धृतराष्ट्र उवाच:
यदिदं धर्मगहनं वुद्ध्या समनुगम्यते |
१ क
धृतराष्ट्र उवाच:
एतद्विस्तरशः सर्वं वुद्धिमार्गं प्रशंस मे ||
१ ख
विदुर उवाच:
अत्र ते वर्तय़िष्यामि नमस्कृत्वा स्वय़म्भुवे |
२ क
विदुर उवाच:
यथा संसारगहनं वदन्ति परमर्षय़ः ||
२ ख
विदुर उवाच:
कश्चिन्महति संसारे वर्तमानो द्विजः किल |
३ क
विदुर उवाच:
वनं दुर्गमनुप्राप्तो महत्क्रव्यादसङ्कुलम् ||
३ ख
विदुर उवाच:
सिंहव्याघ्रगजाकारैरतिघोरैर्महाशनैः |
४ क
विदुर उवाच:
समन्तात्सम्परिक्षिप्तं मृत्योरपि भय़प्रदम् ||
४ ख
विदुर उवाच:
तदस्य दृष्ट्वा हृदय़मुद्वेगमगमत्परम् |
५ क
विदुर उवाच:
अभ्युच्छ्रय़श्च रोम्णां वै विक्रिय़ाश्च परन्तप ||
५ ख
विदुर उवाच:
स तद्वनं व्यनुसरन्विप्रधावनितस्ततः |
६ क
विदुर उवाच:
वीक्षमाणो दिशः सर्वाः शरणं क्व भवेदिति ||
६ ख
विदुर उवाच:
स तेषां छिद्रमन्विच्छन्प्रद्रुतो भय़पीडितः |
७ क
विदुर उवाच:
न च निर्याति वै दूरं न च तैर्विप्रय़ुज्यते ||
७ ख
विदुर उवाच:
अथापश्यद्वनं घोरं समन्ताद्वागुरावृतम् |
८ क
विदुर उवाच:
वाहुभ्यां सम्परिष्वक्तं स्त्रिय़ा परमघोरय़ा ||
८ ख
विदुर उवाच:
पञ्चशीर्षधरैर्नागैः शैलैरिव समुन्नतैः |
९ क
विदुर उवाच:
नभःस्पृशैर्महावृक्षैः परिक्षिप्तं महावनम् ||
९ ख
विदुर उवाच:
वनमध्ये च तत्राभूदुदपानः समावृतः |
१० क
विदुर उवाच:
वल्लीभिस्तृणछन्नाभिर्गूढाभिरभिसंवृतः ||
१० ख
विदुर उवाच:
पपात स द्विजस्तत्र निगूढे सलिलाशय़े |
११ क
विदुर उवाच:
विलग्नश्चाभवत्तस्मिँल्लतासन्तानसङ्कटे ||
११ ख
विदुर उवाच:
पनसस्य यथा जातं वृन्तवद्धं महाफलम् |
१२ क
विदुर उवाच:
स तथा लम्वते तत्र ऊर्ध्वपादो ह्यधःशिराः ||
१२ ख
विदुर उवाच:
अथ तत्रापि चान्योऽस्य भूय़ो जात उपद्रवः |
१३ क
विदुर उवाच:
कूपवीनाहवेलाय़ामपश्यत महागजम् ||
१३ ख
विदुर उवाच:
षड्वक्त्रं कृष्णशवलं द्विषट्कपदचारिणम् |
१४ क
विदुर उवाच:
क्रमेण परिसर्पन्तं वल्लीवृक्षसमावृतम् ||
१४ ख
विदुर उवाच:
तस्य चापि प्रशाखासु वृक्षशाखावलम्विनः |
१५ क
विदुर उवाच:
नानारूपा मधुकरा घोररूपा भय़ावहाः |
१५ ख
विदुर उवाच:
आसते मधु सम्भृत्य पूर्वमेव निकेतजाः ||
१५ ग
विदुर उवाच:
भूय़ो भूय़ः समीहन्ते मधूनि भरतर्षभ |
१६ क
विदुर उवाच:
स्वादनीय़ानि भूतानां न यैर्वालोऽपि तृप्यते ||
१६ ख
विदुर उवाच:
तेषां मधूनां वहुधा धारा प्रस्रवते सदा |
१७ क
विदुर उवाच:
तां लम्वमानः स पुमान्धारां पिवति सर्वदा |
१७ ख
विदुर उवाच:
न चास्य तृष्णा विरता पिवमानस्य सङ्कटे ||
१७ ग
विदुर उवाच:
अभीप्सति च तां नित्यमतृप्तः स पुनः पुनः |
१८ क
विदुर उवाच:
न चास्य जीविते राजन्निर्वेदः समजाय़त ||
१८ ख
विदुर उवाच:
तत्रैव च मनुष्यस्य जीविताशा प्रतिष्ठिता |
१९ क
विदुर उवाच:
कृष्णाः श्वेताश्च तं वृक्षं कुट्टय़न्ति स्म मूषकाः ||
१९ ख
विदुर उवाच:
व्यालैश्च वनदुर्गान्ते स्त्रिय़ा च परमोग्रय़ा |
२० क
विदुर उवाच:
कूपाधस्ताच्च नागेन वीनाहे कुञ्जरेण च ||
२० ख
विदुर उवाच:
वृक्षप्रपाताच्च भय़ं मूषकेभ्यश्च पञ्चमम् |
२१ क
विदुर उवाच:
मधुलोभान्मधुकरैः षष्ठमाहुर्महद्भय़म् ||
२१ ख
विदुर उवाच:
एवं स वसते तत्र क्षिप्तः संसारसागरे |
२२ क
विदुर उवाच:
न चैव जीविताशाय़ां निर्वेदमुपगच्छति ||
२२ ख