chevron_left आदि पर्व अध्याय ६१
वैशम्पाय़न उवाच:
षष्ठस्तु मतिमान्यो वै तेषामासीन्महासुरः |
५१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अभीरुरिति विख्यातः क्षितौ राजर्षिसत्तमः ||
५१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
समुद्रसेनश्च नृपस्तेषामेवाभवद्गणात् |
५२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
विश्रुतः सागरान्ताय़ां क्षितौ धर्मार्थतत्त्ववित् ||
५२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
वृहन्नामाष्टमस्तेषां कालेय़ानां परन्तपः |
५३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
वभूव राजन्धर्मात्मा सर्वभूतहिते रतः ||
५३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
गणः क्रोधवशो नाम यस्ते राजन्प्रकीर्तितः |
५४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
ततः सञ्जज्ञिरे वीराः क्षिताविह नराधिपाः ||
५४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
नन्दिकः कर्णवेष्टश्च सिद्धार्थः कीटकस्तथा |
५५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
सुवीरश्च सुवाहुश्च महावीरोऽथ वाह्लिकः ||
५५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
क्रोधो विचित्यः सुरसः श्रीमान्नीलश्च भूमिपः |
५६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
वीरधामा च कौरव्य भूमिपालश्च नामतः ||
५६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
दन्तवक्त्रश्च नामासीद्दुर्जय़श्चैव नामतः |
५७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
रुक्मी च नृपशार्दूलो राजा च जनमेजय़ः ||
५७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
आषाढो वाय़ुवेगश्च भूरितेजास्तथैव च |
५८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
एकलव्यः सुमित्रश्च वाटधानोऽथ गोमुखः ||
५८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
कारूषकाश्च राजानः क्षेमधूर्तिस्तथैव च |
५९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
श्रुताय़ुरुद्धवश्चैव वृहत्सेनस्तथैव च ||
५९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
क्षेमोग्रतीर्थः कुहरः कलिङ्गेषु नराधिपः |
६० क
वैशम्पाय़न उवाच:
मतिमांश्च मनुष्येन्द्र ईश्वरश्चेति विश्रुतः ||
६० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
गणात्क्रोधवशादेवं राजपूगोऽभवत्क्षितौ |
६१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
जातः पुरा महाराज महाकीर्तिर्महावलः ||
६१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
यस्त्वासीद्देवको नाम देवराजसमद्युतिः |
६२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
स गन्धर्वपतिर्मुख्यः क्षितौ जज्ञे नराधिपः ||
६२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
वृहस्पतेर्वृहत्कीर्तेर्देवर्षेर्विद्धि भारत |
६३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अंशाद्द्रोणं समुत्पन्नं भारद्वाजमय़ोनिजम् ||
६३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
धन्विनां नृपशार्दूल यः स सर्वास्त्रवित्तमः |
६४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
वृहत्कीर्तिर्महातेजाः सञ्जज्ञे मनुजेष्विह ||
६४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
धनुर्वेदे च वेदे च यं तं वेदविदो विदुः |
६५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
वरिष्ठमिन्द्रकर्माणं द्रोणं स्वकुलवर्धनम् ||
६५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
महादेवान्तकाभ्यां च कामात्क्रोधाच्च भारत |
६६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
एकत्वमुपपन्नानां जज्ञे शूरः परन्तपः ||
६६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अश्वत्थामा महावीर्यः शत्रुपक्षक्षय़ङ्करः |
६७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
वीरः कमलपत्राक्षः क्षितावासीन्नराधिप ||
६७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
जज्ञिरे वसवस्त्वष्टौ गङ्गाय़ां शन्तनोः सुताः |
६८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
वसिष्ठस्य च शापेन निय़ोगाद्वासवस्य च ||
६८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तेषामवरजो भीष्मः कुरूणामभय़ङ्करः |
६९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
मतिमान्वेदविद्वाग्मी शत्रुपक्षक्षय़ङ्करः ||
६९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
जामदग्न्येन रामेण यः स सर्वविदां वरः |
७० क
वैशम्पाय़न उवाच:
अय़ुध्यत महातेजा भार्गवेण महात्मना ||
७० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
यस्तु राजन्कृपो नाम व्रह्मर्षिरभवत्क्षितौ |
७१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
रुद्राणां तं गणाद्विद्धि सम्भूतमतिपौरुषम् ||
७१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
शकुनिर्नाम यस्त्वासीद्राजा लोके महारथः |
७२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
द्वापरं विद्धि तं राजन्सम्भूतमरिमर्दनम् ||
७२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
सात्यकिः सत्यसन्धस्तु योऽसौ वृष्णिकुलोद्वहः |
७३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
पक्षात्स जज्ञे मरुतां देवानामरिमर्दनः ||
७३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
द्रुपदश्चापि राजर्षिस्तत एवाभवद्गणात् |
७४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
मानुषे नृप लोकेऽस्मिन्सर्वशस्त्रभृतां वरः ||
७४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ततश्च कृतवर्माणं विद्धि राजञ्जनाधिपम् |
७५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
जातमप्रतिकर्माणं क्षत्रिय़र्षभसत्तमम् ||
७५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
मरुतां तु गणाद्विद्धि सञ्जातमरिमर्दनम् |
७६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
विराटं नाम राजर्षिं परराष्ट्रप्रतापनम् ||
७६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अरिष्टाय़ास्तु यः पुत्रो हंस इत्यभिविश्रुतः |
७७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
स गन्धर्वपतिर्जज्ञे कुरुवंशविवर्धनः ||
७७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
धृतराष्ट्र इति ख्यातः कृष्णद्वैपाय़नादपि |
७८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
दीर्घवाहुर्महातेजाः प्रज्ञाचक्षुर्नराधिपः |
७८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
मातुर्दोषादृषेः कोपादन्ध एव व्यजाय़त ||
७८ ग
वैशम्पाय़न उवाच:
अत्रेस्तु सुमहाभागं पुत्रं पुत्रवतां वरम् |
७९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
विदुरं विद्धि लोकेऽस्मिञ्जातं वुद्धिमतां वरम् ||
७९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
कलेरंशात्तु सञ्जज्ञे भुवि दुर्योधनो नृपः |
८० क
वैशम्पाय़न उवाच:
दुर्वुद्धिर्दुर्मतिश्चैव कुरूणामय़शस्करः ||
८० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
जगतो यः स सर्वस्य विद्विष्टः कलिपूरुषः |
८१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
यः सर्वां घातय़ामास पृथिवीं पुरुषाधमः |
८१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
येन वैरं समुद्दीप्तं भूतान्तकरणं महत् ||
८१ ग
वैशम्पाय़न उवाच:
पौलस्त्या भ्रातरः सर्वे जज्ञिरे मनुजेष्विह |
८२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
शतं दुःशासनादीनां सर्वेषां क्रूरकर्मणाम् ||
८२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
दुर्मुखो दुःसहश्चैव ये चान्ये नानुशव्दिताः |
८३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
दुर्योधनसहाय़ास्ते पौलस्त्या भरतर्षभ ||
८३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
धर्मस्यांशं तु राजानं विद्धि राजन्युधिष्ठिरम् |
८४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
भीमसेनं तु वातस्य देवराजस्य चार्जुनम् ||
८४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अश्विनोस्तु तथैवांशौ रूपेणाप्रतिमौ भुवि |
८५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
नकुलः सहदेवश्च सर्वलोकमनोहरौ ||
८५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
यः सुवर्चा इति ख्यातः सोमपुत्रः प्रतापवान् |
८६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अभिमन्युर्वृहत्कीर्तिरर्जुनस्य सुतोऽभवत् ||
८६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अग्नेरंशं तु विद्धि त्वं धृष्टद्युम्नं महारथम् |
८७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
शिखण्डिनमथो राजन्स्त्रीपुंसं विद्धि राक्षसम् ||
८७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
द्रौपदेय़ाश्च ये पञ्च वभूवुर्भरतर्षभ |
८८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
विश्वेदेवगणान्राजंस्तान्विद्धि भरतर्षभ ||
८८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
आमुक्तकवचः कर्णो यस्तु जज्ञे महारथः |
८९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
दिवाकरस्य तं विद्धि देवस्यांशमनुत्तमम् ||
८९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
यस्तु नाराय़णो नाम देवदेवः सनातनः |
९० क
वैशम्पाय़न उवाच:
तस्यांशो मानुषेष्वासीद्वासुदेवः प्रतापवान् ||
९० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
शेषस्यांशस्तु नागस्य वलदेवो महावलः |
९१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
सनत्कुमारं प्रद्युम्नं विद्धि राजन्महौजसम् ||
९१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
एवमन्ये मनुष्येन्द्र वहवोंऽशा दिवौकसाम् |
९२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
जज्ञिरे वसुदेवस्य कुले कुलविवर्धनाः ||
९२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
गणस्त्वप्सरसां यो वै मय़ा राजन्प्रकीर्तितः |
९३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
तस्य भागः क्षितौ जज्ञे निय़ोगाद्वासवस्य च ||
९३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तानि षोडश देवीनां सहस्राणि नराधिप |
९४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
वभूवुर्मानुषे लोके नाराय़णपरिग्रहः ||
९४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
श्रिय़स्तु भागः सञ्जज्ञे रत्यर्थं पृथिवीतले |
९५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
द्रुपदस्य कुले कन्या वेदिमध्यादनिन्दिता ||
९५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
नातिह्रस्वा न महती नीलोत्पलसुगन्धिनी |
९६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
पद्माय़ताक्षी सुश्रोणी असिताय़तमूर्धजा ||
९६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
सर्वलक्षणसम्पन्ना वैडूर्यमणिसंनिभा |
९७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
पञ्चानां पुरुषेन्द्राणां चित्तप्रमथिनी रहः ||
९७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
सिद्धिर्धृतिश्च ये देव्यौ पञ्चानां मातरौ तु ते |
९८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
कुन्ती माद्री च जज्ञाते मतिस्तु सुवलात्मजा ||
९८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
इति देवासुराणां ते गन्धर्वाप्सरसां तथा |
९९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अंशावतरणं राजन्राक्षसानां च कीर्तितम् ||
९९ ख