chevron_left आदि पर्व अध्याय ५७
वैशम्पाय़न उवाच:
युध्यतोरपतद्रेतस्तच्चापि यमुनाम्भसि ||
४६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तत्राद्रिकेति विख्याता व्रह्मशापाद्वराप्सराः |
४७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
मीनभावमनुप्राप्ता वभूव यमुनाचरी ||
४७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
श्येनपादपरिभ्रष्टं तद्वीर्यमथ वासवम् |
४८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
जग्राह तरसोपेत्य साद्रिका मत्स्यरूपिणी ||
४८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
कदाचिदथ मत्सीं तां ववन्धुर्मत्स्यजीविनः |
४९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
मासे च दशमे प्राप्ते तदा भरतसत्तम |
४९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
उज्जह्रुरुदरात्तस्याः स्त्रीपुमांसं च मानुषम् ||
४९ ग
वैशम्पाय़न उवाच:
आश्चर्यभूतं मत्वा तद्राज्ञस्ते प्रत्यवेदय़न् |
५० क
वैशम्पाय़न उवाच:
काय़े मत्स्या इमौ राजन्सम्भूतौ मानुषाविति ||
५० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तय़ोः पुमांसं जग्राह राजोपरिचरस्तदा |
५१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
स मत्स्यो नाम राजासीद्धार्मिकः सत्यसङ्गरः ||
५१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
साप्सरा मुक्तशापा च क्षणेन समपद्यत |
५२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
पुरोक्ता या भगवता तिर्यग्योनिगता शुभे |
५२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
मानुषौ जनय़ित्वा त्वं शापमोक्षमवाप्स्यसि ||
५२ ग
वैशम्पाय़न उवाच:
ततः सा जनय़ित्वा तौ विशस्ता मत्स्यघातिना |
५३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
सन्त्यज्य मत्स्यरूपं सा दिव्यं रूपमवाप्य च |
५३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
सिद्धर्षिचारणपथं जगामाथ वराप्सराः ||
५३ ग
वैशम्पाय़न उवाच:
या कन्या दुहिता तस्या मत्स्या मत्स्यसगन्धिनी |
५४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
राज्ञा दत्ताथ दाशाय़ इय़ं तव भवत्विति |
५४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
रूपसत्त्वसमाय़ुक्ता सर्वैः समुदिता गुणैः ||
५४ ग
वैशम्पाय़न उवाच:
सा तु सत्यवती नाम मत्स्यघात्यभिसंश्रय़ात् |
५५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
आसीन्मत्स्यसगन्धैव कञ्चित्कालं शुचिस्मिता ||
५५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
शुश्रूषार्थं पितुर्नावं तां तु वाहय़तीं जले |
५६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
तीर्थय़ात्रां परिक्रामन्नपश्यद्वै पराशरः ||
५६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अतीव रूपसम्पन्नां सिद्धानामपि काङ्क्षिताम् |
५७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
दृष्ट्वैव च स तां धीमांश्चकमे चारुदर्शनाम् |
५७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
विद्वांस्तां वासवीं कन्यां कार्यवान्मुनिपुङ्गवः ||
५७ ग
वैशम्पाय़न उवाच:
साव्रवीत्पश्य भगवन्पारावारे ऋषीन्स्थितान् |
५८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
आवय़ोर्दृश्यतोरेभिः कथं नु स्यात्समागमः ||
५८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
एवं तय़ोक्तो भगवान्नीहारमसृजत्प्रभुः |
५९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
येन देशः स सर्वस्तु तमोभूत इवाभवत् ||
५९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
दृष्ट्वा सृष्टं तु नीहारं ततस्तं परमर्षिणा |
६० क
वैशम्पाय़न उवाच:
विस्मिता चाव्रवीत्कन्या व्रीडिता च मनस्विनी ||
६० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
विद्धि मां भगवन्कन्यां सदा पितृवशानुगाम् |
६१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
त्वत्संय़ोगाच्च दुष्येत कन्याभावो ममानघ ||
६१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
कन्यात्वे दूषिते चापि कथं शक्ष्ये द्विजोत्तम |
६२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
गन्तुं गृहं गृहे चाहं धीमन्न स्थातुमुत्सहे |
६२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
एतत्सञ्चिन्त्य भगवन्विधत्स्व यदनन्तरम् ||
६२ ग
वैशम्पाय़न उवाच:
एवमुक्तवतीं तां तु प्रीतिमानृषिसत्तमः |
६३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
उवाच मत्प्रिय़ं कृत्वा कन्यैव त्वं भविष्यसि ||
६३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
वृणीष्व च वरं भीरु यं त्वमिच्छसि भामिनि |
६४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
वृथा हि न प्रसादो मे भूतपूर्वः शुचिस्मिते ||
६४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
एवमुक्ता वरं वव्रे गात्रसौगन्ध्यमुत्तमम् |
६५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
स चास्यै भगवान्प्रादान्मनसः काङ्क्षितं प्रभुः ||
६५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ततो लव्धवरा प्रीता स्त्रीभावगुणभूषिता |
६६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
जगाम सह संसर्गमृषिणाद्भुतकर्मणा ||
६६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तेन गन्धवतीत्येव नामास्याः प्रथितं भुवि |
६७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
तस्यास्तु योजनाद्गन्धमाजिघ्रन्ति नरा भुवि ||
६७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ततो योजनगन्धेति तस्या नाम परिश्रुतम् |
६८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
पराशरोऽपि भगवाञ्जगाम स्वं निवेशनम् ||
६८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
इति सत्यवती हृष्टा लव्ध्वा वरमनुत्तमम् |
६९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
पराशरेण संय़ुक्ता सद्यो गर्भं सुषाव सा |
६९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
जज्ञे च यमुनाद्वीपे पाराशर्यः स वीर्यवान् ||
६९ ग
वैशम्पाय़न उवाच:
स मातरमुपस्थाय़ तपस्येव मनो दधे |
७० क
वैशम्पाय़न उवाच:
स्मृतोऽहं दर्शय़िष्यामि कृत्येष्विति च सोऽव्रवीत् ||
७० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
एवं द्वैपाय़नो जज्ञे सत्यवत्यां पराशरात् |
७१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
द्वीपे न्यस्तः स यद्वालस्तस्माद्द्वैपाय़नोऽभवत् ||
७१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
पादापसारिणं धर्मं विद्वान्स तु युगे युगे |
७२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
आय़ुः शक्तिं च मर्त्यानां युगानुगमवेक्ष्य च ||
७२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
व्रह्मणो व्राह्मणानां च तथानुग्रहकाम्यया |
७३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
विव्यास वेदान्यस्माच्च तस्माद्व्यास इति स्मृतः ||
७३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
वेदानध्यापय़ामास महाभारतपञ्चमान् |
७४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
सुमन्तुं जैमिनिं पैलं शुकं चैव स्वमात्मजम् ||
७४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
प्रभुर्वरिष्ठो वरदो वैशम्पाय़नमेव च |
७५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
संहितास्तैः पृथक्त्वेन भारतस्य प्रकाशिताः ||
७५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तथा भीष्मः शान्तनवो गङ्गाय़ाममितद्युतिः |
७६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
वसुवीर्यात्समभवन्महावीर्यो महाय़शाः ||
७६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
शूले प्रोतः पुराणर्षिरचोरश्चोरशङ्कय़ा |
७७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अणीमाण्डव्य इति वै विख्यातः सुमहाय़शाः ||
७७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
स धर्ममाहूय़ पुरा महर्षिरिदमुक्तवान् |
७८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
इषीकय़ा मय़ा वाल्यादेका विद्धा शकुन्तिका ||
७८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तत्किल्विषं स्मरे धर्म नान्यत्पापमहं स्मरे |
७९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
तन्मे सहस्रसमितं कस्मान्नेहाजय़त्तपः ||
७९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
गरीय़ान्व्राह्मणवधः सर्वभूतवधाद्यतः |
८० क
वैशम्पाय़न उवाच:
तस्मात्त्वं किल्विषादस्माच्छूद्रय़ोनौ जनिष्यसि ||
८० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तेन शापेन धर्मोऽपि शूद्रय़ोनावजाय़त |
८१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
विद्वान्विदुररूपेण धार्मी तनुरकिल्विषी ||
८१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
सञ्जय़ो मुनिकल्पस्तु जज्ञे सूतो गवल्गणात् |
८२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
सूर्याच्च कुन्तिकन्याय़ां जज्ञे कर्णो महारथः |
८२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
सहजं कवचं विभ्रत्कुण्डलोद्द्योतिताननः ||
८२ ग
वैशम्पाय़न उवाच:
अनुग्रहार्थं लोकानां विष्णुर्लोकनमस्कृतः |
८३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
वसुदेवात्तु देवक्यां प्रादुर्भूतो महाय़शाः ||
८३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अनादिनिधनो देवः स कर्ता जगतः प्रभुः |
८४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अव्यक्तमक्षरं व्रह्म प्रधानं निर्गुणात्मकम् ||
८४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
आत्मानमव्ययं चैव प्रकृतिं प्रभवं परम् |
८५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
पुरुषं विश्वकर्माणं सत्त्वय़ोगं ध्रुवाक्षरम् ||
८५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अनन्तमचलं देवं हंसं नाराय़णं प्रभुम् |
८६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
धातारमजरं नित्यं तमाहुः परमव्ययम् ||
८६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
पुरुषः स विभुः कर्ता सर्वभूतपितामहः |
८७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
धर्मसंवर्धनार्थाय़ प्रजज्ञेऽन्धकवृष्णिषु ||
८७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अस्त्रज्ञौ तु महावीर्यौ सर्वशस्त्रविशारदौ |
८८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
सात्यकिः कृतवर्मा च नाराय़णमनुव्रतौ |
८८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
सत्यकाद्धृदिकाच्चैव जज्ञातेऽस्त्रविशारदौ ||
८८ ग
वैशम्पाय़न उवाच:
भरद्वाजस्य च स्कन्नं द्रोण्यां शुक्रमवर्धत |
८९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
महर्षेरुग्रतपसस्तस्माद्द्रोणो व्यजाय़त ||
८९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
गौतमान्मिथुनं जज्ञे शरस्तम्वाच्छरद्वतः |
९० क
वैशम्पाय़न उवाच:
अश्वत्थाम्नश्च जननी कृपश्चैव महावलः |
९० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अश्वत्थामा ततो जज्ञे द्रोणादस्त्रभृतां वरः ||
९० ग
वैशम्पाय़न उवाच:
तथैव धृष्टद्युम्नोऽपि साक्षादग्निसमद्युतिः |
९१ क