वैशम्पाय़न उवाच:
भीमसेनवचः श्रुत्वा कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः |
१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
निःश्वस्य पुरुषव्याघ्रः सम्प्रदध्यौ परन्तपः ||
१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
स मुहूर्तमिव ध्यात्वा विनिश्चित्येतिकृत्यताम् |
२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
भीमसेनमिदं वाक्यमपदान्तरमव्रवीत् ||
२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
एवमेतन्महावाहो यथा वदसि भारत |
३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
इदमन्यत्समाधत्स्व वाक्यं मे वाक्यकोविद ||
३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
महापापानि कर्माणि यानि केवलसाहसात् |
४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
आरभ्यन्ते भीमसेन व्यथन्ते तानि भारत ||
४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
सुमन्त्रिते सुविक्रान्ते सुकृते सुविचारिते |
५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
सिध्यन्त्यर्था महावाहो दैवं चात्र प्रदक्षिणम् ||
५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
त्वं तु केवलचापल्याद्वलदर्पोच्छ्रितः स्वय़म् |
६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
आरव्धव्यमिदं कर्म मन्यसे शृणु तत्र मे ||
६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
भूरिश्रवाः शलश्चैव जलसन्धश्च वीर्यवान् |
७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
भीष्मो द्रोणश्च कर्णश्च द्रोणपुत्रश्च वीर्यवान् ||
७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
धार्तराष्ट्रा दुराधर्षा दुर्योधनपुरोगमाः |
८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
सर्व एव कृतास्त्राश्च सततं चातताय़िनः ||
८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
राजानः पार्थिवाश्चैव येऽस्माभिरुपतापिताः |
९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
संश्रिताः कौरवं पक्षं जातस्नेहाश्च साम्प्रतम् ||
९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
दुर्योधनहिते युक्ता न तथास्मासु भारत |
१० क
वैशम्पाय़न उवाच:
पूर्णकोशा वलोपेताः प्रय़तिष्यन्ति रक्षणे ||
१० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
सर्वे कौरवसैन्यस्य सपुत्रामात्यसैनिकाः |
११ क
वैशम्पाय़न उवाच:
संविभक्ता हि मात्राभिर्भोगैरपि च सर्वशः ||
११ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
दुर्योधनेन ते वीरा मानिताश्च विशेषतः |
१२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
प्राणांस्त्यक्ष्यन्ति सङ्ग्रामे इति मे निश्चिता मतिः ||
१२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
समा यद्यपि भीष्मस्य वृत्तिरस्मासु तेषु च |
१३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
द्रोणस्य च महावाहो कृपस्य च महात्मनः ||
१३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अवश्यं राजपिण्डस्तैर्निर्वेश्य इति मे मतिः |
१४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
तस्मात्त्यक्ष्यन्ति सङ्ग्रामे प्राणानपि सुदुस्त्यजान् ||
१४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
सर्वे दिव्यास्त्रविद्वांसः सर्वे धर्मपराय़णाः |
१५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अजेय़ाश्चेति मे वुद्धिरपि देवैः सवासवैः ||
१५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अमर्षी नित्यसंहृष्टस्तत्र कर्णो महारथः |
१६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
सर्वास्त्रविदनाधृष्य अभेद्यकवचावृतः ||
१६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अनिर्जित्य रणे सर्वानेतान्पुरुषसत्तमान् |
१७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अशक्यो ह्यसहाय़ेन हन्तुं दुर्योधनस्त्वय़ा ||
१७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
न निद्रामधिगच्छामि चिन्तय़ानो वृकोदर |
१८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अति सर्वान्धनुर्ग्राहान्सूतपुत्रस्य लाघवम् ||
१८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
एतद्वचनमाज्ञाय़ भीमसेनोऽत्यमर्षणः |
१९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
वभूव विमनास्त्रस्तो न चैवोवाच किञ्चन ||
१९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तय़ोः संवदतोरेवं तदा पाण्डवय़ोर्द्वय़ोः |
२० क
वैशम्पाय़न उवाच:
आजगाम महाय़ोगी व्यासः सत्यवतीसुतः ||
२० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
सोऽभिगम्य यथान्याय़ं पाण्डवैः प्रतिपूजितः |
२१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
युधिष्ठिरमिदं वाक्यमुवाच वदतां वरः ||
२१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
युधिष्ठिर महावाहो वेद्मि ते हृदि मानसम् |
२२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
मनीषय़ा ततः क्षिप्रमागतोऽस्मि नरर्षभ ||
२२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
भीष्माद्द्रोणात्कृपात्कर्णाद्द्रोणपुत्राच्च भारत |
२३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
यत्ते भय़ममित्रघ्न हृदि सम्परिवर्तते ||
२३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तत्तेऽहं नाशय़िष्यामि विधिदृष्टेन हेतुना |
२४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
तच्छ्रुत्वा धृतिमास्थाय़ कर्मणा प्रतिपादय़ ||
२४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तत एकान्तमुन्नीय़ पाराशर्यो युधिष्ठिरम् |
२५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अव्रवीदुपपन्नार्थमिदं वाक्यविशारदः ||
२५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
श्रेय़सस्ते परः कालः प्राप्तो भरतसत्तम |
२६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
येनाभिभविता शत्रून्रणे पार्थो धनञ्जय़ः ||
२६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
गृहाणेमां मय़ा प्रोक्तां सिद्धिं मूर्तिमतीमिव |
२७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
विद्यां प्रतिस्मृतिं नाम प्रपन्नाय़ व्रवीमि ते |
२७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
यामवाप्य महावाहुरर्जुनः साधय़िष्यति ||
२७ ग
वैशम्पाय़न उवाच:
अस्त्रहेतोर्महेन्द्रं च रुद्रं चैवाभिगच्छतु |
२८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
वरुणं च धनेशं च धर्मराजं च पाण्डव |
२८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
शक्तो ह्येष सुरान्द्रष्टुं तपसा विक्रमेण च ||
२८ ग
वैशम्पाय़न उवाच:
ऋषिरेष महातेजा नाराय़णसहाय़वान् |
२९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
पुराणः शाश्वतो देवो विष्णोरंशः सनातनः ||
२९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अस्त्राणीन्द्राच्च रुद्राच्च लोकपालेभ्य एव च |
३० क
वैशम्पाय़न उवाच:
समादाय़ महावाहुर्महत्कर्म करिष्यति ||
३० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
वनादस्माच्च कौन्तेय़ वनमन्यद्विचिन्त्यताम् |
३१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
निवासार्थाय़ यद्युक्तं भवेद्वः पृथिवीपते ||
३१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
एकत्र चिरवासो हि न प्रीतिजननो भवेत् |
३२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
तापसानां च शान्तानां भवेदुद्वेगकारकः ||
३२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
मृगाणामुपय़ोगश्च वीरुदोषधिसङ्क्षय़ः |
३३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
विभर्षि हि वहून्विप्रान्वेदवेदाङ्गपारगान् ||
३३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
एवमुक्त्वा प्रपन्नाय़ शुचय़े भगवान्प्रभुः |
३४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
प्रोवाच योगतत्त्वज्ञो योगविद्यामनुत्तमाम् ||
३४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
धर्मराज्ञे तदा धीमान्व्यासः सत्यवतीसुतः |
३५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अनुज्ञाय़ च कौन्तेय़ं तत्रैवान्तरधीय़त ||
३५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
युधिष्ठिरस्तु धर्मात्मा तद्व्रह्म मनसा यतः |
३६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
धारय़ामास मेधावी काले काले समभ्यसन् ||
३६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
स व्यासवाक्यमुदितो वनाद्द्वैतवनात्ततः |
३७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
यय़ौ सरस्वतीतीरे काम्यकं नाम काननम् ||
३७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तमन्वय़ुर्महाराज शिक्षाक्षरविदस्तथा |
३८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
व्राह्मणास्तपसा युक्ता देवेन्द्रमृषय़ो यथा ||
३८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ततः काम्यकमासाद्य पुनस्ते भरतर्षभाः |
३९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
न्यविशन्त महात्मानः सामात्याः सपदानुगाः ||
३९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तत्र ते न्यवसन्राजन्कञ्चित्कालं मनस्विनः |
४० क
वैशम्पाय़न उवाच:
धनुर्वेदपरा वीराः शृण्वाना वेदमुत्तमम् ||
४० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
चरन्तो मृगय़ां नित्यं शुद्धैर्वाणैर्मृगार्थिनः |
४१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
पितृदैवतविप्रेभ्यो निर्वपन्तो यथाविधि ||
४१ ख