जनमेजय़ उवाच:
भीष्मद्रोणौ महात्मानौ धृतराष्ट्रश्च पार्थिवः |
१ क
जनमेजय़ उवाच:
विराटद्रुपदौ चोभौ शङ्खश्चैवोत्तरस्तथा ||
१ ख
जनमेजय़ उवाच:
धृष्टकेतुर्जय़त्सेनो राजा चैव स सत्यजित् |
२ क
जनमेजय़ उवाच:
दुर्योधनसुताश्चैव शकुनिश्चैव सौवलः ||
२ ख
जनमेजय़ उवाच:
कर्णपुत्राश्च विक्रान्ता राजा चैव जय़द्रथः |
३ क
जनमेजय़ उवाच:
घटोत्कचादय़श्चैव ये चान्ये नानुकीर्तिताः ||
३ ख
जनमेजय़ उवाच:
ये चान्ये कीर्तितास्तत्र राजानो दीप्तमूर्तय़ः |
४ क
जनमेजय़ उवाच:
स्वर्गे कालं किय़न्तं ते तस्थुस्तदपि शंस मे ||
४ ख
जनमेजय़ उवाच:
आहो स्विच्छाश्वतं स्थानं तेषां तत्र द्विजोत्तम |
५ क
जनमेजय़ उवाच:
अन्ते वा कर्मणः कां ते गतिं प्राप्ता नरर्षभाः |
५ ख
जनमेजय़ उवाच:
एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं प्रोच्यमानं त्वय़ा द्विज ||
५ ग
सूत उवाच:
इत्युक्तः स तु विप्रर्षिरनुज्ञातो महात्मना |
६ क
सूत उवाच:
व्यासेन तस्य नृपतेराख्यातुमुपचक्रमे ||
६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
गन्तव्यं कर्मणामन्ते सर्वेण मनुजाधिप |
७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
शृणु गुह्यमिदं राजन्देवानां भरतर्षभ |
७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
यदुवाच महातेजा दिव्यचक्षुः प्रतापवान् ||
७ ग
वैशम्पाय़न उवाच:
मुनिः पुराणः कौरव्य पाराशर्यो महाव्रतः |
८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अगाधवुद्धिः सर्वज्ञो गतिज्ञः सर्वकर्मणाम् ||
८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
वसूनेव महातेजा भीष्मः प्राप महाद्युतिः |
९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अष्टावेव हि दृश्यन्ते वसवो भरतर्षभ ||
९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
वृहस्पतिं विवेशाथ द्रोणो ह्यङ्गिरसां वरम् |
१० क
वैशम्पाय़न उवाच:
कृतवर्मा तु हार्दिक्यः प्रविवेश मरुद्गणम् ||
१० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
सनत्कुमारं प्रद्युम्नः प्रविवेश यथागतम् |
११ क
वैशम्पाय़न उवाच:
धृतराष्ट्रो धनेशस्य लोकान्प्राप दुरासदान् ||
११ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
धृतराष्ट्रेण सहिता गान्धारी च यशस्विनी |
१२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
पत्नीभ्यां सहितः पाण्डुर्महेन्द्रसदनं यय़ौ ||
१२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
विराटद्रुपदौ चोभौ धृष्टकेतुश्च पार्थिवः |
१३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
निशठाक्रूरसाम्वाश्च भानुः कम्पो विडूरथः ||
१३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
भूरिश्रवाः शलश्चैव भूरिश्च पृथिवीपतिः |
१४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
उग्रसेनस्तथा कंसो वसुदेवश्च वीर्यवान् ||
१४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
उत्तरश्च सह भ्रात्रा शङ्खेन नरपुङ्गवः |
१५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
विश्वेषां देवतानां ते विविशुर्नरसत्तमाः ||
१५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
वर्चा नाम महातेजाः सोमपुत्रः प्रतापवान् |
१६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
सोऽभिमन्युर्नृसिंहस्य फल्गुनस्य सुतोऽभवत् ||
१६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
स युद्ध्वा क्षत्रधर्मेण यथा नान्यः पुमान्क्वचित् |
१७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
विवेश सोमं धर्मात्मा कर्मणोऽन्ते महारथः ||
१७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
आविवेश रविं कर्णः पितरं पुरुषर्षभ |
१८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
द्वापरं शकुनिः प्राप धृष्टद्युम्नस्तु पावकम् ||
१८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
धृतराष्ट्रात्मजाः सर्वे यातुधाना वलोत्कटाः |
१९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
ऋद्धिमन्तो महात्मानः शस्त्रपूता दिवं गताः |
१९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
धर्ममेवाविशत्क्षत्ता राजा चैव युधिष्ठिरः ||
१९ ग
वैशम्पाय़न उवाच:
अनन्तो भगवान्देवः प्रविवेश रसातलम् |
२० क
वैशम्पाय़न उवाच:
पितामहनिय़ोगाद्धि यो योगाद्गामधारय़त् ||
२० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
षोडशस्त्रीसहस्राणि वासुदेवपरिग्रहः |
२१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
न्यमज्जन्त सरस्वत्यां कालेन जनमेजय़ |
२१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ताश्चाप्यप्सरसो भूत्वा वासुदेवमुपागमन् ||
२१ ग
वैशम्पाय़न उवाच:
हतास्तस्मिन्महाय़ुद्धे ये वीरास्तु महारथाः |
२२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
घटोत्कचादय़ः सर्वे देवान्यक्षांश्च भेजिरे ||
२२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
दुर्योधनसहाय़ाश्च राक्षसाः परिकीर्तिताः |
२३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
प्राप्तास्ते क्रमशो राजन्सर्वलोकाननुत्तमान् ||
२३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
भवनं च महेन्द्रस्य कुवेरस्य च धीमतः |
२४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
वरुणस्य तथा लोकान्विविशुः पुरुषर्षभाः ||
२४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
एतत्ते सर्वमाख्यातं विस्तरेण महाद्युते |
२५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
कुरूणां चरितं कृत्स्नं पाण्डवानां च भारत ||
२५ ख
सूत उवाच:
एतच्छ्रुत्वा द्विजश्रेष्ठात्स राजा जनमेजय़ः |
२६ क
सूत उवाच:
विस्मितोऽभवदत्यर्थं यज्ञकर्मान्तरेष्वथ ||
२६ ख
सूत उवाच:
ततः समापय़ामासुः कर्म तत्तस्य याजकाः |
२७ क
सूत उवाच:
आस्तीकश्चाभवत्प्रीतः परिमोक्ष्य भुजङ्गमान् ||
२७ ख
सूत उवाच:
ततो द्विजातीन्सर्वांस्तान्दक्षिणाभिरतोषय़त् |
२८ क
सूत उवाच:
पूजिताश्चापि ते राज्ञा ततो जग्मुर्यथागतम् ||
२८ ख
सूत उवाच:
विसर्जय़ित्वा विप्रांस्तान्राजापि जनमेजय़ः |
२९ क
सूत उवाच:
ततस्तक्षशिलाय़ाः स पुनराय़ाद्गजाह्वय़म् ||
२९ ख
सूत उवाच:
एतत्ते सर्वमाख्यातं वैशम्पाय़नकीर्तितम् |
३० क
सूत उवाच:
व्यासाज्ञय़ा समाख्यातं सर्पसत्रे नृपस्य ह ||
३० ख
सूत उवाच:
पुण्योऽय़मितिहासाख्यः पवित्रं चेदमुत्तमम् |
३१ क
सूत उवाच:
कृष्णेन मुनिना विप्र निय़तं सत्यवादिना ||
३१ ख
सूत उवाच:
सर्वज्ञेन विधिज्ञेन धर्मज्ञानवता सता |
३२ क
सूत उवाच:
अतीन्द्रिय़ेण शुचिना तपसा भावितात्मना ||
३२ ख
सूत उवाच:
ऐश्वर्ये वर्तता चैव साङ्ख्ययोगविदा तथा |
३३ क
सूत उवाच:
नैकतन्त्रविवुद्धेन दृष्ट्वा दिव्येन चक्षुषा ||
३३ ख
सूत उवाच:
कीर्तिं प्रथय़ता लोके पाण्डवानां महात्मनाम् |
३४ क
सूत उवाच:
अन्येषां क्षत्रिय़ाणां च भूरिद्रविणतेजसाम् ||
३४ ख
सूत उवाच:
य इदं श्रावय़ेद्विद्वान्सदा पर्वणि पर्वणि |
३५ क
सूत उवाच:
धूतपाप्मा जितस्वर्गो व्रह्मभूय़ाय़ गच्छति ||
३५ ख
सूत उवाच:
यश्चेदं श्रावय़ेच्छ्राद्धे व्राह्मणान्पादमन्ततः |
३६ क
सूत उवाच:
अक्षय़्यमन्नपानं वै पितॄंस्तस्योपतिष्ठते ||
३६ ख
सूत उवाच:
अह्ना यदेनः कुरुते इन्द्रिय़ैर्मनसापि वा |
३७ क
सूत उवाच:
महाभारतमाख्याय़ पश्चात्सन्ध्यां प्रमुच्यते ||
३७ ख
सूत उवाच:
धर्मे चार्थे च कामे च मोक्षे च भरतर्षभ |
३८ क
सूत उवाच:
यदिहास्ति तदन्यत्र यन्नेहास्ति न तत्क्वचित् ||
३८ ख
सूत उवाच:
जय़ो नामेतिहासोऽय़ं श्रोतव्यो भूतिमिच्छता |
३९ क
सूत उवाच:
राज्ञा राजसुतैश्चापि गर्भिण्या चैव योषिता ||
३९ ख
सूत उवाच:
स्वर्गकामो लभेत्स्वर्गं जय़कामो लभेज्जय़म् |
४० क
सूत उवाच:
गर्भिणी लभते पुत्रं कन्यां वा वहुभागिनीम् ||
४० ख
सूत उवाच:
अनागतं त्रिभिर्वर्षैः कृष्णद्वैपाय़नः प्रभुः |
४१ क
सूत उवाच:
सन्दर्भं भारतस्यास्य कृतवान्धर्मकाम्यया ||
४१ ख
सूत उवाच:
नारदोऽश्रावय़द्देवानसितो देवलः पितॄन् |
४२ क
सूत उवाच:
रक्षो यक्षाञ्शुको मर्त्यान्वैशम्पाय़न एव तु ||
४२ ख
सूत उवाच:
इतिहासमिमं पुण्यं महार्थं वेदसंमितम् |
४३ क
सूत उवाच:
श्रावय़ेद्यस्तु वर्णांस्त्रीन्कृत्वा व्राह्मणमग्रतः ||
४३ ख
सूत उवाच:
स नरः पापनिर्मुक्तः कीर्तिं प्राप्येह शौनक |
४४ क
सूत उवाच:
गच्छेत्परमिकां सिद्धिमत्र मे नास्ति संशय़ः ||
४४ ख
सूत उवाच:
भारताध्ययनात्पुण्यादपि पादमधीय़तः |
४५ क
सूत उवाच:
श्रद्दधानस्य पूय़न्ते सर्वपापान्यशेषतः ||
४५ ख
सूत उवाच:
महर्षिर्भगवान्व्यासः कृत्वेमां संहितां पुरा |
४६ क
सूत उवाच:
श्लोकैश्चतुर्भिर्भगवान्पुत्रमध्यापय़च्छुकम् ||
४६ ख
सूत उवाच:
मातापितृसहस्राणि पुत्रदारशतानि च |
४७ क
सूत उवाच:
संसारेष्वनुभूतानि यान्ति यास्यन्ति चापरे ||
४७ ख
सूत उवाच:
हर्षस्थानसहस्राणि भय़स्थानशतानि च |
४८ क
सूत उवाच:
दिवसे दिवसे मूढमाविशन्ति न पण्डितम् ||
४८ ख