वैशम्पाय़न उवाच:
गतेषु तेषु सर्वेषु तपस्विषु महात्मसु |
१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
पिनाकपाणिर्भगवान्सर्वपापहरो हरः ||
१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
कैरातं वेषमास्थाय़ काञ्चनद्रुमसंनिभम् |
२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
विभ्राजमानो वपुषा गिरिर्मेरुरिवापरः ||
२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
श्रीमद्धनुरुपादाय़ शरांश्चाशीविषोपमान् |
३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
निष्पपात महार्चिष्मान्दहन्कक्षमिवानलः ||
३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
देव्या सहोमय़ा श्रीमान्समानव्रतवेषय़ा |
४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
नानावेषधरैर्हृष्टैर्भूतैरनुगतस्तदा ||
४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
किरातवेषप्रच्छन्नः स्त्रीभिश्चानु सहस्रशः |
५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अशोभत तदा राजन्स देवोऽतीव भारत ||
५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
क्षणेन तद्वनं सर्वं निःशव्दमभवत्तदा |
६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
नादः प्रस्रवणानां च पक्षिणां चाप्युपारमत् ||
६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
स संनिकर्षमागम्य पार्थस्याक्लिष्टकर्मणः |
७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
मूकं नाम दितेः पुत्रं ददर्शाद्भुतदर्शनम् ||
७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
वाराहं रूपमास्थाय़ तर्कय़न्तमिवार्जुनम् |
८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
हन्तुं परमदुष्टात्मा तमुवाचाथ फल्गुनः ||
८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
गाण्डीवं धनुरादाय़ शरांश्चाशीविषोपमान् |
९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
सज्यं धनुर्वरं कृत्वा ज्याघोषेण निनादय़न् ||
९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
यन्मां प्रार्थय़से हन्तुमनागसमिहागतम् |
१० क
वैशम्पाय़न उवाच:
तस्मात्त्वां पूर्वमेवाहं नेष्यामि यमसादनम् ||
१० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तं दृष्ट्वा प्रहरिष्यन्तं फल्गुनं दृढधन्विनम् |
११ क
वैशम्पाय़न उवाच:
किरातरूपी सहसा वारय़ामास शङ्करः ||
११ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
मय़ैष प्रार्थितः पूर्वं नीलमेघसमप्रभः |
१२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अनादृत्यैव तद्वाक्यं प्रजहाराथ फल्गुनः ||
१२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
किरातश्च समं तस्मिन्नेकलक्ष्ये महाद्युतिः |
१३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
प्रमुमोचाशनिप्रख्यं शरमग्निशिखोपमम् ||
१३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तौ मुक्तौ साय़कौ ताभ्यां समं तत्र निपेततुः |
१४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
मूकस्य गात्रे विस्तीर्णे शैलसंहनने तदा ||
१४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
यथाशनिविनिष्पेषो वज्रस्येव च पर्वते |
१५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
तथा तय़ोः संनिपातः शरय़ोरभवत्तदा ||
१५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
स विद्धो वहुभिर्वाणैर्दीप्तास्यैः पन्नगैरिव |
१६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
ममार राक्षसं रूपं भूय़ः कृत्वा विभीषणम् ||
१६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ददर्शाथ ततो जिष्णुः पुरुषं काञ्चनप्रभम् |
१७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
किरातवेषप्रच्छन्नं स्त्रीसहाय़ममित्रहा |
१७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तमव्रवीत्प्रीतमनाः कौन्तेय़ः प्रहसन्निव ||
१७ ग
वैशम्पाय़न उवाच:
को भवानटते शून्ये वने स्त्रीगणसंवृतः |
१८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
न त्वमस्मिन्वने घोरे विभेषि कनकप्रभ ||
१८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
किमर्थं च त्वय़ा विद्धो मृगोऽय़ं मत्परिग्रहः |
१९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
मय़ाभिपन्नः पूर्वं हि राक्षसोऽय़मिहागतः ||
१९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
कामात्परिभवाद्वापि न मे जीवन्विमोक्ष्यसे |
२० क
वैशम्पाय़न उवाच:
न ह्येष मृगय़ाधर्मो यस्त्वय़ाद्य कृतो मय़ि |
२० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तेन त्वां भ्रंशय़िष्यामि जीवितात्पर्वताश्रय़ ||
२० ग
वैशम्पाय़न उवाच:
इत्युक्तः पाण्डवेय़ेन किरातः प्रहसन्निव |
२१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
उवाच श्लक्ष्णय़ा वाचा पाण्डवं सव्यसाचिनम् ||
२१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ममैवाय़ं लक्ष्यभूतः पूर्वमेव परिग्रहः |
२२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
ममैव च प्रहारेण जीविताद्व्यवरोपितः ||
२२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
दोषान्स्वान्नार्हसेऽन्यस्मै वक्तुं स्ववलदर्पितः |
२३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अभिषक्तोऽस्मि मन्दात्मन्न मे जीवन्विमोक्ष्यसे ||
२३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
स्थिरो भवस्व मोक्ष्यामि साय़कानशनीनिव |
२४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
घटस्व परय़ा शक्त्या मुञ्च त्वमपि साय़कान् ||
२४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ततस्तौ तत्र संरव्धौ गर्जमानौ मुहुर्मुहुः |
२५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
शरैराशीविषाकारैस्ततक्षाते परस्परम् ||
२५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ततोऽर्जुनः शरवर्षं किराते समवासृजत् |
२६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
तत्प्रसन्नेन मनसा प्रतिजग्राह शङ्करः ||
२६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
मुहूर्तं शरवर्षं तत्प्रतिगृह्य पिनाकधृक् |
२७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अक्षतेन शरीरेण तस्थौ गिरिरिवाचलः ||
२७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
स दृष्ट्वा वाणवर्षं तन्मोघीभूतं धनञ्जय़ः |
२८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
परमं विस्मय़ं चक्रे साधु साध्विति चाव्रवीत् ||
२८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अहोऽय़ं सुकुमाराङ्गो हिमवच्छिखरालय़ः |
२९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
गाण्डीवमुक्तान्नाराचान्प्रतिगृह्णात्यविह्वलः ||
२९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
कोऽय़ं देवो भवेत्साक्षाद्रुद्रो यक्षः सुरेश्वरः |
३० क
वैशम्पाय़न उवाच:
विद्यते हि गिरिश्रेष्ठे त्रिदशानां समागमः ||
३० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
न हि मद्वाणजालानामुत्सृष्टानां सहस्रशः |
३१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
शक्तोऽन्यः सहितुं वेगमृते देवं पिनाकिनम् ||
३१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
देवो वा यदि वा यक्षो रुद्रादन्यो व्यवस्थितः |
३२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अहमेनं शरैस्तीक्ष्णैर्नय़ामि यमसादनम् ||
३२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ततो हृष्टमना जिष्णुर्नाराचान्मर्मभेदिनः |
३३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
व्यसृजच्छतधा राजन्मय़ूखानिव भास्करः ||
३३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तान्प्रसन्नेन मनसा भगवाँल्लोकभावनः |
३४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
शूलपाणिः प्रत्यगृह्णाच्छिलावर्षमिवाचलः ||
३४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
क्षणेन क्षीणवाणोऽथ संवृत्तः फल्गुनस्तदा |
३५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
वित्रासं च जगामाथ तं दृष्ट्वा शरसङ्क्षय़म् ||
३५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
चिन्तय़ामास जिष्णुस्तु भगवन्तं हुताशनम् |
३६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
पुरस्तादक्षय़ौ दत्तौ तूणौ येनास्य खाण्डवे ||
३६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
किं नु मोक्ष्यामि धनुषा यन्मे वाणाः क्षय़ं गताः |
३७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अय़ं च पुरुषः कोऽपि वाणान्ग्रसति सर्वशः ||
३७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अहमेनं धनुष्कोट्या शूलाग्रेणेव कुञ्जरम् |
३८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
नय़ामि दण्डधारस्य यमस्य सदनं प्रति ||
३८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
सम्प्राय़ुध्यद्धनुष्कोट्या कौन्तेय़ः परवीरहा |
३९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
तदप्यस्य धनुर्दिव्यं जग्रास गिरिगोचरः ||
३९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ततोऽर्जुनो ग्रस्तधनुः खड्गपाणिरतिष्ठत |
४० क
वैशम्पाय़न उवाच:
युद्धस्यान्तमभीप्सन्वै वेगेनाभिजगाम तम् ||
४० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तस्य मूर्ध्नि शितं खड्गमसक्तं पर्वतेष्वपि |
४१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
मुमोच भुजवीर्येण विक्रम्य कुरुनन्दनः |
४१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तस्य मूर्धानमासाद्य पफालासिवरो हि सः ||
४१ ग
वैशम्पाय़न उवाच:
ततो वृक्षैः शिलाभिश्च योधय़ामास फल्गुनः |
४२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
यथा वृक्षान्महाकाय़ः प्रत्यगृह्णादथो शिलाः ||
४२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
किरातरूपी भगवांस्ततः पार्थो महावलः |
४३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
मुष्टिभिर्वज्रसंस्पर्शैर्धूममुत्पादय़न्मुखे |
४३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
प्रजहार दुराधर्षे किरातसमरूपिणि ||
४३ ग
वैशम्पाय़न उवाच:
ततः शक्राशनिसमैर्मुष्टिभिर्भृशदारुणैः |
४४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
किरातरूपी भगवानर्दय़ामास फल्गुनम् ||
४४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ततश्चटचटाशव्दः सुघोरः समजाय़त |
४५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
पाण्डवस्य च मुष्टीनां किरातस्य च युध्यतः ||
४५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
सुमुहूर्तं महद्युद्धमासीत्तल्लोमहर्षणम् |
४६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
भुजप्रहारसंय़ुक्तं वृत्रवासवय़ोरिव ||
४६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
जहाराथ ततो जिष्णुः किरातमुरसा वली |
४७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
पाण्डवं च विचेष्टन्तं किरातोऽप्यहनद्वलात् ||
४७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तय़ोर्भुजविनिष्पेषात्सङ्घर्षेणोरसोस्तथा |
४८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
समजाय़त गात्रेषु पावकोऽङ्गारधूमवान् ||
४८ ख