chevron_left अनुशासन पर्व अध्याय ५४
भीष्म उवाच:
ततः स राजा रात्र्यन्ते प्रतिवुद्धो महामनाः |
१ क
भीष्म उवाच:
कृतपूर्वाह्णिकः प्राय़ात्सभार्यस्तद्वनं प्रति ||
१ ख
भीष्म उवाच:
ततो ददर्श नृपतिः प्रासादं सर्वकाञ्चनम् |
२ क
भीष्म उवाच:
मणिस्तम्भसहस्राढ्यं गन्धर्वनगरोपमम् |
२ ख
भीष्म उवाच:
तत्र दिव्यानभिप्राय़ान्ददर्श कुशिकस्तदा ||
२ ग
भीष्म उवाच:
पर्वतान्रम्यसानूंश्च नलिनीश्च सपङ्कजाः |
३ क
भीष्म उवाच:
चित्रशालाश्च विविधास्तोरणानि च भारत |
३ ख
भीष्म उवाच:
शाद्वलोपचितां भूमिं तथा काञ्चनकुट्टिमाम् ||
३ ग
भीष्म उवाच:
सहकारान्प्रफुल्लांश्च केतकोद्दालकान्धवान् |
४ क
भीष्म उवाच:
अशोकान्मुचुकुन्दांश्च फुल्लांश्चैवातिमुक्तकान् ||
४ ख
भीष्म उवाच:
चम्पकांस्तिलकान्भव्यान्पनसान्वञ्जुलानपि |
५ क
भीष्म उवाच:
पुष्पितान्कर्णिकारांश्च तत्र तत्र ददर्श ह ||
५ ख
भीष्म उवाच:
श्यामां वारणपुष्पीं च तथाष्टापदिकां लताम् |
६ क
भीष्म उवाच:
तत्र तत्र परिकॢप्ता ददर्श स महीपतिः ||
६ ख
भीष्म उवाच:
वृक्षान्पद्मोत्पलधरान्सर्वर्तुकुसुमांस्तथा |
७ क
भीष्म उवाच:
विमानच्छन्दकांश्चापि प्रासादान्पद्मसंनिभान् ||
७ ख
भीष्म उवाच:
शीतलानि च तोय़ानि क्वचिदुष्णानि भारत |
८ क
भीष्म उवाच:
आसनानि विचित्राणि शय़नप्रवराणि च ||
८ ख
भीष्म उवाच:
पर्यङ्कान्सर्वसौवर्णान्परार्ध्यास्तरणास्तृतान् |
९ क
भीष्म उवाच:
भक्ष्यभोज्यमनन्तं च तत्र तत्रोपकल्पितम् ||
९ ख
भीष्म उवाच:
वाणीवादाञ्छुकांश्चापि शारिकाभृङ्गराजकान् |
१० क
भीष्म उवाच:
कोकिलाञ्छतपत्रांश्च कोय़ष्टिमककुक्कुटान् ||
१० ख
भीष्म उवाच:
मय़ूरान्कुक्कुटांश्चापि पुत्रकाञ्जीवजीवकान् |
११ क
भीष्म उवाच:
चकोरान्वानरान्हंसान्सारसांश्चक्रसाह्वय़ान् ||
११ ख
भीष्म उवाच:
समन्ततः प्रणदितान्ददर्श सुमनोहरान् |
१२ क
भीष्म उवाच:
क्वचिदप्सरसां सङ्घान्गन्धर्वाणां च पार्थिव ||
१२ ख
भीष्म उवाच:
कान्ताभिरपरांस्तत्र परिष्वक्तान्ददर्श ह |
१३ क
भीष्म उवाच:
न ददर्श च तान्भूय़ो ददर्श च पुनर्नृपः ||
१३ ख
भीष्म उवाच:
गीतध्वनिं सुमधुरं तथैवाध्ययनध्वनिम् |
१४ क
भीष्म उवाच:
हंसान्सुमधुरांश्चापि तत्र शुश्राव पार्थिवः ||
१४ ख
भीष्म उवाच:
तं दृष्ट्वात्यद्भुतं राजा मनसाचिन्तय़त्तदा |
१५ क
भीष्म उवाच:
स्वप्नोऽय़ं चित्तविभ्रंश उताहो सत्यमेव तु ||
१५ ख
भीष्म उवाच:
अहो सह शरीरेण प्राप्तोऽस्मि परमां गतिम् |
१६ क
भीष्म उवाच:
उत्तरान्वा कुरून्पुण्यानथ वाप्यमरावतीम् ||
१६ ख
भीष्म उवाच:
किं त्विदं महदाश्चर्यं सम्पश्यामीत्यचिन्तय़त् |
१७ क
भीष्म उवाच:
एवं सञ्चिन्तय़न्नेव ददर्श मुनिपुङ्गवम् ||
१७ ख
भीष्म उवाच:
तस्मिन्विमाने सौवर्णे मणिस्तम्भसमाकुले |
१८ क
भीष्म उवाच:
महार्हे शय़ने दिव्ये शय़ानं भृगुनन्दनम् ||
१८ ख
भीष्म उवाच:
तमभ्ययात्प्रहर्षेण नरेन्द्रः सह भार्यया |
१९ क
भीष्म उवाच:
अन्तर्हितस्ततो भूय़श्च्यवनः शय़नं च तत् ||
१९ ख
भीष्म उवाच:
ततोऽन्यस्मिन्वनोद्देशे पुनरेव ददर्श तम् |
२० क
भीष्म उवाच:
कौश्यां वृस्यां समासीनं जपमानं महाव्रतम् |
२० ख
भीष्म उवाच:
एवं योगवलाद्विप्रो मोहय़ामास पार्थिवम् ||
२० ग
भीष्म उवाच:
क्षणेन तद्वनं चैव ते चैवाप्सरसां गणाः |
२१ क
भीष्म उवाच:
गन्धर्वाः पादपाश्चैव सर्वमन्तरधीय़त ||
२१ ख
भीष्म उवाच:
निःशव्दमभवच्चापि गङ्गाकूलं पुनर्नृप |
२२ क
भीष्म उवाच:
कुशवल्मीकभूय़िष्ठं वभूव च यथा पुरा ||
२२ ख
भीष्म उवाच:
ततः स राजा कुशिकः सभार्यस्तेन कर्मणा |
२३ क
भीष्म उवाच:
विस्मय़ं परमं प्राप्तस्तद्दृष्ट्वा महदद्भुतम् ||
२३ ख
भीष्म उवाच:
ततः प्रोवाच कुशिको भार्यां हर्षसमन्वितः |
२४ क
भीष्म उवाच:
पश्य भद्रे यथा भावाश्चित्रा दृष्टाः सुदुर्लभाः ||
२४ ख
भीष्म उवाच:
प्रसादाद्भृगुमुख्यस्य किमन्यत्र तपोवलात् |
२५ क
भीष्म उवाच:
तपसा तदवाप्यं हि यन्न शक्यं मनोरथैः ||
२५ ख
भीष्म उवाच:
त्रैलोक्यराज्यादपि हि तप एव विशिष्यते |
२६ क
भीष्म उवाच:
तपसा हि सुतप्तेन क्रीडत्येष तपोधनः ||
२६ ख
भीष्म उवाच:
अहो प्रभावो व्रह्मर्षेश्च्यवनस्य महात्मनः |
२७ क
भीष्म उवाच:
इच्छन्नेष तपोवीर्यादन्याँल्लोकान्सृजेदपि ||
२७ ख
भीष्म उवाच:
व्राह्मणा एव जाय़ेरन्पुण्यवाग्वुद्धिकर्मणः |
२८ क
भीष्म उवाच:
उत्सहेदिह कर्तुं हि कोऽन्यो वै च्यवनादृते ||
२८ ख
भीष्म उवाच:
व्राह्मण्यं दुर्लभं लोके राज्यं हि सुलभं नरैः |
२९ क
भीष्म उवाच:
व्राह्मण्यस्य प्रभावाद्धि रथे युक्तौ स्वधुर्यवत् ||
२९ ख
भीष्म उवाच:
इत्येवं चिन्तय़ानः स विदितश्च्यवनस्य वै |
३० क
भीष्म उवाच:
सम्प्रेक्ष्योवाच स नृपं क्षिप्रमागम्यतामिति ||
३० ख
भीष्म उवाच:
इत्युक्तः सहभार्यस्तमभ्यगच्छन्महामुनिम् |
३१ क
भीष्म उवाच:
शिरसा वन्दनीय़ं तमवन्दत स पार्थिवः ||
३१ ख
भीष्म उवाच:
तस्याशिषः प्रय़ुज्याथ स मुनिस्तं नराधिपम् |
३२ क
भीष्म उवाच:
निषीदेत्यव्रवीद्धीमान्सान्त्वय़न्पुरुषर्षभ ||
३२ ख
भीष्म उवाच:
ततः प्रकृतिमापन्नो भार्गवो नृपते नृपम् |
३३ क
भीष्म उवाच:
उवाच श्लक्ष्णय़ा वाचा तर्पय़न्निव भारत ||
३३ ख
भीष्म उवाच:
राजन्सम्यग्जितानीह पञ्च पञ्चसु यत्त्वय़ा |
३४ क
भीष्म उवाच:
मनःषष्ठानीन्द्रिय़ाणि कृच्छ्रान्मुक्तोऽसि तेन वै ||
३४ ख
भीष्म उवाच:
सम्यगाराधितः पुत्र त्वय़ाहं वदतां वर |
३५ क
भीष्म उवाच:
न हि ते वृजिनं किञ्चित्सुसूक्ष्ममपि विद्यते ||
३५ ख
भीष्म उवाच:
अनुजानीहि मां राजन्गमिष्यामि यथागतम् |
३६ क
भीष्म उवाच:
प्रीतोऽस्मि तव राजेन्द्र वरश्च प्रतिगृह्यताम् ||
३६ ख
कुशिक उवाच:
अग्निमध्यगतेनेदं भगवन्संनिधौ मय़ा |
३७ क
कुशिक उवाच:
वर्तितं भृगुशार्दूल यन्न दग्धोऽस्मि तद्वहु ||
३७ ख
कुशिक उवाच:
एष एव वरो मुख्यः प्राप्तो मे भृगुनन्दन |
३८ क
कुशिक उवाच:
यत्प्रीतोऽसि समाचारात्कुलं पूतं ममानघ ||
३८ ख
कुशिक उवाच:
एष मेऽनुग्रहो विप्र जीविते च प्रय़ोजनम् |
३९ क
कुशिक उवाच:
एतद्राज्यफलं चैव तपश्चैतत्परं मम ||
३९ ख
कुशिक उवाच:
यदि तु प्रीतिमान्विप्र मय़ि त्वं भृगुनन्दन |
४० क
कुशिक उवाच:
अस्ति मे संशय़ः कश्चित्तन्मे व्याख्यातुमर्हसि ||
४० ख