वैशम्पाय़न उवाच:
वसन्दुर्योधनस्तस्यां सभाय़ां भरतर्षभ |
१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
शनैर्ददर्श तां सर्वां सभां शकुनिना सह ||
१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तस्यां दिव्यानभिप्राय़ान्ददर्श कुरुनन्दनः |
२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
न दृष्टपूर्वा ये तेन नगरे नागसाह्वय़े ||
२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
स कदाचित्सभामध्ये धार्तराष्ट्रो महीपतिः |
३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
स्फाटिकं तलमासाद्य जलमित्यभिशङ्कय़ा ||
३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
स्ववस्त्रोत्कर्षणं राजा कृतवान्वुद्धिमोहितः |
४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
दुर्मना विमुखश्चैव परिचक्राम तां सभाम् ||
४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ततः स्फाटिकतोय़ां वै स्फाटिकाम्वुजशोभिताम् |
५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
वापीं मत्वा स्थलमिति सवासाः प्रापतज्जले ||
५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
जले निपतितं दृष्ट्वा किङ्करा जहसुर्भृशम् |
६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
वासांसि च शुभान्यस्मै प्रददू राजशासनात् ||
६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तथागतं तु तं दृष्ट्वा भीमसेनो महावलः |
७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अर्जुनश्च यमौ चोभौ सर्वे ते प्राहसंस्तदा ||
७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
नामर्षय़त्ततस्तेषामवहासममर्षणः |
८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
आकारं रक्षमाणस्तु न स तान्समुदैक्षत ||
८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
पुनर्वसनमुत्क्षिप्य प्रतरिष्यन्निव स्थलम् |
९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
आरुरोह ततः सर्वे जहसुस्ते पुनर्जनाः ||
९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
द्वारं च विवृताकारं ललाटेन समाहनत् |
१० क
वैशम्पाय़न उवाच:
संवृतं चेति मन्वानो द्वारदेशादुपारमत् ||
१० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
एवं प्रलम्भान्विविधान्प्राप्य तत्र विशां पते |
११ क
वैशम्पाय़न उवाच:
पाण्डवेय़ाभ्यनुज्ञातस्ततो दुर्योधनो नृपः ||
११ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अप्रहृष्टेन मनसा राजसूय़े महाक्रतौ |
१२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
प्रेक्ष्य तामद्भुतामृद्धिं जगाम गजसाह्वय़म् ||
१२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
पाण्डवश्रीप्रतप्तस्य ध्यानग्लानस्य गच्छतः |
१३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
दुर्योधनस्य नृपतेः पापा मतिरजाय़त ||
१३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
पार्थान्सुमनसो दृष्ट्वा पार्थिवांश्च वशानुगान् |
१४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
कृत्स्नं चापि हितं लोकमाकुमारं कुरूद्वह ||
१४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
महिमानं परं चापि पाण्डवानां महात्मनाम् |
१५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
दुर्योधनो धार्तराष्ट्रो विवर्णः समपद्यत ||
१५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
स तु गच्छन्ननेकाग्रः सभामेवानुचिन्तय़न् |
१६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
श्रिय़ं च तामनुपमां धर्मराजस्य धीमतः ||
१६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
प्रमत्तो धृतराष्ट्रस्य पुत्रो दुर्योधनस्तदा |
१७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
नाभ्यभाषत्सुवलजं भाषमाणं पुनः पुनः ||
१७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अनेकाग्रं तु तं दृष्ट्वा शकुनिः प्रत्यभाषत |
१८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
दुर्योधन कुतोमूलं निःश्वसन्निव गच्छसि ||
१८ ख
दुर्योधन उवाच:
दृष्ट्वेमां पृथिवीं कृत्स्नां युधिष्ठिरवशानुगाम् |
१९ क
दुर्योधन उवाच:
जितामस्त्रप्रतापेन श्वेताश्वस्य महात्मनः ||
१९ ख
दुर्योधन उवाच:
तं च यज्ञं तथाभूतं दृष्ट्वा पार्थस्य मातुल |
२० क
दुर्योधन उवाच:
यथा शक्रस्य देवेषु तथाभूतं महाद्युते ||
२० ख
दुर्योधन उवाच:
अमर्षेण सुसम्पूर्णो दह्यमानो दिवानिशम् |
२१ क
दुर्योधन उवाच:
शुचिशुक्रागमे काले शुष्ये तोय़मिवाल्पकम् ||
२१ ख
दुर्योधन उवाच:
पश्य सात्वतमुख्येन शिशुपालं निपातितम् |
२२ क
दुर्योधन उवाच:
न च तत्र पुमानासीत्कश्चित्तस्य पदानुगः ||
२२ ख
दुर्योधन उवाच:
दह्यमाना हि राजानः पाण्डवोत्थेन वह्निना |
२३ क
दुर्योधन उवाच:
क्षान्तवन्तोऽपराधं तं को हि तं क्षन्तुमर्हति ||
२३ ख
दुर्योधन उवाच:
वासुदेवेन तत्कर्म तथाय़ुक्तं महत्कृतम् |
२४ क
दुर्योधन उवाच:
सिद्धं च पाण्डवेय़ानां प्रतापेन महात्मनाम् ||
२४ ख
दुर्योधन उवाच:
तथा हि रत्नान्यादाय़ विविधानि नृपा नृपम् |
२५ क
दुर्योधन उवाच:
उपतिष्ठन्ति कौन्तेय़ं वैश्या इव करप्रदाः ||
२५ ख
दुर्योधन उवाच:
श्रिय़ं तथाविधां दृष्ट्वा ज्वलन्तीमिव पाण्डवे |
२६ क
दुर्योधन उवाच:
अमर्षवशमापन्नो दह्येऽहमतथोचितः ||
२६ ख
दुर्योधन उवाच:
वह्निमेव प्रवेक्ष्यामि भक्षय़िष्यामि वा विषम् |
२७ क
दुर्योधन उवाच:
अपो वापि प्रवेक्ष्यामि न हि शक्ष्यामि जीवितुम् ||
२७ ख
दुर्योधन उवाच:
को हि नाम पुमाँल्लोके मर्षय़िष्यति सत्त्ववान् |
२८ क
दुर्योधन उवाच:
सपत्नानृध्यतो दृष्ट्वा हानिमात्मन एव च ||
२८ ख
दुर्योधन उवाच:
सोऽहं न स्त्री न चाप्यस्त्री न पुमान्नापुमानपि |
२९ क
दुर्योधन उवाच:
योऽहं तां मर्षय़ाम्यद्य तादृशीं श्रिय़मागताम् ||
२९ ख
दुर्योधन उवाच:
ईश्वरत्वं पृथिव्याश्च वसुमत्तां च तादृशीम् |
३० क
दुर्योधन उवाच:
यज्ञं च तादृशं दृष्ट्वा मादृशः को न सञ्ज्वरेत् ||
३० ख
दुर्योधन उवाच:
अशक्तश्चैक एवाहं तामाहर्तुं नृपश्रिय़म् |
३१ क
दुर्योधन उवाच:
सहाय़ांश्च न पश्यामि तेन मृत्युं विचिन्तय़े ||
३१ ख
दुर्योधन उवाच:
दैवमेव परं मन्ये पौरुषं तु निरर्थकम् |
३२ क
दुर्योधन उवाच:
दृष्ट्वा कुन्तीसुते शुभ्रां श्रिय़ं तामाहृतां तथा ||
३२ ख
दुर्योधन उवाच:
कृतो यत्नो मय़ा पूर्वं विनाशे तस्य सौवल |
३३ क
दुर्योधन उवाच:
तच्च सर्वमतिक्रम्य स वृद्धोऽप्स्विव पङ्कजम् ||
३३ ख
दुर्योधन उवाच:
तेन दैवं परं मन्ये पौरुषं तु निरर्थकम् |
३४ क
दुर्योधन उवाच:
धार्तराष्ट्रा हि हीय़न्ते पार्था वर्धन्ति नित्यशः ||
३४ ख
दुर्योधन उवाच:
सोऽहं श्रिय़ं च तां दृष्ट्वा सभां तां च तथाविधाम् |
३५ क
दुर्योधन उवाच:
रक्षिभिश्चावहासं तं परितप्ये यथाग्निना ||
३५ ख
दुर्योधन उवाच:
स मामभ्यनुजानीहि मातुलाद्य सुदुःखितम् |
३६ क
दुर्योधन उवाच:
अमर्षं च समाविष्टं धृतराष्ट्रे निवेदय़ ||
३६ ख