाराचेन निपातितः |
३० क
सञ्जय़ उवाच:
मातङ्गो न्यपतद्भूमौ नदीरोध इवोष्णगे ||
३० ख
सञ्जय़ उवाच:
तथैव रथिनं नागः क्षरन्गिरिरिवारुजत् |
३१ क
सञ्जय़ उवाच:
अध्यतिष्ठत्पदा भूमौ सहाश्वं सहसारथिम् ||
३१ ख
सञ्जय़ उवाच:
शूरान्प्रहरतो दृष्ट्वा कृतास्त्रान्रुधिरोक्षितान् |
३२ क
सञ्जय़ उवाच:
वहूनप्याविशन्मोहो भीरून्हृदय़दुर्वलान् ||
३२ ख
सञ्जय़ उवाच:
सर्वमाविग्नमभवन्न प्राज्ञाय़त किञ्चन |
३३ क
सञ्जय़ उवाच:
सैन्ये च रजसा ध्वस्ते निर्मर्यादमवर्तत ||
३३ ख
सञ्जय़ उवाच:
ततः सेनापतिः शीघ्रमय़ं काल इति व्रुवन् |
३४ क
सञ्जय़ उवाच:
नित्याभित्वरितानेव त्वरय़ामास पाण्डवान् ||
३४ ख
सञ्जय़ उवाच:
कुर्वन्तः शासनं तस्य पाण्डवेय़ा यशस्विनः |
३५ क
सञ्जय़ उवाच:
सरो हंसा इवापेतुर्घ्नन्तो द्रोणरथं प्रति ||
३५ ख
सञ्जय़ उवाच:
गृह्णीताद्रवतान्योन्यं विभीता विनिकृन्तत |
३६ क
सञ्जय़ उवाच:
इत्यासीत्तुमुलः शव्दो दुर्धर्षस्य रथं प्रति ||
३६ ख
सञ्जय़ उवाच:
ततो द्रोणः कृपः कर्णो द्रौणी राजा जय़द्रथः |
३७ क
सञ्जय़ उवाच:
विन्दानुविन्दाववन्त्यौ शल्यश्चैनानवारय़न् ||
३७ ख
सञ्जय़ उवाच:
ते त्वार्यधर्मसंरव्धा दुर्निवार्या दुरासदाः |
३८ क
सञ्जय़ उवाच:
शरार्ता न जुहुर्द्रोणं पाञ्चालाः पाण्डवैः सह ||
३८ ख
सञ्जय़ उवाच:
ततो द्रोणोऽभिसङ्क्रुद्धो विसृजञ्शतशः शरान् |
३९ क
सञ्जय़ उवाच:
चेदिपाञ्चालपाण्डूनामकरोत्कदनं महत् ||
३९ ख
सञ्जय़ उवाच:
तस्य ज्यातलनिर्घोषः शुश्रुवे दिक्षु मारिष |
४० क
सञ्जय़ उवाच:
वज्रसङ्घातसङ्काशस्त्रासय़न्पाण्डवान्वहून् ||
४० ख
सञ्जय़ उवाच:
एतस्मिन्नन्तरे जिष्णुर्हत्वा संशप्तकान्वली |
४१ क
सञ्जय़ उवाच:
अव्ययात्तत्र यत्र स्म द्रोणः पाण्डून्प्रमर्दति ||
४१ ख
सञ्जय़ उवाच:
तं शरौघमहावर्तं शोणितोदं महाह्रदम् |
४२ क
सञ्जय़ उवाच:
तीर्णः संशप्तकान्हत्वा प्रत्यदृश्यत फल्गुनः ||
४२ ख
सञ्जय़ उवाच:
तस्य कीर्तिमतो लक्ष्म सूर्यप्रतिमतेजसः |
४३ क
सञ्जय़ उवाच:
दीप्यमानमपश्याम तेजसा वानरध्वजम् ||
४३ ख
सञ्जय़ उवाच:
संशप्तकसमुद्रं तमुच्छोष्यास्त्रगभस्तिभिः |
४४ क
सञ्जय़ उवाच:
स पाण्डवय़ुगान्तार्कः कुरूनप्यभ्यतीतपत् ||
४४ ख
सञ्जय़ उवाच:
प्रददाह कुरून्सर्वानर्जुनः शस्त्रतेजसा |
४५ क
सञ्जय़ उवाच:
युगान्ते सर्वभूतानि धूमकेतुरिवोत्थितः ||
४५ ख
सञ्जय़ उवाच:
तेन वाणसहस्रौघैर्गजाश्वरथय़ोधिनः |
४६ क
सञ्जय़ उवाच:
ताड्यमानाः क्षितिं जग्मुर्मुक्तशस्त्राः शरार्दिताः ||
४६ ख
सञ्जय़ उवाच:
केचिदार्तस्वरं चक्रुर्विनेदुरपरे पुनः |
४७ क
सञ्जय़ उवाच:
पार्थवाणहताः केचिन्निपेतुर्विगतासवः ||
४७ ख
सञ्जय़ उवाच:
तेषामुत्पततां कांश्चित्पतितांश्च पराङ्मुखान् |
४८ क
सञ्जय़ उवाच:
न जघानार्जुनो योधान्योधव्रतमनुस्मरन् ||
४८ ख
सञ्जय़ उवाच:
ते विशीर्णरथाश्वेभाः प्राय़शश्च पराङ्मुखाः |
४९ क
सञ्जय़ उवाच:
कुरवः कर्ण कर्णेति हा हेति च विचुक्रुशुः ||
४९ ख
सञ्जय़ उवाच:
तमाधिरथिराक्रन्दं विज्ञाय़ शरणैषिणाम् |
५० क
सञ्जय़ उवाच:
मा भैष्टेति प्रतिश्रुत्य यय़ावभिमुखोऽर्जुनम् ||
५० ख