मन्त्रिण ऊचुः:
ततः स राजा राजेन्द्र स्कन्धे तस्य भुजङ्गमम् |
१ क
मन्त्रिण ऊचुः:
मुनेः क्षुत्क्षाम आसज्य स्वपुरं पुनराय़यौ ||
१ ख
मन्त्रिण ऊचुः:
ऋषेस्तस्य तु पुत्रोऽभूद्गवि जातो महाय़शाः |
२ क
मन्त्रिण ऊचुः:
शृङ्गी नाम महातेजास्तिग्मवीर्योऽतिकोपनः ||
२ ख
मन्त्रिण ऊचुः:
व्रह्माणं सोऽभ्युपागम्य मुनिः पूजां चकार ह |
३ क
मन्त्रिण ऊचुः:
अनुज्ञातो गतस्तत्र शृङ्गी शुश्राव तं तदा |
३ ख
मन्त्रिण ऊचुः:
सख्युः सकाशात्पितरं पित्रा ते धर्षितं तथा ||
३ ग
मन्त्रिण ऊचुः:
मृतं सर्पं समासक्तं पित्रा ते जनमेजय़ |
४ क
मन्त्रिण ऊचुः:
वहन्तं कुरुशार्दूल स्कन्धेनानपकारिणम् ||
४ ख
मन्त्रिण ऊचुः:
तपस्विनमतीवाथ तं मुनिप्रवरं नृप |
५ क
मन्त्रिण ऊचुः:
जितेन्द्रिय़ं विशुद्धं च स्थितं कर्मण्यथाद्भुते ||
५ ख
मन्त्रिण ऊचुः:
तपसा द्योतितात्मानं स्वेष्वङ्गेषु यतं तथा |
६ क
मन्त्रिण ऊचुः:
शुभाचारं शुभकथं सुस्थिरं तमलोलुपम् ||
६ ख
मन्त्रिण ऊचुः:
अक्षुद्रमनसूय़ं च वृद्धं मौनव्रते स्थितम् |
७ क
मन्त्रिण ऊचुः:
शरण्यं सर्वभूतानां पित्रा विप्रकृतं तव ||
७ ख
मन्त्रिण ऊचुः:
शशापाथ स तच्छ्रुत्वा पितरं ते रुषान्वितः |
८ क
मन्त्रिण ऊचुः:
ऋषेः पुत्रो महातेजा वालोऽपि स्थविरैर्वरः ||
८ ख
मन्त्रिण ऊचुः:
स क्षिप्रमुदकं स्पृष्ट्वा रोषादिदमुवाच ह |
९ क
मन्त्रिण ऊचुः:
पितरं तेऽभिसन्धाय़ तेजसा प्रज्वलन्निव ||
९ ख
मन्त्रिण ऊचुः:
अनागसि गुरौ यो मे मृतं सर्पमवासृजत् |
१० क
मन्त्रिण ऊचुः:
तं नागस्तक्षकः क्रुद्धस्तेजसा सादय़िष्यति |
१० ख
मन्त्रिण ऊचुः:
सप्तरात्रादितः पापं पश्य मे तपसो वलम् ||
१० ग
मन्त्रिण ऊचुः:
इत्युक्त्वा प्रय़यौ तत्र पिता यत्रास्य सोऽभवत् |
११ क
मन्त्रिण ऊचुः:
दृष्ट्वा च पितरं तस्मै शापं तं प्रत्यवेदय़त् ||
११ ख
मन्त्रिण ऊचुः:
स चापि मुनिशार्दूलः प्रेषय़ामास ते पितुः |
१२ क
मन्त्रिण ऊचुः:
शप्तोऽसि मम पुत्रेण यत्तो भव महीपते |
१२ ख
मन्त्रिण ऊचुः:
तक्षकस्त्वां महाराज तेजसा सादय़िष्यति ||
१२ ग
मन्त्रिण ऊचुः:
श्रुत्वा तु तद्वचो घोरं पिता ते जनमेजय़ |
१३ क
मन्त्रिण ऊचुः:
यत्तोऽभवत्परित्रस्तस्तक्षकात्पन्नगोत्तमात् ||
१३ ख
मन्त्रिण ऊचुः:
ततस्तस्मिंस्तु दिवसे सप्तमे समुपस्थिते |
१४ क
मन्त्रिण ऊचुः:
राज्ञः समीपं व्रह्मर्षिः काश्यपो गन्तुमैच्छत ||
१४ ख
मन्त्रिण ऊचुः:
तं ददर्शाथ नागेन्द्रः काश्यपं तक्षकस्तदा |
१५ क
मन्त्रिण ऊचुः:
तमव्रवीत्पन्नगेन्द्रः काश्यपं त्वरितं व्रजन् |
१५ ख
मन्त्रिण ऊचुः:
क्व भवांस्त्वरितो याति किं च कार्यं चिकीर्षति ||
१५ ग
काश्यप उवाच:
यत्र राजा कुरुश्रेष्ठः परिक्षिन्नाम वै द्विज |
१६ क
काश्यप उवाच:
तक्षकेण भुजङ्गेन धक्ष्यते किल तत्र वै ||
१६ ख
काश्यप उवाच:
गच्छाम्यहं तं त्वरितः सद्यः कर्तुमपज्वरम् |
१७ क
काश्यप उवाच:
मय़ाभिपन्नं तं चापि न सर्पो धर्षय़िष्यति ||
१७ ख
तक्षक उवाच:
किमर्थं तं मय़ा दष्टं सञ्जीवय़ितुमिच्छसि |
१८ क
तक्षक उवाच:
व्रूहि काममहं तेऽद्य दद्मि स्वं वेश्म गम्यताम् ||
१८ ख
मन्त्रिण ऊचुः:
धनलिप्सुरहं तत्र यामीत्युक्तश्च तेन सः |
१९ क
मन्त्रिण ऊचुः:
तमुवाच महात्मानं मानय़ञ्श्लक्ष्णय़ा गिरा ||
१९ ख
मन्त्रिण ऊचुः:
यावद्धनं प्रार्थय़से तस्माद्राज्ञस्ततोऽधिकम् |
२० क
मन्त्रिण ऊचुः:
गृहाण मत्त एव त्वं संनिवर्तस्व चानघ ||
२० ख
मन्त्रिण ऊचुः:
स एवमुक्तो नागेन काश्यपो द्विपदां वरः |
२१ क
मन्त्रिण ऊचुः:
लव्ध्वा वित्तं निववृते तक्षकाद्यावदीप्सितम् ||
२१ ख
मन्त्रिण ऊचुः:
तस्मिन्प्रतिगते विप्रे छद्मनोपेत्य तक्षकः |
२२ क
मन्त्रिण ऊचुः:
तं नृपं नृपतिश्रेष्ठ पितरं धार्मिकं तव ||
२२ ख
मन्त्रिण ऊचुः:
प्रासादस्थं यत्तमपि दग्धवान्विषवह्निना |
२३ क
मन्त्रिण ऊचुः:
ततस्त्वं पुरुषव्याघ्र विजय़ाय़ाभिषेचितः ||
२३ ख
मन्त्रिण ऊचुः:
एतद्दृष्टं श्रुतं चापि यथावन्नृपसत्तम |
२४ क
मन्त्रिण ऊचुः:
अस्माभिर्निखिलं सर्वं कथितं ते सुदारुणम् ||
२४ ख
मन्त्रिण ऊचुः:
श्रुत्वा चैतं नृपश्रेष्ठ पार्थिवस्य पराभवम् |
२५ क
मन्त्रिण ऊचुः:
अस्य चर्षेरुत्तङ्कस्य विधत्स्व यदनन्तरम् ||
२५ ख
जनमेजय़ उवाच:
एतत्तु श्रोतुमिच्छामि अटव्यां निर्जने वने |
२६ क
जनमेजय़ उवाच:
संवादं पन्नगेन्द्रस्य काश्यपस्य च यत्तदा ||
२६ ख
जनमेजय़ उवाच:
केन दृष्टं श्रुतं चापि भवतां श्रोत्रमागतम् |
२७ क
जनमेजय़ उवाच:
श्रुत्वा चाथ विधास्यामि पन्नगान्तकरीं मतिम् ||
२७ ख
मन्त्रिण ऊचुः:
शृणु राजन्यथास्माकं येनैतत्कथितं पुरा |
२८ क
मन्त्रिण ऊचुः:
समागमं द्विजेन्द्रस्य पन्नगेन्द्रस्य चाध्वनि ||
२८ ख
मन्त्रिण ऊचुः:
तस्मिन्वृक्षे नरः कश्चिदिन्धनार्थाय़ पार्थिव |
२९ क
मन्त्रिण ऊचुः:
विचिन्वन्पूर्वमारूढः शुष्कशाखं वनस्पतिम् |
२९ ख
मन्त्रिण ऊचुः:
अवुध्यमानौ तं तत्र वृक्षस्थं पन्नगद्विजौ ||
२९ ग
मन्त्रिण ऊचुः:
स तु तेनैव वृक्षेण भस्मीभूतोऽभवत्तदा |
३० क
मन्त्रिण ऊचुः:
द्विजप्रभावाद्राजेन्द्र जीवितः सवनस्पतिः ||
३० ख
मन्त्रिण ऊचुः:
तेन गत्वा नृपश्रेष्ठ नगरेऽस्मिन्निवेदितम् |
३१ क
मन्त्रिण ऊचुः:
यथावृत्तं तु तत्सर्वं तक्षकस्य द्विजस्य च ||
३१ ख
मन्त्रिण ऊचुः:
एतत्ते कथितं राजन्यथावृत्तं यथाश्रुतम् |
३२ क
मन्त्रिण ऊचुः:
श्रुत्वा तु नृपशार्दूल प्रकुरुष्व यथेप्सितम् ||
३२ ख
सूत उवाच:
मन्त्रिणां तु वचः श्रुत्वा स राजा जनमेजय़ः |
३३ क
सूत उवाच:
पर्यतप्यत दुःखार्तः प्रत्यपिंषत्करे करम् ||
३३ ख
सूत उवाच:
निःश्वासमुष्णमसकृद्दीर्घं राजीवलोचनः |
३४ क
सूत उवाच:
मुमोचाश्रूणि च तदा नेत्राभ्यां प्रततं नृपः |
३४ ख
सूत उवाच:
उवाच च महीपालो दुःखशोकसमन्वितः ||
३४ ग
सूत उवाच:
श्रुत्वैतद्भवतां वाक्यं पितुर्मे स्वर्गतिं प्रति |
३५ क
सूत उवाच:
निश्चितेय़ं मम मतिर्या वै तां मे निवोधत ||
३५ ख
सूत उवाच:
अनन्तरमहं मन्ये तक्षकाय़ दुरात्मने |
३६ क
सूत उवाच:
प्रतिकर्तव्यमित्येव येन मे हिंसितः पिता ||
३६ ख
सूत उवाच:
ऋषेर्हि शृङ्गेर्वचनं कृत्वा दग्ध्वा च पार्थिवम् |
३७ क
सूत उवाच:
यदि गच्छेदसौ पापो ननु जीवेत्पिता मम ||
३७ ख
सूत उवाच:
परिहीय़ेत किं तस्य यदि जीवेत्स पार्थिवः |
३८ क
सूत उवाच:
काश्यपस्य प्रसादेन मन्त्रिणां सुनय़ेन च ||
३८ ख
सूत उवाच:
स तु वारितवान्मोहात्काश्यपं द्विजसत्तमम् |
३९ क
सूत उवाच:
सञ्जिजीवय़िषुं प्राप्तं राजानमपराजितम् ||
३९ ख
सूत उवाच:
महानतिक्रमो ह्येष तक्षकस्य दुरात्मनः |
४० क
सूत उवाच:
द्विजस्य योऽददद्द्रव्यं मा नृपं जीवय़ेदिति ||
४० ख
सूत उवाच:
उत्तङ्कस्य प्रिय़ं कुर्वन्नात्मनश्च महत्प्रिय़म् |
४१ क
सूत उवाच:
भवतां चैव सर्वेषां यास्याम्यपचितिं पितुः ||
४१ ख