धृतराष्ट्र उवाच:
किमसौ पाण्डवो राजा धर्मपुत्रोऽभ्यभाषत |
१ क
धृतराष्ट्र उवाच:
श्रुत्वेमा वहुलाः सेनाः प्रत्यर्थेन समागताः ||
१ ख
धृतराष्ट्र उवाच:
किमिच्छत्यभिसंरम्भाद्योत्स्यमानो युधिष्ठिरः |
२ क
धृतराष्ट्र उवाच:
कस्य स्विद्भ्रातृपुत्राणां चिन्तासु मुखमीक्षते ||
२ ख
धृतराष्ट्र उवाच:
के स्विदेनं वारय़न्ति शाम्य युध्येति वा पुनः |
३ क
धृतराष्ट्र उवाच:
निकृत्या कोपितं मन्दैर्धर्मज्ञं धर्मचारिणम् ||
३ ख
सञ्जय़ उवाच:
राज्ञो मुखमुदीक्षन्ते पाञ्चालाः पाण्डवैः सह |
४ क
सञ्जय़ उवाच:
युधिष्ठिरस्य भद्रं ते स सर्वाननुशास्ति च ||
४ ख
सञ्जय़ उवाच:
पृथग्भूताः पाण्डवानां पाञ्चालानां रथव्रजाः |
५ क
सञ्जय़ उवाच:
आय़ान्तमभिनन्दन्ति कुन्तीपुत्रं युधिष्ठिरम् ||
५ ख
सञ्जय़ उवाच:
तमः सूर्यमिवोद्यन्तं कौन्तेय़ं दीप्ततेजसम् |
६ क
सञ्जय़ उवाच:
पाञ्चालाः प्रतिनन्दन्ति तेजोराशिमिवोद्यतम् ||
६ ख
सञ्जय़ उवाच:
आ गोपालाविपालेभ्यो नन्दमानं युधिष्ठिरम् |
७ क
सञ्जय़ उवाच:
पाञ्चालाः केकय़ा मत्स्याः प्रतिनन्दन्ति पाण्डवम् ||
७ ख
सञ्जय़ उवाच:
व्राह्मण्यो राजपुत्र्यश्च विशां दुहितरश्च याः |
८ क
सञ्जय़ उवाच:
क्रीडन्त्योऽभिसमाय़ान्ति पार्थं संनद्धमीक्षितुम् ||
८ ख
धृतराष्ट्र उवाच:
सञ्जय़ाचक्ष्व केनास्मान्पाण्डवा अभ्ययुञ्जत |
९ क
धृतराष्ट्र उवाच:
धृष्टद्युम्नेन सेनान्या सोमकाः किम्वला इव ||
९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
गावल्गणिस्तु तत्पृष्टः सभाय़ां कुरुसंसदि |
१० क
वैशम्पाय़न उवाच:
निःश्वस्य सुभृशं दीर्घं मुहुः सञ्चिन्तय़न्निव |
१० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तत्रानिमित्ततो दैवात्सूतं कश्मलमाविशत् ||
१० ग
वैशम्पाय़न उवाच:
तदाचचक्षे पुरुषः सभाय़ां राजसंसदि |
११ क
वैशम्पाय़न उवाच:
सञ्जय़ोऽय़ं महाराज मूर्च्छितः पतितो भुवि |
११ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
वाचं न सृजते काञ्चिद्धीनप्रज्ञोऽल्पचेतनः ||
११ ग
धृतराष्ट्र उवाच:
अपश्यत्सञ्जय़ो नूनं कुन्तीपुत्रान्महारथान् |
१२ क
धृतराष्ट्र उवाच:
तैरस्य पुरुषव्याघ्रैर्भृशमुद्वेजितं मनः ||
१२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
सञ्जय़श्चेतनां लव्ध्वा प्रत्याश्वस्येदमव्रवीत् |
१३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
धृतराष्ट्रं महाराज सभाय़ां कुरुसंसदि ||
१३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
दृष्टवानस्मि राजेन्द्र कुन्तीपुत्रान्महारथान् |
१४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
मत्स्यराजगृहावासादवरोधेन कर्शितान् |
१४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
शृणु यैर्हि महाराज पाण्डवा अभ्ययुञ्जत ||
१४ ग
वैशम्पाय़न उवाच:
यो नैव रोषान्न भय़ान्न कामान्नार्थकारणात् |
१५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
न हेतुवादाद्धर्मात्मा सत्यं जह्यात्कथञ्चन ||
१५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
यः प्रमाणं महाराज धर्मे धर्मभृतां वरः |
१६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अजातशत्रुणा तेन पाण्डवा अभ्ययुञ्जत ||
१६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
यस्य वाहुवले तुल्यः पृथिव्यां नास्ति कश्चन |
१७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
यो वै सर्वान्महीपालान्वशे चक्रे धनुर्धरः |
१७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तेन वो भीमसेनेन पाण्डवा अभ्ययुञ्जत ||
१७ ग
वैशम्पाय़न उवाच:
निःसृतानां जतुगृहाद्धिडिम्वात्पुरुषादकात् |
१८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
य एषामभवद्द्वीपः कुन्तीपुत्रो वृकोदरः ||
१८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
याज्ञसेनीमथो यत्र सिन्धुराजोऽपकृष्टवान् |
१९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
तत्रैषामभवद्द्वीपः कुन्तीपुत्रो वृकोदरः ||
१९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
यश्च तान्सङ्गतान्सर्वान्पाण्डवान्वारणावते |
२० क
वैशम्पाय़न उवाच:
दह्यतो मोचय़ामास तेन वस्तेऽभ्ययुञ्जत ||
२० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
कृष्णाय़ाश्चरता प्रीतिं येन क्रोधवशा हताः |
२१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
प्रविश्य विषमं घोरं पर्वतं गन्धमादनम् ||
२१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
यस्य नागाय़ुतं वीर्यं भुजय़ोः सारमर्पितम् |
२२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
तेन वो भीमसेनेन पाण्डवा अभ्ययुञ्जत ||
२२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
कृष्णद्वितीय़ो विक्रम्य तुष्ट्यर्थं जातवेदसः |
२३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अजय़द्यः पुरा वीरो युध्यमानं पुरन्दरम् ||
२३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
यः स साक्षान्महादेवं गिरिशं शूलपाणिनम् |
२४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
तोषय़ामास युद्धेन देवदेवमुमापतिम् ||
२४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
यश्च सर्वान्वशे चक्रे लोकपालान्धनुर्धरः |
२५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
तेन वो विजय़ेनाजौ पाण्डवा अभ्ययुञ्जत ||
२५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
यः प्रतीचीं दिशं चक्रे वशे म्लेच्छगणाय़ुताम् |
२६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
स तत्र नकुलो योद्धा चित्रय़ोधी व्यवस्थितः ||
२६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तेन वो दर्शनीय़ेन वीरेणातिधनुर्भृता |
२७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
माद्रीपुत्रेण कौरव्य पाण्डवा अभ्ययुञ्जत ||
२७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
यः काशीनङ्गमगधान्कलिङ्गांश्च युधाजय़त् |
२८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
तेन वः सहदेवेन पाण्डवा अभ्ययुञ्जत ||
२८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
यस्य वीर्येण सदृशाश्चत्वारो भुवि मानवाः |
२९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अश्वत्थामा धृष्टकेतुः प्रद्युम्नो रुक्मिरेव च ||
२९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तेन वः सहदेवेन पाण्डवा अभ्ययुञ्जत |
३० क
वैशम्पाय़न उवाच:
यवीय़सा नृवीरेण माद्रीनन्दिकरेण च ||
३० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तपश्चचार या घोरं काशिकन्या पुरा सती |
३१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
भीष्मस्य वधमिच्छन्ती प्रेत्यापि भरतर्षभ ||
३१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
पाञ्चालस्य सुता जज्ञे दैवाच्च स पुनः पुमान् |
३२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
स्त्रीपुंसोः पुरुषव्याघ्र यः स वेद गुणागुणान् ||
३२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
यः कलिङ्गान्समापेदे पाञ्चालो युद्धदुर्मदः |
३३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
शिखण्डिना वः कुरवः कृतास्त्रेणाभ्ययुञ्जत ||
३३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
यां यक्षः पुरुषं चक्रे भीष्मस्य निधने किल |
३४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
महेष्वासेन रौद्रेण पाण्डवा अभ्ययुञ्जत ||
३४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
महेष्वासा राजपुत्रा भ्रातरः पञ्च केकय़ाः |
३५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
सुमृष्टकवचाः शूरास्तैश्च वस्तेऽभ्ययुञ्जत ||
३५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
यो दीर्घवाहुः क्षिप्रास्त्रो धृतिमान्सत्यविक्रमः |
३६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
तेन वो वृष्णिवीरेण युय़ुधानेन सङ्गरः ||
३६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
य आसीच्छरणं काले पाण्डवानां महात्मनाम् |
३७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
रणे तेन विराटेन पाण्डवा अभ्ययुञ्जत ||
३७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
यः स काशिपती राजा वाराणस्यां महारथः |
३८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
स तेषामभवद्योद्धा तेन वस्तेऽभ्ययुञ्जत ||
३८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
शिशुभिर्दुर्जय़ैः सङ्ख्ये द्रौपदेय़ैर्महात्मभिः |
३९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
आशीविषसमस्पर्शैः पाण्डवा अभ्ययुञ्जत ||
३९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
यः कृष्णसदृशो वीर्ये युधिष्ठिरसमो दमे |
४० क
वैशम्पाय़न उवाच:
तेनाभिमन्युना सङ्ख्ये पाण्डवा अभ्ययुञ्जत ||
४० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
यश्चैवाप्रतिमो वीर्ये धृष्टकेतुर्महाय़शाः |
४१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
दुःसहः समरे क्रुद्धः शैशुपालिर्महारथः |
४१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तेन वश्चेदिराजेन पाण्डवा अभ्ययुञ्जत ||
४१ ग
वैशम्पाय़न उवाच:
यः संश्रय़ः पाण्डवानां देवानामिव वासवः |
४२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
तेन वो वासुदेवेन पाण्डवा अभ्ययुञ्जत ||
४२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तथा चेदिपतेर्भ्राता शरभो भरतर्षभ |
४३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
करकर्षेण सहितस्ताभ्यां वस्तेऽभ्ययुञ्जत ||
४३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
जारासन्धिः सहदेवो जय़त्सेनश्च तावुभौ |
४४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
द्रुपदश्च महातेजा वलेन महता वृतः |
४४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
त्यक्तात्मा पाण्डवार्थाय़ योत्स्यमानो व्यवस्थितः ||
४४ ग
वैशम्पाय़न उवाच:
एते चान्ये च वहवः प्राच्योदीच्या महीक्षितः |
४५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
शतशो यानपाश्रित्य धर्मराजो व्यवस्थितः ||
४५ ख