सञ्जय़ उवाच:
एतस्मिन्नन्तरे कृष्णः पार्थं वचनमव्रवीत् |
१ क
सञ्जय़ उवाच:
दर्शय़न्निव कौन्तेय़ं धर्मराजं युधिष्ठिरम् ||
१ ख
सञ्जय़ उवाच:
एष पाण्डव ते भ्राता धार्तराष्ट्रैर्महावलैः |
२ क
सञ्जय़ उवाच:
जिघांसुभिर्महेष्वासैर्द्रुतं पार्थानुसर्यते ||
२ ख
सञ्जय़ उवाच:
तथानुय़ान्ति संरव्धाः पाञ्चाला युद्धदुर्मदाः |
३ क
सञ्जय़ उवाच:
युधिष्ठिरं महात्मानं परीप्सन्तो महाजवाः ||
३ ख
सञ्जय़ उवाच:
एष दुर्योधनः पार्थ रथानीकेन दंशितः |
४ क
सञ्जय़ उवाच:
राजा सर्वस्य लोकस्य राजानमनुधावति ||
४ ख
सञ्जय़ उवाच:
जिघांसुः पुरुषव्याघ्रं भ्रातृभिः सहितो वली |
५ क
सञ्जय़ उवाच:
आशीविषसमस्पर्शैः सर्वय़ुद्धविशारदैः ||
५ ख
सञ्जय़ उवाच:
एते जिघृक्षवो यान्ति द्विपाश्वरथपत्तय़ः |
६ क
सञ्जय़ उवाच:
युधिष्ठिरं धार्तराष्ट्रा रत्नोत्तममिवार्थिनः ||
६ ख
सञ्जय़ उवाच:
पश्य सात्वतभीमाभ्यां निरुद्धाधिष्ठितः प्रभुः |
७ क
सञ्जय़ उवाच:
जिहीर्षवोऽमृतं दैत्याः शक्राग्निभ्यामिवावशाः ||
७ ख
सञ्जय़ उवाच:
एते वहुत्वात्त्वरिताः पुनर्गच्छन्ति पाण्डवम् |
८ क
सञ्जय़ उवाच:
समुद्रमिव वार्योघाः प्रावृट्काले महारथाः ||
८ ख
सञ्जय़ उवाच:
नदन्तः सिंहनादांश्च धमन्तश्चापि वारिजान् |
९ क
सञ्जय़ उवाच:
वलवन्तो महेष्वासा विधुन्वन्तो धनूंषि च ||
९ ख
सञ्जय़ उवाच:
मृत्योर्मुखगतं मन्ये कुन्तीपुत्रं युधिष्ठिरम् |
१० क
सञ्जय़ उवाच:
हुतमग्नौ च भद्रं ते दुर्योधनवशं गतम् ||
१० ख
सञ्जय़ उवाच:
यथाय़ुक्तमनीकं हि धार्तराष्ट्रस्य पाण्डव |
११ क
सञ्जय़ उवाच:
नास्य शक्रोऽपि मुच्येत सम्प्राप्तो वाणगोचरम् ||
११ ख
सञ्जय़ उवाच:
दुर्योधनस्य शूरस्य द्रौणेः शारद्वतस्य च |
१२ क
सञ्जय़ उवाच:
कर्णस्य चेषुवेगो वै पर्वतानपि दारय़ेत् ||
१२ ख
सञ्जय़ उवाच:
दुर्योधनस्य शूरस्य शरौघाञ्शीघ्रमस्यतः |
१३ क
सञ्जय़ उवाच:
सङ्क्रुद्धस्यान्तकस्येव को वेगं संसहेद्रणे ||
१३ ख
सञ्जय़ उवाच:
कर्णेन च कृतो राजा विमुखः शत्रुतापनः |
१४ क
सञ्जय़ उवाच:
वलवाँल्लघुहस्तश्च कृती युद्धविशारदः ||
१४ ख
सञ्जय़ उवाच:
राधेय़ः पाण्डवश्रेष्ठं शक्तः पीडय़ितुं रणे |
१५ क
सञ्जय़ उवाच:
सहितो धृतराष्ट्रस्य पुत्रैः शूरो महात्मभिः ||
१५ ख
सञ्जय़ उवाच:
तस्यैवं युध्यमानस्य सङ्ग्रामे संय़तात्मनः |
१६ क
सञ्जय़ उवाच:
अन्यैरपि च पार्थस्य हृतं वर्म महारथैः ||
१६ ख
सञ्जय़ उवाच:
उपवासकृशो राजा भृशं भरतसत्तम |
१७ क
सञ्जय़ उवाच:
व्राह्मे वले स्थितो ह्येष न क्षत्रेऽतिवले विभो ||
१७ ख
सञ्जय़ उवाच:
न जीवति महाराजो मन्ये पार्थ युधिष्ठिरः |
१८ क
सञ्जय़ उवाच:
यद्भीमसेनः सहते सिंहनादममर्षणः ||
१८ ख
सञ्जय़ उवाच:
नर्दतां धार्तराष्ट्राणां पुनः पुनररिन्दम |
१९ क
सञ्जय़ उवाच:
धमतां च महाशङ्खान्सङ्ग्रामे जितकाशिनाम् ||
१९ ख
सञ्जय़ उवाच:
युधिष्ठिरं पाण्डवेय़ं हतेति भरतर्षभ |
२० क
सञ्जय़ उवाच:
सञ्चोदय़त्यसौ कर्णो धार्तराष्ट्रान्महावलान् ||
२० ख
सञ्जय़ उवाच:
स्थूणाकर्णेन्द्रजालेन पार्थ पाशुपतेन च |
२१ क
सञ्जय़ उवाच:
प्रच्छादय़न्तो राजानमनुय़ान्ति महारथाः |
२१ ख
सञ्जय़ उवाच:
आतुरो मे मतो राजा संनिषेव्यश्च भारत ||
२१ ग
सञ्जय़ उवाच:
यथैनमनुवर्तन्ते पाञ्चालाः सह पाण्डवैः |
२२ क
सञ्जय़ उवाच:
त्वरमाणास्त्वराकाले सर्वशस्त्रभृतां वराः |
२२ ख
सञ्जय़ उवाच:
मज्जन्तमिव पाताले वलिनोऽप्युज्जिहीर्षवः ||
२२ ग
सञ्जय़ उवाच:
न केतुर्दृश्यते राज्ञः कर्णेन निहतः शरैः |
२३ क
सञ्जय़ उवाच:
पश्यतोर्यमय़ोः पार्थ सात्यकेश्च शिखण्डिनः ||
२३ ख
सञ्जय़ उवाच:
धृष्टद्युम्नस्य भीमस्य शतानीकस्य वा विभो |
२४ क
सञ्जय़ उवाच:
पाञ्चालानां च सर्वेषां चेदीनां चैव भारत ||
२४ ख
सञ्जय़ उवाच:
एष कर्णो रणे पार्थ पाण्डवानामनीकिनीम् |
२५ क
सञ्जय़ उवाच:
शरैर्विध्वंसय़ति वै नलिनीमिव कुञ्जरः ||
२५ ख
सञ्जय़ उवाच:
एते द्रवन्ति रथिनस्त्वदीय़ाः पाण्डुनन्दन |
२६ क
सञ्जय़ उवाच:
पश्य पश्य यथा पार्थ गच्छन्त्येते महारथाः ||
२६ ख
सञ्जय़ उवाच:
एते भारत मातङ्गाः कर्णेनाभिहता रणे |
२७ क
सञ्जय़ उवाच:
आर्तनादान्विकुर्वाणा विद्रवन्ति दिशो दश ||
२७ ख
सञ्जय़ उवाच:
रथानां द्रवतां वृन्दं पश्य पार्थ समन्ततः |
२८ क
सञ्जय़ उवाच:
द्राव्यमाणं रणे चैव कर्णेनामित्रकर्शिना ||
२८ ख
सञ्जय़ उवाच:
हस्तिकक्ष्यां रणे पश्य चरन्तीं तत्र तत्र ह |
२९ क
सञ्जय़ उवाच:
रथस्थं सूतपुत्रस्य केतुं केतुमतां वर ||
२९ ख
सञ्जय़ उवाच:
असौ धावति राधेय़ो भीमसेनरथं प्रति |
३० क
सञ्जय़ उवाच:
किरञ्शरशतानीव विनिघ्नंस्तव वाहिनीम् ||
३० ख
सञ्जय़ उवाच:
एतान्पश्य च पाञ्चालान्द्राव्यमाणान्महात्मना |
३१ क
सञ्जय़ उवाच:
शक्रेणेव यथा दैत्यान्हन्यमानान्महाहवे ||
३१ ख
सञ्जय़ उवाच:
एष कर्णो रणे जित्वा पाञ्चालान्पाण्डुसृञ्जय़ान् |
३२ क
सञ्जय़ उवाच:
दिशो विप्रेक्षते सर्वास्त्वदर्थमिति मे मतिः ||
३२ ख
सञ्जय़ उवाच:
पश्य पार्थ धनुः श्रेष्ठं विकर्षन्साधु शोभते |
३३ क
सञ्जय़ उवाच:
शत्रूञ्जित्वा यथा शक्रो देवसङ्घैः समावृतः ||
३३ ख
सञ्जय़ उवाच:
एते नदन्ति कौरव्या दृष्ट्वा कर्णस्य विक्रमम् |
३४ क
सञ्जय़ उवाच:
त्रासय़न्तो रणे पार्थान्सृञ्जय़ांश्च सहस्रशः ||
३४ ख
सञ्जय़ उवाच:
एष सर्वात्मना पाण्डूंस्त्रासय़ित्वा महारणे |
३५ क
सञ्जय़ उवाच:
अभिभाषति राधेय़ः सर्वसैन्यानि मानदः ||
३५ ख
सञ्जय़ उवाच:
अभिद्रवत गच्छध्वं द्रुतं द्रवत कौरवाः |
३६ क
सञ्जय़ उवाच:
यथा जीवन्न वः कश्चिन्मुच्यते युधि सृञ्जय़ः ||
३६ ख
सञ्जय़ उवाच:
तथा कुरुत संय़त्ता वय़ं यास्याम पृष्ठतः |
३७ क
सञ्जय़ उवाच:
एवमुक्त्वा यय़ावेष पृष्ठतो विकिरञ्शरैः ||
३७ ख
सञ्जय़ उवाच:
पश्य कर्णं रणे पार्थ श्वेतच्छविविराजितम् |
३८ क
सञ्जय़ उवाच:
उदय़ं पर्वतं यद्वच्छोभय़न्वै दिवाकरः ||
३८ ख
सञ्जय़ उवाच:
पूर्णचन्द्रनिकाशेन मूर्ध्नि छत्रेण भारत |
३९ क
सञ्जय़ उवाच:
ध्रिय़माणेन समरे तथा शतशलाकिना ||
३९ ख
सञ्जय़ उवाच:
एष त्वां प्रेक्षते कर्णः सकटाक्षो विशां पते |
४० क
सञ्जय़ उवाच:
उत्तमं यत्नमास्थाय़ ध्रुवमेष्यति संय़ुगे ||
४० ख
सञ्जय़ उवाच:
पश्य ह्येनं महावाहो विधुन्वानं महद्धनुः |
४१ क
सञ्जय़ उवाच:
शरांश्चाशीविषाकारान्विसृजन्तं महावलम् ||
४१ ख
सञ्जय़ उवाच:
असौ निवृत्तो राधेय़ो दृश्यते वानरध्वज |
४२ क
सञ्जय़ उवाच:
वधाय़ चात्मनोऽभ्येति दीपस्य शलभो यथा ||
४२ ख
सञ्जय़ उवाच:
कर्णमेकाकिनं दृष्ट्वा रथानीकेन भारत |
४३ क
सञ्जय़ उवाच:
रिरक्षिषुः सुसंय़त्तो धार्तराष्ट्रोऽभिवर्तते ||
४३ ख
सञ्जय़ उवाच:
सार्वैः सहैभिर्दुष्टात्मा वध्य एष प्रय़त्नतः |
४४ क
सञ्जय़ उवाच:
त्वय़ा यशश्च राज्यं च सुखं चोत्तममिच्छता ||
४४ ख
सञ्जय़ उवाच:
आत्मानं च कृतात्मानं समीक्ष्य भरतर्षभ |
४५ क
सञ्जय़ उवाच:
कृतागसं च राधेय़ं धर्मात्मनि युधिष्ठिरे ||
४५ ख
सञ्जय़ उवाच:
प्रतिपद्यस्व राधेय़ं प्राप्तकालमनन्तरम् |
४६ क
सञ्जय़ उवाच:
आर्यां युद्धे मतिं कृत्वा प्रत्येहि रथय़ूथपम् ||
४६ ख
सञ्जय़ उवाच:
पञ्च ह्येतानि मुख्यानां रथानां रथसत्तम |
४७ क
सञ्जय़ उवाच:
शतान्याय़ान्ति वेगेन वलिनां भीमतेजसाम् ||
४७ ख
सञ्जय़ उवाच:
पञ्च नागसहस्राणि द्विगुणा वाजिनस्तथा |
४८ क
सञ्जय़ उवाच:
अभिसंहत्य कौन्तेय़ पदातिप्रय़ुतानि च |
४८ ख
सञ्जय़ उवाच:
अन्योन्यरक्षितं वीर वलं त्वामभिवर्तते ||
४८ ग
सञ्जय़ उवाच:
सूतपुत्रे महेष्वासे दर्शय़ात्मानमात्मना |
४९ क