chevron_left सभा पर्व अध्याय ४६
जनमेजय़ उवाच:
कथं समभवद्द्यूतं भ्रातॄणां तन्महात्ययम् |
१ क
जनमेजय़ उवाच:
यत्र तद्व्यसनं प्राप्तं पाण्डवैर्मे पितामहैः ||
१ ख
जनमेजय़ उवाच:
के च तत्र सभास्तारा राजानो व्रह्मवित्तम |
२ क
जनमेजय़ उवाच:
के चैनमन्वमोदन्त के चैनं प्रत्यषेधय़न् ||
२ ख
जनमेजय़ उवाच:
विस्तरेणैतदिच्छामि कथ्यमानं त्वय़ा द्विज |
३ क
जनमेजय़ उवाच:
मूलं ह्येतद्विनाशस्य पृथिव्या द्विजसत्तम ||
३ ख
सूत उवाच:
एवमुक्तस्तदा राज्ञा व्यासशिष्यः प्रतापवान् |
४ क
सूत उवाच:
आचचक्षे यथावृत्तं तत्सर्वं सर्ववेदवित् ||
४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
शृणु मे विस्तरेणेमां कथां भरतसत्तम |
५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
भूय़ एव महाराज यदि ते श्रवणे मतिः ||
५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
विदुरस्य मतं ज्ञात्वा धृतराष्ट्रोऽम्विकासुतः |
६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
दुर्योधनमिदं वाक्यमुवाच विजने पुनः ||
६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अलं द्यूतेन गान्धारे विदुरो न प्रशंसति |
७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
न ह्यसौ सुमहावुद्धिरहितं नो वदिष्यति ||
७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
हितं हि परमं मन्ये विदुरो यत्प्रभाषते |
८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
क्रिय़तां पुत्र तत्सर्वमेतन्मन्ये हितं तव ||
८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
देवर्षिर्वासवगुरुर्देवराजाय़ धीमते |
९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
यत्प्राह शास्त्रं भगवान्वृहस्पतिरुदारधीः ||
९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तद्वेद विदुरः सर्वं सरहस्यं महाकविः |
१० क
वैशम्पाय़न उवाच:
स्थितश्च वचने तस्य सदाहमपि पुत्रक ||
१० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
विदुरो वापि मेधावी कुरूणां प्रवरो मतः |
११ क
वैशम्पाय़न उवाच:
उद्धवो वा महावुद्धिर्वृष्णीनामर्चितो नृप ||
११ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
द्यूतेन तदलं पुत्र द्यूते भेदो हि दृश्यते |
१२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
भेदे विनाशो राज्यस्य तत्पुत्र परिवर्जय़ ||
१२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
पित्रा मात्रा च पुत्रस्य यद्वै कार्यं परं स्मृतम् |
१३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
प्राप्तस्त्वमसि तत्तात पितृपैतामहं पदम् ||
१३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अधीतवान्कृती शास्त्रे लालितः सततं गृहे |
१४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
भ्रातृज्येष्ठः स्थितो राज्ये विन्दसे किं न शोभनम् ||
१४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
पृथग्जनैरलभ्यं यद्भोजनाच्छादनं परम् |
१५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
तत्प्राप्तोऽसि महावाहो कस्माच्छोचसि पुत्रक ||
१५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
स्फीतं राष्ट्रं महावाहो पितृपैतामहं महत् |
१६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
नित्यमाज्ञापय़न्भासि दिवि देवेश्वरो यथा ||
१६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तस्य ते विदितप्रज्ञ शोकमूलमिदं कथम् |
१७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
समुत्थितं दुःखतरं तन्मे शंसितुमर्हसि ||
१७ ख
दुर्योधन उवाच:
अश्नाम्याच्छादय़ामीति प्रपश्यन्पापपूरुषः |
१८ क
दुर्योधन उवाच:
नामर्षं कुरुते यस्तु पुरुषः सोऽधमः स्मृतः ||
१८ ख
दुर्योधन उवाच:
न मां प्रीणाति राजेन्द्र लक्ष्मीः साधारणा विभो |
१९ क
दुर्योधन उवाच:
ज्वलितामिव कौन्तेय़े श्रिय़ं दृष्ट्वा च विव्यथे ||
१९ ख
दुर्योधन उवाच:
सर्वां हि पृथिवीं दृष्ट्वा युधिष्ठिरवशानुगाम् |
२० क
दुर्योधन उवाच:
स्थिरोऽस्मि योऽहं जीवामि दुःखादेतद्व्रवीमि ते ||
२० ख
दुर्योधन उवाच:
आवर्जिता इवाभान्ति निघ्नाश्चैत्रकिकौकुराः |
२१ क
दुर्योधन उवाच:
कारस्करा लोहजङ्घा युधिष्ठिरनिवेशने ||
२१ ख
दुर्योधन उवाच:
हिमवत्सागरानूपाः सर्वरत्नाकरास्तथा |
२२ क
दुर्योधन उवाच:
अन्त्याः सर्वे पर्युदस्ता युधिष्ठिरनिवेशने ||
२२ ख
दुर्योधन उवाच:
ज्येष्ठोऽय़मिति मां मत्वा श्रेष्ठश्चेति विशां पते |
२३ क
दुर्योधन उवाच:
युधिष्ठिरेण सत्कृत्य युक्तो रत्नपरिग्रहे ||
२३ ख
दुर्योधन उवाच:
उपस्थितानां रत्नानां श्रेष्ठानामर्घहारिणाम् |
२४ क
दुर्योधन उवाच:
नादृश्यत परः प्रान्तो नापरस्तत्र भारत ||
२४ ख
दुर्योधन उवाच:
न मे हस्तः समभवद्वसु तत्प्रतिगृह्णतः |
२५ क
दुर्योधन उवाच:
प्रातिष्ठन्त मय़ि श्रान्ते गृह्य दूराहृतं वसु ||
२५ ख
दुर्योधन उवाच:
कृतां विन्दुसरोरत्नैर्मय़ेन स्फाटिकच्छदाम् |
२६ क
दुर्योधन उवाच:
अपश्यं नलिनीं पूर्णामुदकस्येव भारत ||
२६ ख
दुर्योधन उवाच:
वस्त्रमुत्कर्षति मय़ि प्राहसत्स वृकोदरः |
२७ क
दुर्योधन उवाच:
शत्रोरृद्धिविशेषेण विमूढं रत्नवर्जितम् ||
२७ ख
दुर्योधन उवाच:
तत्र स्म यदि शक्तः स्यां पातय़ेय़ं वृकोदरम् |
२८ क
दुर्योधन उवाच:
सपत्नेनावहासो हि स मां दहति भारत ||
२८ ख
दुर्योधन उवाच:
पुनश्च तादृशीमेव वापीं जलजशालिनीम् |
२९ क
दुर्योधन उवाच:
मत्वा शिलासमां तोय़े पतितोऽस्मि नराधिप ||
२९ ख
दुर्योधन उवाच:
तत्र मां प्राहसत्कृष्णः पार्थेन सह सस्वनम् |
३० क
दुर्योधन उवाच:
द्रौपदी च सह स्त्रीभिर्व्यथय़न्ती मनो मम ||
३० ख
दुर्योधन उवाच:
क्लिन्नवस्त्रस्य च जले किङ्करा राजचोदिताः |
३१ क
दुर्योधन उवाच:
ददुर्वासांसि मेऽन्यानि तच्च दुःखतरं मम ||
३१ ख
दुर्योधन उवाच:
प्रलम्भं च शृणुष्वान्यं गदतो मे नराधिप |
३२ क
दुर्योधन उवाच:
अद्वारेण विनिर्गच्छन्द्वारसंस्थानरूपिणा |
३२ ख
दुर्योधन उवाच:
अभिहत्य शिलां भूय़ो ललाटेनास्मि विक्षतः ||
३२ ग
दुर्योधन उवाच:
तत्र मां यमजौ दूरादालोक्य ललितौ किल |
३३ क
दुर्योधन उवाच:
वाहुभिः परिगृह्णीतां शोचन्तौ सहितावुभौ ||
३३ ख
दुर्योधन उवाच:
उवाच सहदेवस्तु तत्र मां विस्मय़न्निव |
३४ क
दुर्योधन उवाच:
इदं द्वारमितो गच्छ राजन्निति पुनः पुनः ||
३४ ख
दुर्योधन उवाच:
नामधेय़ानि रत्नानां पुरस्तान्न श्रुतानि मे |
३५ क
दुर्योधन उवाच:
यानि दृष्टानि मे तस्यां मनस्तपति तच्च मे ||
३५ ख