chevron_left शान्ति पर्व अध्याय ३३५
व्यास उवाच:
गङ्गा सरस्वती पुण्या भ्रुवावास्तां महानदी ||
४६ ख
व्यास उवाच:
चक्षुषी सोमसूर्यौ ते नासा सन्ध्या पुनः स्मृता |
४७ क
व्यास उवाच:
ओङ्कारस्त्वथ संस्कारो विद्युज्जिह्वा च निर्मिता ||
४७ ख
व्यास उवाच:
दन्ताश्च पितरो राजन्सोमपा इति विश्रुताः |
४८ क
व्यास उवाच:
गोलोको व्रह्मलोकश्च ओष्ठावास्तां महात्मनः |
४८ ख
व्यास उवाच:
ग्रीवा चास्याभवद्राजन्कालरात्रिर्गुणोत्तरा ||
४८ ग
व्यास उवाच:
एतद्धय़शिरः कृत्वा नानामूर्तिभिरावृतम् |
४९ क
व्यास उवाच:
अन्तर्दधे स विश्वेशो विवेश च रसां प्रभुः ||
४९ ख
व्यास उवाच:
रसां पुनः प्रविष्टश्च योगं परममास्थितः |
५० क
व्यास उवाच:
शैक्षं स्वरं समास्थाय़ ओमिति प्रासृजत्स्वरम् ||
५० ख
व्यास उवाच:
स स्वरः सानुनादी च सर्वगः स्निग्ध एव च |
५१ क
व्यास उवाच:
वभूवान्तर्महीभूतः सर्वभूतगुणोदितः ||
५१ ख
व्यास उवाच:
ततस्तावसुरौ कृत्वा वेदान्समय़वन्धनान् |
५२ क
व्यास उवाच:
रसातले विनिक्षिप्य यतः शव्दस्ततो द्रुतौ ||
५२ ख
व्यास उवाच:
एतस्मिन्नन्तरे राजन्देवो हय़शिरोधरः |
५३ क
व्यास उवाच:
जग्राह वेदानखिलान्रसातलगतान्हरिः |
५३ ख
व्यास उवाच:
प्रादाच्च व्रह्मणे भूय़स्ततः स्वां प्रकृतिं गतः ||
५३ ग
व्यास उवाच:
स्थापय़ित्वा हय़शिर उदक्पूर्वे महोदधौ |
५४ क
व्यास उवाच:
वेदानामालय़श्चापि वभूवाश्वशिरास्ततः ||
५४ ख
व्यास उवाच:
अथ किञ्चिदपश्यन्तौ दानवौ मधुकैटभौ |
५५ क
व्यास उवाच:
पुनराजग्मतुस्तत्र वेगितौ पश्यतां च तौ |
५५ ख
व्यास उवाच:
यत्र वेदा विनिक्षिप्तास्तत्स्थानं शून्यमेव च ||
५५ ग
व्यास उवाच:
तत उत्तममास्थाय़ वेगं वलवतां वरौ |
५६ क
व्यास उवाच:
पुनरुत्तस्थतुः शीघ्रं रसानामालय़ात्तदा |
५६ ख
व्यास उवाच:
ददृशाते च पुरुषं तमेवादिकरं प्रभुम् ||
५६ ग
व्यास उवाच:
श्वेतं चन्द्रविशुद्धाभमनिरुद्धतनौ स्थितम् |
५७ क
व्यास उवाच:
भूय़ोऽप्यमितविक्रान्तं निद्राय़ोगमुपागतम् ||
५७ ख
व्यास उवाच:
आत्मप्रमाणरचिते अपामुपरि कल्पिते |
५८ क
व्यास उवाच:
शय़ने नागभोगाढ्ये ज्वालामालासमावृते ||
५८ ख
व्यास उवाच:
निष्कल्मषेण सत्त्वेन सम्पन्नं रुचिरप्रभम् |
५९ क
व्यास उवाच:
तं दृष्ट्वा दानवेन्द्रौ तौ महाहासममुञ्चताम् ||
५९ ख
व्यास उवाच:
ऊचतुश्च समाविष्टौ रजसा तमसा च तौ |
६० क
व्यास उवाच:
अय़ं स पुरुषः श्वेतः शेते निद्रामुपागतः ||
६० ख
व्यास उवाच:
अनेन नूनं वेदानां कृतमाहरणं रसात् |
६१ क
व्यास उवाच:
कस्यैष को नु खल्वेष किं च स्वपिति भोगवान् ||
६१ ख
व्यास उवाच:
इत्युच्चारितवाक्यौ तौ वोधय़ामासतुर्हरिम् |
६२ क
व्यास उवाच:
युद्धार्थिनौ तु विज्ञाय़ विवुद्धः पुरुषोत्तमः ||
६२ ख
व्यास उवाच:
निरीक्ष्य चासुरेन्द्रौ तौ ततो युद्धे मनो दधे |
६३ क
व्यास उवाच:
अथ युद्धं समभवत्तय़ोर्नाराय़णस्य च ||
६३ ख
व्यास उवाच:
रजस्तमोविष्टतनू तावुभौ मधुकैटभौ |
६४ क
व्यास उवाच:
व्रह्मणोपचितिं कुर्वञ्जघान मधुसूदनः ||
६४ ख
व्यास उवाच:
ततस्तय़ोर्वधेनाशु वेदापहरणेन च |
६५ क
व्यास उवाच:
शोकापनय़नं चक्रे व्रह्मणः पुरुषोत्तमः ||
६५ ख
व्यास उवाच:
ततः परिवृतो व्रह्मा हतारिर्वेदसत्कृतः |
६६ क
व्यास उवाच:
निर्ममे स तदा लोकान्कृत्स्नान्स्थावरजङ्गमान् ||
६६ ख
व्यास उवाच:
दत्त्वा पितामहाय़ाग्र्यां वुद्धिं लोकविसर्गिकीम् |
६७ क
व्यास उवाच:
तत्रैवान्तर्दधे देवो यत एवागतो हरिः ||
६७ ख
व्यास उवाच:
तौ दानवौ हरिर्हत्वा कृत्वा हय़शिरस्तनुम् |
६८ क
व्यास उवाच:
पुनः प्रवृत्तिधर्मार्थं तामेव विदधे तनुम् ||
६८ ख
व्यास उवाच:
एवमेष महाभागो वभूवाश्वशिरा हरिः |
६९ क
व्यास उवाच:
पौराणमेतदाख्यातं रूपं वरदमैश्वरम् ||
६९ ख
व्यास उवाच:
यो ह्येतद्व्राह्मणो नित्यं शृणुय़ाद्धारय़ेत वा |
७० क
व्यास उवाच:
न तस्याध्ययनं नाशमुपगच्छेत्कदाचन ||
७० ख
व्यास उवाच:
आराध्य तपसोग्रेण देवं हय़शिरोधरम् |
७१ क
व्यास उवाच:
पाञ्चालेन क्रमः प्राप्तो रामेण पथि देशिते ||
७१ ख
व्यास उवाच:
एतद्धय़शिरो राजन्नाख्यानं तव कीर्तितम् |
७२ क
व्यास उवाच:
पुराणं वेदसमितं यन्मां त्वं परिपृच्छसि ||
७२ ख
व्यास उवाच:
यां यामिच्छेत्तनुं देवः कर्तुं कार्यविधौ क्वचित् |
७३ क
व्यास उवाच:
तां तां कुर्याद्विकुर्वाणः स्वय़मात्मानमात्मना ||
७३ ख
व्यास उवाच:
एष वेदनिधिः श्रीमानेष वै तपसो निधिः |
७४ क
व्यास उवाच:
एष योगश्च साङ्ख्यं च व्रह्म चाग्र्यं हरिर्विभुः ||
७४ ख
व्यास उवाच:
नाराय़णपरा वेदा यज्ञा नाराय़णात्मकाः |
७५ क
व्यास उवाच:
तपो नाराय़णपरं नाराय़णपरा गतिः ||
७५ ख
व्यास उवाच:
नाराय़णपरं सत्यमृतं नाराय़णात्मकम् |
७६ क
व्यास उवाच:
नाराय़णपरो धर्मः पुनरावृत्तिदुर्लभः ||
७६ ख
व्यास उवाच:
प्रवृत्तिलक्षणश्चैव धर्मो नाराय़णात्मकः |
७७ क
व्यास उवाच:
नाराय़णात्मको गन्धो भूमौ श्रेष्ठतमः स्मृतः ||
७७ ख
व्यास उवाच:
अपां चैव गुणो राजन्रसो नाराय़णात्मकः |
७८ क
व्यास उवाच:
ज्योतिषां च गुणो रूपं स्मृतं नाराय़णात्मकम् ||
७८ ख
व्यास उवाच:
नाराय़णात्मकश्चापि स्पर्शो वाय़ुगुणः स्मृतः |
७९ क
व्यास उवाच:
नाराय़णात्मकश्चापि शव्द आकाशसम्भवः ||
७९ ख
व्यास उवाच:
मनश्चापि ततो भूतमव्यक्तगुणलक्षणम् |
८० क
व्यास उवाच:
नाराय़णपरः कालो ज्योतिषामय़नं च यत् ||
८० ख
व्यास उवाच:
नाराय़णपरा कीर्तिः श्रीश्च लक्ष्मीश्च देवताः |
८१ क
व्यास उवाच:
नाराय़णपरं साङ्ख्यं योगो नाराय़णात्मकः ||
८१ ख
व्यास उवाच:
कारणं पुरुषो येषां प्रधानं चापि कारणम् |
८२ क
व्यास उवाच:
स्वभावश्चैव कर्माणि दैवं येषां च कारणम् ||
८२ ख
व्यास उवाच:
पञ्चकारणसङ्ख्यातो निष्ठा सर्वत्र वै हरिः |
८३ क
व्यास उवाच:
तत्त्वं जिज्ञासमानानां हेतुभिः सर्वतोमुखैः ||
८३ ख
व्यास उवाच:
तत्त्वमेको महाय़ोगी हरिर्नाराय़णः प्रभुः |
८४ क
व्यास उवाच:
सव्रह्मकानां लोकानामृषीणां च महात्मनाम् ||
८४ ख
व्यास उवाच:
साङ्ख्यानां योगिनां चापि यतीनामात्मवेदिनाम् |
८५ क
व्यास उवाच:
मनीषितं विजानाति केशवो न तु तस्य ते ||
८५ ख
व्यास उवाच:
ये केचित्सर्वलोकेषु दैवं पित्र्यं च कुर्वते |
८६ क
व्यास उवाच:
दानानि च प्रय़च्छन्ति तप्यन्ति च तपो महत् ||
८६ ख
व्यास उवाच:
सर्वेषामाश्रय़ो विष्णुरैश्वरं विधिमास्थितः |
८७ क
व्यास उवाच:
सर्वभूतकृतावासो वासुदेवेति चोच्यते ||
८७ ख
व्यास उवाच:
अय़ं हि नित्यः परमो महर्षि; र्महाविभूतिर्गुणवान्निर्गुणाख्यः |
८८ क
व्यास उवाच:
गुणैश्च संय़ोगमुपैति शीघ्रं; कालो यथर्तावृतुसम्प्रय़ुक्तः ||
८८ ख
व्यास उवाच:
नैवास्य विन्दन्ति गतिं महात्मनो; न चागतिं कश्चिदिहानुपस्यति |
८९ क
व्यास उवाच:
ज्ञानात्मकाः संय़मिनो महर्षय़ः; पश्यन्ति नित्यं पुरुषं गुणाधिकम् ||
८९ ख