सञ्जय़ उवाच:
ततः पुनरमेय़ात्मा केशवोऽर्जुनमव्रवीत् |
१ क
सञ्जय़ उवाच:
कृतसङ्कल्पमाय़स्तं वधे कर्णस्य सर्वशः ||
१ ख
सञ्जय़ उवाच:
अद्य सप्तदशाहानि वर्तमानस्य भारत |
२ क
सञ्जय़ उवाच:
विनाशस्यातिघोरस्य नरवारणवाजिनाम् ||
२ ख
सञ्जय़ उवाच:
भूत्वा हि विपुला सेना तावकानां परैः सह |
३ क
सञ्जय़ उवाच:
अन्योन्यं समरे प्राप्य किञ्चिच्छेषा विशां पते ||
३ ख
सञ्जय़ उवाच:
भूत्वा हि कौरवाः पार्थ प्रभूतगजवाजिनः |
४ क
सञ्जय़ उवाच:
त्वां वै शत्रुं समासाद्य विनष्टा रणमूर्धनि ||
४ ख
सञ्जय़ उवाच:
एते च सर्वे पाञ्चालाः सृञ्जय़ाश्च सहान्वय़ाः |
५ क
सञ्जय़ उवाच:
त्वां समासाद्य दुर्धर्षं पाण्डवाश्च व्यवस्थिताः ||
५ ख
सञ्जय़ उवाच:
पाञ्चालैः पाण्डवैर्मत्स्यैः कारूषैश्चेदिकेकय़ैः |
६ क
सञ्जय़ उवाच:
त्वय़ा गुप्तैरमित्रघ्न कृतः शत्रुगणक्षय़ः ||
६ ख
सञ्जय़ उवाच:
को हि शक्तो रणे जेतुं कौरवांस्तात सङ्गतान् |
७ क
सञ्जय़ उवाच:
अन्यत्र पाण्डवान्युद्धे त्वय़ा गुप्तान्महारथान् ||
७ ख
सञ्जय़ उवाच:
त्वं हि शक्तो रणे जेतुं ससुरासुरमानुषान् |
८ क
सञ्जय़ उवाच:
त्रीँल्लोकान्सममुद्युक्तान्किं पुनः कौरवं वलम् ||
८ ख
सञ्जय़ उवाच:
भगदत्तं हि राजानं कोऽन्यः शक्तस्त्वय़ा विना |
९ क
सञ्जय़ उवाच:
जेतुं पुरुषशार्दूल योऽपि स्याद्वासवोपमः ||
९ ख
सञ्जय़ उवाच:
तथेमां विपुलां सेनां गुप्तां पार्थ त्वय़ानघ |
१० क
सञ्जय़ उवाच:
न शेकुः पार्थिवाः सर्वे चक्षुर्भिरभिवीक्षितुम् ||
१० ख
सञ्जय़ उवाच:
तथैव सततं पार्थ रक्षिताभ्यां त्वय़ा रणे |
११ क
सञ्जय़ उवाच:
धृष्टद्युम्नशिखण्डिभ्यां भीष्मद्रोणौ निपातितौ ||
११ ख
सञ्जय़ उवाच:
को हि शक्तो रणे पार्थ पाञ्चालानां महारथौ |
१२ क
सञ्जय़ उवाच:
भीष्मद्रोणौ युधा जेतुं शक्रतुल्यपराक्रमौ ||
१२ ख
सञ्जय़ उवाच:
को हि शान्तनवं सङ्ख्ये द्रोणं वैकर्तनं कृपम् |
१३ क
सञ्जय़ उवाच:
द्रौणिं च सौमदत्तिं च कृतवर्माणमेव च |
१३ ख
सञ्जय़ उवाच:
सैन्धवं मद्रराजं च राजानं च सुय़ोधनम् ||
१३ ग
सञ्जय़ उवाच:
वीरान्कृतास्त्रान्समरे सर्वानेवानुवर्तिनः |
१४ क
सञ्जय़ उवाच:
अक्षौहिणीपतीनुग्रान्संरव्धान्युद्धदुर्मदान् ||
१४ ख
सञ्जय़ उवाच:
श्रेण्यश्च वहुलाः क्षीणाः प्रदीर्णाश्वरथद्विपाः |
१५ क
सञ्जय़ उवाच:
नानाजनपदाश्चोग्राः क्षत्रिय़ाणाममर्षिणाम् ||
१५ ख
सञ्जय़ उवाच:
गोवासदासमीय़ानां वसातीनां च भारत |
१६ क
सञ्जय़ उवाच:
व्रात्यानां वाटधानानां भोजानां चापि मानिनाम् ||
१६ ख
सञ्जय़ उवाच:
उदीर्णाश्च महासेना व्रह्मक्षत्रस्य भारत |
१७ क
सञ्जय़ उवाच:
त्वां समासाद्य निधनं गताः साश्वरथद्विपाः ||
१७ ख
सञ्जय़ उवाच:
उग्राश्च क्रूरकर्माणस्तुखारा यवनाः खशाः |
१८ क
सञ्जय़ उवाच:
दार्वाभिसारा दरदाः शका रमठतङ्गणाः ||
१८ ख
सञ्जय़ उवाच:
अन्ध्रकाश्च पुलिन्दाश्च किराताश्चोग्रविक्रमाः |
१९ क
सञ्जय़ उवाच:
म्लेच्छाश्च पार्वतीय़ाश्च सागरानूपवासिनः |
१९ ख
सञ्जय़ उवाच:
संरम्भिणो युद्धशौण्डा वलिनो दृव्धपाणय़ः ||
१९ ग
सञ्जय़ उवाच:
एते सुय़ोधनस्यार्थे संरव्धाः कुरुभिः सह |
२० क
सञ्जय़ उवाच:
न शक्या युधि निर्जेतुं त्वदन्येन परन्तप ||
२० ख
सञ्जय़ उवाच:
धार्तराष्ट्रमुदग्रं हि व्यूढं दृष्ट्वा महावलम् |
२१ क
सञ्जय़ उवाच:
यस्य त्वं न भवेस्त्राता प्रतीय़ात्को नु मानवः ||
२१ ख
सञ्जय़ उवाच:
तत्सागरमिवोद्धूतं रजसा संवृतं वलम् |
२२ क
सञ्जय़ उवाच:
विदार्य पाण्डवैः क्रुद्धैस्त्वय़ा गुप्तैर्हतं विभो ||
२२ ख
सञ्जय़ उवाच:
मागधानामधिपतिर्जय़त्सेनो महावलः |
२३ क
सञ्जय़ उवाच:
अद्य सप्तैव चाहानि हतः सङ्ख्येऽभिमन्युना ||
२३ ख
सञ्जय़ उवाच:
ततो दश सहस्राणि गजानां भीमकर्मणाम् |
२४ क
सञ्जय़ उवाच:
जघान गदय़ा भीमस्तस्य राज्ञः परिच्छदम् |
२४ ख
सञ्जय़ उवाच:
ततोऽन्येऽपि हता नागा रथाश्च शतशो वलात् ||
२४ ग
सञ्जय़ उवाच:
तदेवं समरे तात वर्तमाने महाभय़े |
२५ क
सञ्जय़ उवाच:
भीमसेनं समासाद्य त्वां च पाण्डव कौरवाः |
२५ ख
सञ्जय़ उवाच:
सवाजिरथनागाश्च मृत्युलोकमितो गताः ||
२५ ग
सञ्जय़ उवाच:
तथा सेनामुखे तत्र निहते पार्थ पाण्डवैः |
२६ क
सञ्जय़ उवाच:
भीष्मः प्रासृजदुग्राणि शरवर्षाणि मारिष ||
२६ ख
सञ्जय़ उवाच:
स चेदिकाशिपाञ्चालान्करूषान्मत्स्यकेकय़ान् |
२७ क
सञ्जय़ उवाच:
शरैः प्रच्छाद्य निधनमनय़त्परुषास्त्रवित् ||
२७ ख
सञ्जय़ उवाच:
तस्य चापच्युतैर्वाणैः परदेहविदारणैः |
२८ क
सञ्जय़ उवाच:
पूर्णमाकाशमभवद्रुक्मपुङ्खैरजिह्मगैः ||
२८ ख
सञ्जय़ उवाच:
गत्या दशम्या ते गत्वा जघ्नुर्वाजिरथद्विपान् |
२९ क
सञ्जय़ उवाच:
हित्वा नव गतीर्दुष्टाः स वाणान्व्याय़तोऽमुचत् ||
२९ ख
सञ्जय़ उवाच:
दिनानि दश भीष्मेण निघ्नता तावकं वलम् |
३० क
सञ्जय़ उवाच:
शून्याः कृता रथोपस्था हताश्च गजवाजिनः ||
३० ख
सञ्जय़ उवाच:
दर्शय़ित्वात्मनो रूपं रुद्रोपेन्द्रसमं युधि |
३१ क
सञ्जय़ उवाच:
पाण्डवानामनीकानि प्रविगाह्य व्यशातय़त् ||
३१ ख
सञ्जय़ उवाच:
विनिघ्नन्पृथिवीपालांश्चेदिपाञ्चालकेकय़ान् |
३२ क
सञ्जय़ उवाच:
व्यदहत्पाण्डवीं सेनां नराश्वगजसङ्कुलाम् ||
३२ ख
सञ्जय़ उवाच:
मज्जन्तमप्लवे मन्दमुज्जिहीर्षुः सुय़ोधनम् |
३३ क
सञ्जय़ उवाच:
तथा चरन्तं समरे तपन्तमिव भास्करम् |
३३ ख
सञ्जय़ उवाच:
न शेकुः सृञ्जय़ा द्रष्टुं तथैवान्ये महीक्षितः ||
३३ ग
सञ्जय़ उवाच:
विचरन्तं तथा तं तु सङ्ग्रामे जितकाशिनम् |
३४ क
सञ्जय़ उवाच:
सर्वोद्योगेन सहसा पाण्डवाः समुपाद्रवन् ||
३४ ख
सञ्जय़ उवाच:
स तु विद्राव्य समरे पाण्डवान्सृञ्जय़ानपि |
३५ क
सञ्जय़ उवाच:
एक एव रणे भीष्म एकवीरत्वमागतः ||
३५ ख
सञ्जय़ उवाच:
तं शिखण्डी समासाद्य त्वय़ा गुप्तो महारथम् |
३६ क
सञ्जय़ उवाच:
जघान पुरुषव्याघ्रं शरैः संनतपर्वभिः ||
३६ ख
सञ्जय़ उवाच:
स एष पतितः शेते शरतल्पे पितामहः |
३७ क
सञ्जय़ उवाच:
त्वां प्राप्य पुरुषव्याघ्र गृध्रः प्राप्येव वाय़सम् ||
३७ ख
सञ्जय़ उवाच:
द्रोणः पञ्च दिनान्युग्रो विधम्य रिपुवाहिनीः |
३८ क
सञ्जय़ उवाच:
कृत्वा व्यूहं महाय़ुद्धे पातय़ित्वा महारथान् ||
३८ ख
सञ्जय़ उवाच:
जय़द्रथस्य समरे कृत्वा रक्षां महारथः |
३९ क
सञ्जय़ उवाच:
अन्तकप्रतिमश्चोग्रां रात्रिं युद्ध्वादहत्प्रजाः ||
३९ ख
सञ्जय़ उवाच:
अद्येति द्वे दिने वीरो भारद्वाजः प्रतापवान् |
४० क
सञ्जय़ उवाच:
धृष्टद्युम्नं समासाद्य स गतः परमां गतिम् ||
४० ख
सञ्जय़ उवाच:
यदि चैव परान्युद्धे सूतपुत्रमुखान्रथान् |
४१ क
सञ्जय़ उवाच:
नावारय़िष्यः सङ्ग्रामे न स्म द्रोणो व्यनङ्क्ष्यत ||
४१ ख
सञ्जय़ उवाच:
भवता तु वलं सर्वं धार्तराष्ट्रस्य वारितम् |
४२ क
सञ्जय़ उवाच:
ततो द्रोणो हतो युद्धे पार्षतेन धनञ्जय़ ||
४२ ख
सञ्जय़ उवाच:
क इवान्यो रणे कुर्यात्त्वदन्यः क्षत्रिय़ो युधि |
४३ क
सञ्जय़ उवाच:
यादृशं ते कृतं पार्थ जय़द्रथवधं प्रति ||
४३ ख
सञ्जय़ उवाच:
निवार्य सेनां महतीं हत्वा शूरांश्च पार्थिवान् |
४४ क
सञ्जय़ उवाच:
निहतः सैन्धवो राजा त्वय़ास्त्रवलतेजसा ||
४४ ख
सञ्जय़ उवाच:
आश्चर्यं सिन्धुराजस्य वधं जानन्ति पार्थिवाः |
४५ क
सञ्जय़ उवाच:
अनाश्चर्यं हि तत्त्वत्तस्त्वं हि पार्थ महारथः ||
४५ ख
सञ्जय़ उवाच:
त्वां हि प्राप्य रणे क्षत्रमेकाहादिति भारत |
४६ क
सञ्जय़ उवाच:
तप्यमानमसंय़ुक्तं न भवेदिति मे मतिः ||
४६ ख
सञ्जय़ उवाच:
सेय़ं पार्थ चमूर्घोरा धार्तराष्ट्रस्य संय़ुगे |
४७ क
सञ्जय़ उवाच:
हता ससर्ववीरा हि भीष्मद्रोणौ यदा हतौ ||
४७ ख
सञ्जय़ उवाच:
शीर्णप्रवरय़ोधाद्य हतवाजिनरद्विपा |
४८ क