वैशम्पाय़न उवाच:
ते वीरा वद्धनिस्त्रिंशास्तताय़ुधकलापिनः |
१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
वद्धगोधाङ्गुलित्राणाः कालिन्दीमभितो यय़ुः ||
१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ततस्ते दक्षिणं तीरमन्वगच्छन्पदातय़ः |
२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
वसन्तो गिरिदुर्गेषु वनदुर्गेषु धन्विनः ||
२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
विध्यन्तो मृगजातानि महेष्वासा महावलाः |
३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
उत्तरेण दशार्णांस्ते पाञ्चालान्दक्षिणेन तु ||
३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अन्तरेण यकृल्लोमाञ्शूरसेनांश्च पाण्डवाः |
४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
लुव्धा व्रुवाणा मत्स्यस्य विषय़ं प्राविशन्वनात् ||
४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ततो जनपदं प्राप्य कृष्णा राजानमव्रवीत् |
५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
पश्यैकपद्यो दृश्यन्ते क्षेत्राणि विविधानि च ||
५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
व्यक्तं दूरे विराटस्य राजधानी भविष्यति |
६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
वसामेह परां रात्रिं वलवान्मे परिश्रमः ||
६ ख
युधिष्ठिर उवाच:
धनञ्जय़ समुद्यम्य पाञ्चालीं वह भारत |
७ क
युधिष्ठिर उवाच:
राजधान्यां निवत्स्यामो विमुक्ताश्च वनादितः ||
७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तामादाय़ार्जुनस्तूर्णं द्रौपदीं गजराडिव |
८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
सम्प्राप्य नगराभ्याशमवतारय़दर्जुनः ||
८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
स राजधानीं सम्प्राप्य कौन्तेय़ोऽर्जुनमव्रवीत् |
९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
क्वाय़ुधानि समासज्य प्रवेक्ष्यामः पुरं वय़म् ||
९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
साय़ुधाश्च वय़ं तात प्रवेक्ष्यामः पुरं यदि |
१० क
वैशम्पाय़न उवाच:
समुद्वेगं जनस्यास्य करिष्यामो न संशय़ः ||
१० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ततो द्वादश वर्षाणि प्रवेष्टव्यं वनं पुनः |
११ क
वैशम्पाय़न उवाच:
एकस्मिन्नपि विज्ञाते प्रतिज्ञातं हि नस्तथा ||
११ ख
अर्जुन उवाच:
इय़ं कूटे मनुष्येन्द्र गहना महती शमी |
१२ क
अर्जुन उवाच:
भीमशाखा दुरारोहा श्मशानस्य समीपतः ||
१२ ख
अर्जुन उवाच:
न चापि विद्यते कश्चिन्मनुष्य इह पार्थिव |
१३ क
अर्जुन उवाच:
उत्पथे हि वने जाता मृगव्यालनिषेविते ||
१३ ख
अर्जुन उवाच:
समासज्याय़ुधान्यस्यां गच्छामो नगरं प्रति |
१४ क
अर्जुन उवाच:
एवमत्र यथाजोषं विहरिष्याम भारत ||
१४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
एवमुक्त्वा स राजानं धर्मात्मानं युधिष्ठिरम् |
१५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
प्रचक्रमे निधानाय़ शस्त्राणां भरतर्षभ ||
१५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
येन देवान्मनुष्यांश्च सर्पांश्चैकरथोऽजय़त् |
१६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
स्फीताञ्जनपदांश्चान्यानजय़त्कुरुनन्दनः ||
१६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तदुदारं महाघोषं सपत्नगणसूदनम् |
१७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अपज्यमकरोत्पार्थो गाण्डीवमभय़ङ्करम् ||
१७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
येन वीरः कुरुक्षेत्रमभ्यरक्षत्परन्तपः |
१८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अमुञ्चद्धनुषस्तस्य ज्यामक्षय़्यां युधिष्ठिरः ||
१८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
पाञ्चालान्येन सङ्ग्रामे भीमसेनोऽजय़त्प्रभुः |
१९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
प्रत्यषेधद्वहूनेकः सपत्नांश्चैव दिग्जय़े ||
१९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
निशम्य यस्य विस्फारं व्यद्रवन्त रणे परे |
२० क
वैशम्पाय़न उवाच:
पर्वतस्येव दीर्णस्य विस्फोटमशनेरिव ||
२० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
सैन्धवं येन राजानं परामृषत चानघ |
२१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
ज्यापाशं धनुषस्तस्य भीमसेनोऽवतारय़त् ||
२१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अजय़त्पश्चिमामाशां धनुषा येन पाण्डवः |
२२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
तस्य मौर्वीमपाकर्षच्छूरः सङ्क्रन्दनो युधि ||
२२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
दक्षिणां दक्षिणाचारो दिशं येनाजय़त्प्रभुः |
२३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अपज्यमकरोद्वीरः सहदेवस्तदाय़ुधम् ||
२३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
खड्गांश्च पीतान्दीर्घांश्च कलापांश्च महाधनान् |
२४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
विपाठान्क्षुरधारांश्च धनुर्भिर्निदधुः सह ||
२४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तामुपारुह्य नकुलो धनूंषि निदधत्स्वय़म् |
२५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
यानि तस्यावकाशानि दृढरूपाण्यमन्यत ||
२५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
यत्र चापश्यत स वै तिरो वर्षाणि वर्षति |
२६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
तत्र तानि दृढैः पाशैः सुगाढं पर्यवन्धत ||
२६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
शरीरं च मृतस्यैकं समवध्नन्त पाण्डवाः |
२७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
विवर्जय़िष्यन्ति नरा दूरादेव शमीमिमाम् |
२७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
आवद्धं शवमत्रेति गन्धमाघ्राय़ पूतिकम् ||
२७ ग
वैशम्पाय़न उवाच:
अशीतिशतवर्षेय़ं माता न इति वादिनः |
२८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
कुलधर्मोऽय़मस्माकं पूर्वैराचरितोऽपि च |
२८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
समासजाना वृक्षेऽस्मिन्निति वै व्याहरन्ति ते ||
२८ ग
वैशम्पाय़न उवाच:
आ गोपालाविपालेभ्य आचक्षाणाः परन्तपाः |
२९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
आजग्मुर्नगराभ्याशं पार्थाः शत्रुनिवर्हणाः ||
२९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
जय़ो जय़न्तो विजय़ो जय़त्सेनो जय़द्वलः |
३० क
वैशम्पाय़न उवाच:
इति गुह्यानि नामानि चक्रे तेषां युधिष्ठिरः ||
३० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ततो यथाप्रतिज्ञाभिः प्राविशन्नगरं महत् |
३१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अज्ञातचर्यां वत्स्यन्तो राष्ट्रे वर्षं त्रय़ोदशम् ||
३१ ख