chevron_left आश्वमेधिक पर्व अध्याय ६
व्यास उवाच:
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् |
१ क
व्यास उवाच:
वृहस्पतेश्च संवादं मरुत्तस्य च भारत ||
१ ख
व्यास उवाच:
देवराजस्य समय़ं कृतमाङ्गिरसेन ह |
२ क
व्यास उवाच:
श्रुत्वा मरुत्तो नृपतिर्मन्युमाहारय़त्तदा ||
२ ख
व्यास उवाच:
सङ्कल्प्य मनसा यज्ञं करन्धमसुतात्मजः |
३ क
व्यास उवाच:
वृहस्पतिमुपागम्य वाग्मी वचनमव्रवीत् ||
३ ख
व्यास उवाच:
भगवन्यन्मय़ा पूर्वमभिगम्य तपोधन |
४ क
व्यास उवाच:
कृतोऽभिसन्धिर्यज्ञाय़ भवतो वचनाद्गुरो ||
४ ख
व्यास उवाच:
तमहं यष्टुमिच्छामि सम्भाराः सम्भृताश्च मे |
५ क
व्यास उवाच:
याज्योऽस्मि भवतः साधो तत्प्राप्नुहि विधत्स्व च ||
५ ख
वृहस्पतिरु उवाच:
न कामय़े याजय़ितुं त्वामहं पृथिवीपते |
६ क
वृहस्पतिरु उवाच:
वृतोऽस्मि देवराजेन प्रतिज्ञातं च तस्य मे ||
६ ख
मरुत्त उवाच:
पित्र्यमस्मि तव क्षेत्रं वहु मन्ये च ते भृशम् |
७ क
मरुत्त उवाच:
न चास्म्ययाज्यतां प्राप्तो भजमानं भजस्व माम् ||
७ ख
वृहस्पतिरु उवाच:
अमर्त्यं याजय़ित्वाहं याजय़िष्ये न मानुषम् |
८ क
वृहस्पतिरु उवाच:
मरुत्त गच्छ वा मा वा निवृत्तोऽस्म्यद्य याजनात् ||
८ ख
वृहस्पतिरु उवाच:
न त्वां याजय़ितास्म्यद्य वृणु त्वं यमिहेच्छसि |
९ क
वृहस्पतिरु उवाच:
उपाध्याय़ं महावाहो यस्ते यज्ञं करिष्यति ||
९ ख
व्यास उवाच:
एवमुक्तस्तु नृपतिर्मरुत्तो व्रीडितोऽभवत् |
१० क
व्यास उवाच:
प्रत्यागच्छच्च संविग्नो ददर्श पथि नारदम् ||
१० ख
व्यास उवाच:
देवर्षिणा समागम्य नारदेन स पार्थिवः |
११ क
व्यास उवाच:
विधिवत्प्राञ्जलिस्तस्थावथैनं नारदोऽव्रवीत् ||
११ ख
व्यास उवाच:
राजर्षे नातिहृष्टोऽसि कच्चित्क्षेमं तवानघ |
१२ क
व्यास उवाच:
क्व गतोऽसि कुतो वेदमप्रीतिस्थानमागतम् ||
१२ ख
व्यास उवाच:
श्रोतव्यं चेन्मय़ा राजन्व्रूहि मे पार्थिवर्षभ |
१३ क
व्यास उवाच:
व्यपनेष्यामि ते मन्युं सर्वय़त्नैर्नराधिप ||
१३ ख
व्यास उवाच:
एवमुक्तो मरुत्तस्तु नारदेन महर्षिणा |
१४ क
व्यास उवाच:
विप्रलम्भमुपाध्याय़ात्सर्वमेव न्यवेदय़त् ||
१४ ख
व्यास उवाच:
गतोऽस्म्यङ्गिरसः पुत्रं देवाचार्यं वृहस्पतिम् |
१५ क
व्यास उवाच:
यज्ञार्थमृत्विजं द्रष्टुं स च मां नाभ्यनन्दत ||
१५ ख
व्यास उवाच:
प्रत्याख्यातश्च तेनाहं जीवितुं नाद्य कामय़े |
१६ क
व्यास उवाच:
परित्यक्तश्च गुरुणा दूषितश्चास्मि नारद ||
१६ ख
व्यास उवाच:
एवमुक्तस्तु राज्ञा स नारदः प्रत्युवाच ह |
१७ क
व्यास उवाच:
आविक्षितं महाराज वाचा सञ्जीवय़न्निव ||
१७ ख
व्यास उवाच:
राजन्नङ्गिरसः पुत्रः संवर्तो नाम धार्मिकः |
१८ क
व्यास उवाच:
चङ्क्रमीति दिशः सर्वा दिग्वासा मोहय़न्प्रजाः ||
१८ ख
व्यास उवाच:
तं गच्छ यदि याज्यं त्वां न वाञ्छति वृहस्पतिः |
१९ क
व्यास उवाच:
प्रसन्नस्त्वां महाराज संवर्तो याजय़िष्यति ||
१९ ख
मरुत्त उवाच:
सञ्जीवितोऽहं भवता वाक्येनानेन नारद |
२० क
मरुत्त उवाच:
पश्येय़ं क्व नु संवर्तं शंस मे वदतां वर ||
२० ख
मरुत्त उवाच:
कथं च तस्मै वर्तेय़ं कथं मां न परित्यजेत् |
२१ क
मरुत्त उवाच:
प्रत्याख्यातश्च तेनापि नाहं जीवितुमुत्सहे ||
२१ ख
नारद उवाच:
उन्मत्तवेषं विभ्रत्स चङ्क्रमीति यथासुखम् |
२२ क
नारद उवाच:
वाराणसीं तु नगरीमभीक्ष्णमुपसेवते ||
२२ ख
नारद उवाच:
तस्या द्वारं समासाद्य न्यसेथाः कुणपं क्वचित् |
२३ क
नारद उवाच:
तं दृष्ट्वा यो निवर्तेत स संवर्तो महीपते ||
२३ ख
नारद उवाच:
तं पृष्ठतोऽनुगच्छेथा यत्र गच्छेत्स वीर्यवान् |
२४ क
नारद उवाच:
तमेकान्ते समासाद्य प्राञ्जलिः शरणं व्रजेः ||
२४ ख
नारद उवाच:
पृच्छेत्त्वां यदि केनाहं तवाख्यात इति स्म ह |
२५ क
नारद उवाच:
व्रूय़ास्त्वं नारदेनेति सन्तप्त इव शत्रुहन् ||
२५ ख
नारद उवाच:
स चेत्त्वामनुय़ुञ्जीत ममाभिगमनेप्सय़ा |
२६ क
नारद उवाच:
शंसेथा वह्निमारूढं मामपि त्वमशङ्कय़ा ||
२६ ख
व्यास उवाच:
स तथेति प्रतिश्रुत्य पूजय़ित्वा च नारदम् |
२७ क
व्यास उवाच:
अभ्यनुज्ञाय़ राजर्षिर्ययौ वाराणसीं पुरीम् ||
२७ ख
व्यास उवाच:
तत्र गत्वा यथोक्तं स पुर्या द्वारे महाय़शाः |
२८ क
व्यास उवाच:
कुणपं स्थापय़ामास नारदस्य वचः स्मरन् ||
२८ ख
व्यास उवाच:
यौगपद्येन विप्रश्च स पुरीद्वारमाविशत् |
२९ क
व्यास उवाच:
ततः स कुणपं दृष्ट्वा सहसा स न्यवर्तत ||
२९ ख
व्यास उवाच:
स तं निवृत्तमालक्ष्य प्राञ्जलिः पृष्ठतोऽन्वगात् |
३० क
व्यास उवाच:
आविक्षितो महीपालः संवर्तमुपशिक्षितुम् ||
३० ख
व्यास उवाच:
स एनं विजने दृष्ट्वा पांसुभिः कर्दमेन च |
३१ क
व्यास उवाच:
श्लेष्मणा चापि राजानं ष्ठीवनैश्च समाकिरत् ||
३१ ख
व्यास उवाच:
स तथा वाध्यमानोऽपि संवर्तेन महीपतिः |
३२ क
व्यास उवाच:
अन्वगादेव तमृषिं प्राञ्जलिः सम्प्रसादय़न् ||
३२ ख
व्यास उवाच:
ततो निवृत्य संवर्तः परिश्रान्त उपाविशत् |
३३ क
व्यास उवाच:
शीतलच्छाय़मासाद्य न्यग्रोधं वहुशाखिनम् ||
३३ ख