शृङ्ग्यु उवाच:
यद्येतत्साहसं तात यदि वा दुष्कृतं कृतम् |
१ क
शृङ्ग्यु उवाच:
प्रिय़ं वाप्यप्रिय़ं वा ते वागुक्ता न मृषा मय़ा ||
१ ख
शृङ्ग्यु उवाच:
नैवान्यथेदं भविता पितरेष व्रवीमि ते |
२ क
शृङ्ग्यु उवाच:
नाहं मृषा प्रव्रवीमि स्वैरेष्वपि कुतः शपन् ||
२ ख
शमीक उवाच:
जानाम्युग्रप्रभावं त्वां पुत्र सत्यगिरं तथा |
३ क
शमीक उवाच:
नानृतं ह्युक्तपूर्वं ते नैतन्मिथ्या भविष्यति ||
३ ख
शमीक उवाच:
पित्रा पुत्रो वय़ःस्थोऽपि सततं वाच्य एव तु |
४ क
शमीक उवाच:
यथा स्याद्गुणसंय़ुक्तः प्राप्नुय़ाच्च महद्यशः ||
४ ख
शमीक उवाच:
किं पुनर्वाल एव त्वं तपसा भावितः प्रभो |
५ क
शमीक उवाच:
वर्धते च प्रभवतां कोपोऽतीव महात्मनाम् ||
५ ख
शमीक उवाच:
सोऽहं पश्यामि वक्तव्यं त्वय़ि धर्मभृतां वर |
६ क
शमीक उवाच:
पुत्रत्वं वालतां चैव तवावेक्ष्य च साहसम् ||
६ ख
शमीक उवाच:
स त्वं शमय़ुतो भूत्वा वन्यमाहारमाहरन् |
७ क
शमीक उवाच:
चर क्रोधमिमं त्यक्त्वा नैवं धर्मं प्रहास्यसि ||
७ ख
शमीक उवाच:
क्रोधो हि धर्मं हरति यतीनां दुःखसञ्चितम् |
८ क
शमीक उवाच:
ततो धर्मविहीनानां गतिरिष्टा न विद्यते ||
८ ख
शमीक उवाच:
शम एव यतीनां हि क्षमिणां सिद्धिकारकः |
९ क
शमीक उवाच:
क्षमावतामय़ं लोकः परश्चैव क्षमावताम् ||
९ ख
शमीक उवाच:
तस्माच्चरेथाः सततं क्षमाशीलो जितेन्द्रिय़ः |
१० क
शमीक उवाच:
क्षमय़ा प्राप्स्यसे लोकान्व्रह्मणः समनन्तरान् ||
१० ख
शमीक उवाच:
मय़ा तु शममास्थाय़ यच्छक्यं कर्तुमद्य वै |
११ क
शमीक उवाच:
तत्करिष्येऽद्य ताताहं प्रेषय़िष्ये नृपाय़ वै ||
११ ख
शमीक उवाच:
मम पुत्रेण शप्तोऽसि वालेनाकृतवुद्धिना |
१२ क
शमीक उवाच:
ममेमां धर्षणां त्वत्तः प्रेक्ष्य राजन्नमर्षिणा ||
१२ ख
सूत उवाच:
एवमादिश्य शिष्यं स प्रेषय़ामास सुव्रतः |
१३ क
सूत उवाच:
परिक्षिते नृपतय़े दय़ापन्नो महातपाः ||
१३ ख
सूत उवाच:
सन्दिश्य कुशलप्रश्नं कार्यवृत्तान्तमेव च |
१४ क
सूत उवाच:
शिष्यं गौरमुखं नाम शीलवन्तं समाहितम् ||
१४ ख
सूत उवाच:
सोऽभिगम्य ततः शीघ्रं नरेन्द्रं कुरुवर्धनम् |
१५ क
सूत उवाच:
विवेश भवनं राज्ञः पूर्वं द्वाःस्थैर्निवेदितः ||
१५ ख
सूत उवाच:
पूजितश्च नरेन्द्रेण द्विजो गौरमुखस्ततः |
१६ क
सूत उवाच:
आचख्यौ परिविश्रान्तो राज्ञे सर्वमशेषतः |
१६ ख
सूत उवाच:
शमीकवचनं घोरं यथोक्तं मन्त्रिसंनिधौ ||
१६ ग
सूत उवाच:
शमीको नाम राजेन्द्र विषय़े वर्तते तव |
१७ क
सूत उवाच:
ऋषिः परमधर्मात्मा दान्तः शान्तो महातपाः ||
१७ ख
सूत उवाच:
तस्य त्वय़ा नरव्याघ्र सर्पः प्राणैर्विय़ोजितः |
१८ क
सूत उवाच:
अवसक्तो धनुष्कोट्या स्कन्धे भरतसत्तम |
१८ ख
सूत उवाच:
क्षान्तवांस्तव तत्कर्म पुत्रस्तस्य न चक्षमे ||
१८ ग
सूत उवाच:
तेन शप्तोऽसि राजेन्द्र पितुरज्ञातमद्य वै |
१९ क
सूत उवाच:
तक्षकः सप्तरात्रेण मृत्युस्ते वै भविष्यति ||
१९ ख
सूत उवाच:
तत्र रक्षां कुरुष्वेति पुनः पुनरथाव्रवीत् |
२० क
सूत उवाच:
तदन्यथा न शक्यं च कर्तुं केनचिदप्युत ||
२० ख
सूत उवाच:
न हि शक्नोति संय़न्तुं पुत्रं कोपसमन्वितम् |
२१ क
सूत उवाच:
ततोऽहं प्रेषितस्तेन तव राजन्हितार्थिना ||
२१ ख
सूत उवाच:
इति श्रुत्वा वचो घोरं स राजा कुरुनन्दनः |
२२ क
सूत उवाच:
पर्यतप्यत तत्पापं कृत्वा राजा महातपाः ||
२२ ख
सूत उवाच:
तं च मौनव्रतधरं श्रुत्वा मुनिवरं तदा |
२३ क
सूत उवाच:
भूय़ एवाभवद्राजा शोकसन्तप्तमानसः ||
२३ ख
सूत उवाच:
अनुक्रोशात्मतां तस्य शमीकस्यावधार्य तु |
२४ क
सूत उवाच:
पर्यतप्यत भूय़ोऽपि कृत्वा तत्किल्विषं मुनेः ||
२४ ख
सूत उवाच:
न हि मृत्युं तथा राजा श्रुत्वा वै सोऽन्वतप्यत |
२५ क
सूत उवाच:
अशोचदमरप्रख्यो यथा कृत्वेह कर्म तत् ||
२५ ख
सूत उवाच:
ततस्तं प्रेषय़ामास राजा गौरमुखं तदा |
२६ क
सूत उवाच:
भूय़ः प्रसादं भगवान्करोत्विति ममेति वै ||
२६ ख
सूत उवाच:
तस्मिंश्च गतमात्रे वै राजा गौरमुखे तदा |
२७ क
सूत उवाच:
मन्त्रिभिर्मन्त्रय़ामास सह संविग्नमानसः ||
२७ ख
सूत उवाच:
निश्चित्य मन्त्रिभिश्चैव सहितो मन्त्रतत्त्ववित् |
२८ क
सूत उवाच:
प्रासादं कारय़ामास एकस्तम्भं सुरक्षितम् ||
२८ ख
सूत उवाच:
रक्षां च विदधे तत्र भिषजश्चौषधानि च |
२९ क
सूत उवाच:
व्राह्मणान्सिद्धमन्त्रांश्च सर्वतो वै न्यवेशय़त् ||
२९ ख
सूत उवाच:
राजकार्याणि तत्रस्थः सर्वाण्येवाकरोच्च सः |
३० क
सूत उवाच:
मन्त्रिभिः सह धर्मज्ञः समन्तात्परिरक्षितः ||
३० ख
सूत उवाच:
प्राप्ते तु दिवसे तस्मिन्सप्तमे द्विजसत्तम |
३१ क
सूत उवाच:
काश्यपोऽभ्यागमद्विद्वांस्तं राजानं चिकित्सितुम् ||
३१ ख
सूत उवाच:
श्रुतं हि तेन तदभूदद्य तं राजसत्तमम् |
३२ क
सूत उवाच:
तक्षकः पन्नगश्रेष्ठो नेष्यते यमसादनम् ||
३२ ख
सूत उवाच:
तं दष्टं पन्नगेन्द्रेण करिष्येऽहमपज्वरम् |
३३ क
सूत उवाच:
तत्र मेऽर्थश्च धर्मश्च भवितेति विचिन्तय़न् ||
३३ ख
सूत उवाच:
तं ददर्श स नागेन्द्रस्तक्षकः काश्यपं पथि |
३४ क
सूत उवाच:
गच्छन्तमेकमनसं द्विजो भूत्वा वय़ोतिगः ||
३४ ख
सूत उवाच:
तमव्रवीत्पन्नगेन्द्रः काश्यपं मुनिपुङ्गवम् |
३५ क
सूत उवाच:
क्व भवांस्त्वरितो याति किं च कार्यं चिकीर्षति ||
३५ ख
काश्यप उवाच:
नृपं कुरुकुलोत्पन्नं परिक्षितमरिन्दमम् |
३६ क
काश्यप उवाच:
तक्षकः पन्नगश्रेष्ठस्तेजसाद्य प्रधक्ष्यति ||
३६ ख
काश्यप उवाच:
तं दष्टं पन्नगेन्द्रेण तेनाग्निसमतेजसा |
३७ क
काश्यप उवाच:
पाण्डवानां कुलकरं राजानममितौजसम् |
३७ ख
काश्यप उवाच:
गच्छामि सौम्य त्वरितं सद्यः कर्तुमपज्वरम् ||
३७ ग
तक्षक उवाच:
अहं स तक्षको व्रह्मंस्तं धक्ष्यामि महीपतिम् |
३८ क
तक्षक उवाच:
निवर्तस्व न शक्तस्त्वं मय़ा दष्टं चिकित्सितुम् ||
३८ ख
काश्यप उवाच:
अहं तं नृपतिं नाग त्वय़ा दष्टमपज्वरम् |
३९ क
काश्यप उवाच:
करिष्य इति मे वुद्धिर्विद्यावलमुपाश्रितः ||
३९ ख