धृतराष्ट्र उवाच:
श्वोभूते किमकार्षुस्ते दुःखशोकसमन्विताः |
१ क
धृतराष्ट्र उवाच:
अभिमन्यौ हते तत्र के वाय़ुध्यन्त मामकाः ||
१ ख
धृतराष्ट्र उवाच:
जानन्तस्तस्य कर्माणि कुरवः सव्यसाचिनः |
२ क
धृतराष्ट्र उवाच:
कथं तत्किल्विषं कृत्वा निर्भय़ा व्रूहि मामकाः ||
२ ख
धृतराष्ट्र उवाच:
पुत्रशोकाभिसन्तप्तं क्रुद्धं मृत्युमिवान्तकम् |
३ क
धृतराष्ट्र उवाच:
आय़ान्तं पुरुषव्याघ्रं कथं ददृशुराहवे ||
३ ख
धृतराष्ट्र उवाच:
कपिराजध्वजं सङ्ख्ये विधुन्वानं महद्धनुः |
४ क
धृतराष्ट्र उवाच:
दृष्ट्वा पुत्रपरिद्यूनं किमकुर्वन्त मामकाः ||
४ ख
धृतराष्ट्र उवाच:
किं नु सञ्जय़ सङ्ग्रामे वृत्तं दुर्योधनं प्रति |
५ क
धृतराष्ट्र उवाच:
परिदेवो महानत्र श्रुतो मे नाभिनन्दनम् ||
५ ख
धृतराष्ट्र उवाच:
वभूवुर्ये मनोग्राह्याः शव्दाः श्रुतिसुखावहाः |
६ क
धृतराष्ट्र उवाच:
न श्रूय़न्तेऽद्य ते सर्वे सैन्धवस्य निवेशने ||
६ ख
धृतराष्ट्र उवाच:
स्तुवतां नाद्य श्रूय़न्ते पुत्राणां शिविरे मम |
७ क
धृतराष्ट्र उवाच:
सूतमागधसङ्घानां नर्तकानां च सर्वशः ||
७ ख
धृतराष्ट्र उवाच:
शव्देन नादिताभीक्ष्णमभवद्यत्र मे श्रुतिः |
८ क
धृतराष्ट्र उवाच:
दीनानामद्य तं शव्दं न शृणोमि समीरितम् ||
८ ख
धृतराष्ट्र उवाच:
निवेशने सत्यधृतेः सोमदत्तस्य सञ्जय़ |
९ क
धृतराष्ट्र उवाच:
आसीनोऽहं पुरा तात शव्दमश्रौषमुत्तमम् ||
९ ख
धृतराष्ट्र उवाच:
तदद्य हीनपुण्योऽहमार्तस्वरनिनादितम् |
१० क
धृतराष्ट्र उवाच:
निवेशनं हतोत्साहं पुत्राणां मम लक्षय़े ||
१० ख
धृतराष्ट्र उवाच:
विविंशतेर्दुर्मुखस्य चित्रसेनविकर्णय़ोः |
११ क
धृतराष्ट्र उवाच:
अन्येषां च सुतानां मे न तथा श्रूय़ते ध्वनिः ||
११ ख
धृतराष्ट्र उवाच:
व्राह्मणाः क्षत्रिय़ा वैश्या यं शिष्याः पर्युपासते |
१२ क
धृतराष्ट्र उवाच:
द्रोणपुत्रं महेष्वासं पुत्राणां मे पराय़णम् ||
१२ ख
धृतराष्ट्र उवाच:
वितण्डालापसंलापैर्हुतय़ाचितवन्दितैः |
१३ क
धृतराष्ट्र उवाच:
गीतैश्च विविधैरिष्टै रमते यो दिवानिशम् ||
१३ ख
धृतराष्ट्र उवाच:
उपास्यमानो वहुभिः कुरुपाण्डवसात्वतैः |
१४ क
धृतराष्ट्र उवाच:
सूत तस्य गृहे शव्धो नाद्य द्रौणेर्यथा पुरा ||
१४ ख
धृतराष्ट्र उवाच:
द्रोणपुत्रं महेष्वासं गाय़ना नर्तकाश्च ये |
१५ क
धृतराष्ट्र उवाच:
अत्यर्थमुपतिष्ठन्ति तेषां न श्रूय़ते ध्वनिः ||
१५ ख
धृतराष्ट्र उवाच:
विन्दानुविन्दय़ोः साय़ं शिविरे यो महाध्वनिः |
१६ क
धृतराष्ट्र उवाच:
श्रूय़ते सोऽद्य न तथा केकय़ानां च वेश्मसु ||
१६ ख
धृतराष्ट्र उवाच:
नित्यप्रमुदितानां च तालगीतस्वनो महान् |
१७ क
धृतराष्ट्र उवाच:
नृत्यतां श्रूय़ते तात गणानां सोऽद्य न ध्वनिः ||
१७ ख
धृतराष्ट्र उवाच:
सप्ततन्तून्वितन्वाना यमुपासन्ति याजकाः |
१८ क
धृतराष्ट्र उवाच:
सौमदत्तिं श्रुतनिधिं तेषां न श्रूय़ते ध्वनिः ||
१८ ख
धृतराष्ट्र उवाच:
ज्याघोषो व्रह्मघोषश्च तोमरासिरथध्वनिः |
१९ क
धृतराष्ट्र उवाच:
द्रोणस्यासीदविरतो गृहे तन्न शृणोम्यहम् ||
१९ ख
धृतराष्ट्र उवाच:
नानादेशसमुत्थानां गीतानां योऽभवत्स्वनः |
२० क
धृतराष्ट्र उवाच:
वादित्रनादितानां च सोऽद्य न श्रूय़ते महान् ||
२० ख
धृतराष्ट्र उवाच:
यदा प्रभृत्युपप्लव्याच्छान्तिमिच्छञ्जनार्दनः |
२१ क
धृतराष्ट्र उवाच:
आगतः सर्वभूतानामनुकम्पार्थमच्युतः ||
२१ ख
धृतराष्ट्र उवाच:
ततोऽहमव्रुवं सूत मन्दं दुर्योधनं तदा |
२२ क
धृतराष्ट्र उवाच:
वासुदेवेन तीर्थेन पुत्र संशाम्य पाण्डवैः ||
२२ ख
धृतराष्ट्र उवाच:
कालप्राप्तमहं मन्ये मा त्वं दुर्योधनातिगाः |
२३ क
धृतराष्ट्र उवाच:
शमे चेद्याचमानं त्वं प्रत्याख्यास्यसि केशवम् |
२३ ख
धृतराष्ट्र उवाच:
हितार्थमभिजल्पन्तं न तथास्त्यपराजय़ः ||
२३ ग
धृतराष्ट्र उवाच:
प्रत्याचष्ट स दाशार्हमृषभं सर्वधन्विनाम् |
२४ क
धृतराष्ट्र उवाच:
अनुनेय़ानि जल्पन्तमनय़ान्नान्वपद्यत ||
२४ ख
धृतराष्ट्र उवाच:
ततो दुःशासनस्यैव कर्णस्य च मतं द्वय़ोः |
२५ क
धृतराष्ट्र उवाच:
अन्ववर्तत हित्वा मां कृष्टः कालेन दुर्मतिः ||
२५ ख
धृतराष्ट्र उवाच:
न ह्यहं द्यूतमिच्छामि विदुरो न प्रशंसति |
२६ क
धृतराष्ट्र उवाच:
सैन्धवो नेच्छते द्यूतं भीष्मो न द्यूतमिच्छति ||
२६ ख
धृतराष्ट्र उवाच:
शल्यो भूरिश्रवाश्चैव पुरुमित्रो जय़स्तथा |
२७ क
धृतराष्ट्र उवाच:
अश्वत्थामा कृपो द्रोणो द्यूतं नेच्छन्ति सञ्जय़ ||
२७ ख
धृतराष्ट्र उवाच:
एतेषां मतमाज्ञाय़ यदि वर्तेत पुत्रकः |
२८ क
धृतराष्ट्र उवाच:
सज्ञातिमित्रः ससुहृच्चिरं जीवेदनामय़ः ||
२८ ख
धृतराष्ट्र उवाच:
श्लक्ष्णा मधुरसम्भाषा ज्ञातिमध्ये प्रिय़ंवदाः |
२९ क
धृतराष्ट्र उवाच:
कुलीनाः संमताः प्राज्ञाः सुखं प्राप्स्यन्ति पाण्डवाः ||
२९ ख
धृतराष्ट्र उवाच:
धर्मापेक्षो नरो नित्यं सर्वत्र लभते सुखम् |
३० क
धृतराष्ट्र उवाच:
प्रेत्यभावे च कल्याणं प्रसादं प्रतिपद्यते ||
३० ख
धृतराष्ट्र उवाच:
अर्हन्त्यर्धं पृथिव्यास्ते भोक्तुं सामर्थ्यसाधनाः |
३१ क
धृतराष्ट्र उवाच:
तेषामपि समुद्रान्ता पितृपैतामही मही ||
३१ ख
धृतराष्ट्र उवाच:
निय़ुज्यमानाः स्थास्यन्ति पाण्डवा धर्मवर्त्मनि |
३२ क
धृतराष्ट्र उवाच:
सन्ति नो ज्ञातय़स्तात येषां श्रोष्यन्ति पाण्डवाः ||
३२ ख
धृतराष्ट्र उवाच:
शल्यस्य सोमदत्तस्य भीष्मस्य च महात्मनः |
३३ क
धृतराष्ट्र उवाच:
द्रोणस्याथ विकर्णस्य वाह्लिकस्य कृपस्य च ||
३३ ख
धृतराष्ट्र उवाच:
अन्येषां चैव वृद्धानां भरतानां महात्मनाम् |
३४ क
धृतराष्ट्र उवाच:
त्वदर्थं व्रुवतां तात करिष्यन्ति वचो हितम् ||
३४ ख
धृतराष्ट्र उवाच:
कं वा त्वं मन्यसे तेषां यस्त्वा व्रूय़ादतोऽन्यथा |
३५ क
धृतराष्ट्र उवाच:
कृष्णो न धर्मं सञ्जह्यात्सर्वे ते च त्वदन्वय़ाः ||
३५ ख
धृतराष्ट्र उवाच:
मय़ापि चोक्तास्ते वीरा वचनं धर्मसंहितम् |
३६ क
धृतराष्ट्र उवाच:
नान्यथा प्रकरिष्यन्ति धर्मात्मानो हि पाण्डवाः ||
३६ ख
धृतराष्ट्र उवाच:
इत्यहं विलपन्सूत वहुशः पुत्रमुक्तवान् |
३७ क
धृतराष्ट्र उवाच:
न च मे श्रुतवान्मूढो मन्ये कालस्य पर्ययम् ||
३७ ख
धृतराष्ट्र उवाच:
वृकोदरार्जुनौ यत्र वृष्णिवीरश्च सात्यकिः |
३८ क
धृतराष्ट्र उवाच:
उत्तमौजाश्च पाञ्चाल्यो युधामन्युश्च दुर्जय़ः ||
३८ ख
धृतराष्ट्र उवाच:
धृष्टद्युम्नश्च दुर्धर्षः शिखण्डी चापराजितः |
३९ क
धृतराष्ट्र उवाच:
अश्मकाः केकय़ाश्चैव क्षत्रधर्मा च सौमकिः ||
३९ ख
धृतराष्ट्र उवाच:
चैद्यश्च चेकितानश्च पुत्रः काश्यस्य चाभिभुः |
४० क
धृतराष्ट्र उवाच:
द्रौपदेय़ा विराटश्च द्रुपदश्च महारथः |
४० ख
धृतराष्ट्र उवाच:
यमौ च पुरुषव्याघ्रौ मन्त्री च मधुसूदनः ||
४० ग
धृतराष्ट्र उवाच:
क एताञ्जातु युध्येत लोकेऽस्मिन्वै जिजीविषुः |
४१ क
धृतराष्ट्र उवाच:
दिव्यमस्त्रं विकुर्वाणान्संहरेय़ुररिन्दमाः ||
४१ ख
धृतराष्ट्र उवाच:
अन्यो दुर्योधनात्कर्णाच्छकुनेश्चापि सौवलात् |
४२ क
धृतराष्ट्र उवाच:
दुःशासनचतुर्थानां नान्यं पश्यामि पञ्चमम् ||
४२ ख
धृतराष्ट्र उवाच:
येषामभीशुहस्तः स्याद्विष्वक्सेनो रथे स्थितः |
४३ क
धृतराष्ट्र उवाच:
संनद्धश्चार्जुनो योद्धा तेषां नास्ति पराजय़ः ||
४३ ख
धृतराष्ट्र उवाच:
तेषां मम विलापानां न हि दुर्योधनः स्मरेत् |
४४ क
धृतराष्ट्र उवाच:
हतौ हि पुरुषव्याघ्रौ भीष्मद्रोणौ त्वमात्थ मे ||
४४ ख
धृतराष्ट्र उवाच:
तेषां विदुरवाक्यानामुक्तानां दीर्घदर्शिनाम् |
४५ क
धृतराष्ट्र उवाच:
दृष्ट्वेमां फलनिर्वृत्तिं मन्ये शोचन्ति पुत्रकाः ||
४५ ख
धृतराष्ट्र उवाच:
हिमात्यये यथा कक्षं शुष्कं वातेरितो महान् |
४६ क
धृतराष्ट्र उवाच:
अग्निर्दहेत्तथा सेनां मामिकां स धनञ्जय़ः ||
४६ ख
धृतराष्ट्र उवाच:
आचक्ष्व तद्धि नः सर्वं कुशलो ह्यसि सञ्जय़ |
४७ क
धृतराष्ट्र उवाच:
यदुपाय़ात्तु साय़ाह्ने कृत्वा पार्थस्य किल्विषम् |
४७ ख
धृतराष्ट्र उवाच:
अभिमन्यौ हते तात कथमासीन्मनो हि वः ||
४७ ग
धृतराष्ट्र उवाच:
न जातु तस्य कर्माणि युधि गाण्डीवधन्वनः |
४८ क
धृतराष्ट्र उवाच:
अपकृत्वा महत्तात सोढुं शक्ष्यन्ति मामकाः ||
४८ ख
धृतराष्ट्र उवाच:
किं नु दुर्योधनः कृत्यं कर्णः कृत्यं किमव्रवीत् |
४९ क