chevron_left भीष्म पर्व अध्याय ६२
भीष्म उवाच:
ततः स भगवान्देवो लोकानां परमेश्वरः |
१ क
भीष्म उवाच:
व्रह्माणं प्रत्युवाचेदं स्निग्धगम्भीरय़ा गिरा ||
१ ख
भीष्म उवाच:
विदितं तात योगान्मे सर्वमेतत्तवेप्सितम् |
२ क
भीष्म उवाच:
तथा तद्भवितेत्युक्त्वा तत्रैवान्तरधीय़त ||
२ ख
भीष्म उवाच:
ततो देवर्षिगन्धर्वा विस्मय़ं परमं गताः |
३ क
भीष्म उवाच:
कौतूहलपराः सर्वे पितामहमथाव्रुवन् ||
३ ख
भीष्म उवाच:
को न्वय़ं यो भगवता प्रणम्य विनय़ाद्विभो |
४ क
भीष्म उवाच:
वाग्भिः स्तुतो वरिष्ठाभिः श्रोतुमिच्छाम तं वय़म् ||
४ ख
भीष्म उवाच:
एवमुक्तस्तु भगवान्प्रत्युवाच पितामहः |
५ क
भीष्म उवाच:
देवव्रह्मर्षिगन्धर्वान्सर्वान्मधुरय़ा गिरा ||
५ ख
भीष्म उवाच:
यत्तत्परं भविष्यं च भवितव्यं च यत्परम् |
६ क
भीष्म उवाच:
भूतात्मा यः प्रभुश्चैव व्रह्म यच्च परं पदम् ||
६ ख
भीष्म उवाच:
तेनास्मि कृतसंवादः प्रसन्नेन सुरर्षभाः |
७ क
भीष्म उवाच:
जगतोऽनुग्रहार्थाय़ याचितो मे जगत्पतिः ||
७ ख
भीष्म उवाच:
मानुषं लोकमातिष्ठ वासुदेव इति श्रुतः |
८ क
भीष्म उवाच:
असुराणां वधार्थाय़ सम्भवस्व महीतले ||
८ ख
भीष्म उवाच:
सङ्ग्रामे निहता ये ते दैत्यदानवराक्षसाः |
९ क
भीष्म उवाच:
त इमे नृषु सम्भूता घोररूपा महावलाः ||
९ ख
भीष्म उवाच:
तेषां वधार्थं भगवान्नरेण सहितो वशी |
१० क
भीष्म उवाच:
मानुषीं योनिमास्थाय़ चरिष्यति महीतले ||
१० ख
भीष्म उवाच:
नरनाराय़णौ यौ तौ पुराणावृषिसत्तमौ |
११ क
भीष्म उवाच:
सहितौ मानुषे लोके सम्भूतावमितद्युती ||
११ ख
भीष्म उवाच:
अजेय़ौ समरे यत्तौ सहितावमरैरपि |
१२ क
भीष्म उवाच:
मूढास्त्वेतौ न जानन्ति नरनाराय़णावृषी ||
१२ ख
भीष्म उवाच:
तस्याहमात्मजो व्रह्मा सर्वस्य जगतः पतिः |
१३ क
भीष्म उवाच:
वासुदेवोऽर्चनीय़ो वः सर्वलोकमहेश्वरः ||
१३ ख
भीष्म उवाच:
तथा मनुष्योऽय़मिति कदाचित्सुरसत्तमाः |
१४ क
भीष्म उवाच:
नावज्ञेय़ो महावीर्यः शङ्खचक्रगदाधरः ||
१४ ख
भीष्म उवाच:
एतत्परमकं गुह्यमेतत्परमकं पदम् |
१५ क
भीष्म उवाच:
एतत्परमकं व्रह्म एतत्परमकं यशः ||
१५ ख
भीष्म उवाच:
एतदक्षरमव्यक्तमेतत्तच्छाश्वतं महत् |
१६ क
भीष्म उवाच:
एतत्पुरुषसञ्ज्ञं वै गीय़ते ज्ञाय़ते न च ||
१६ ख
भीष्म उवाच:
एतत्परमकं तेज एतत्परमकं सुखम् |
१७ क
भीष्म उवाच:
एतत्परमकं सत्यं कीर्तितं विश्वकर्मणा ||
१७ ख
भीष्म उवाच:
तस्मात्सर्वैः सुरैः सेन्द्रैर्लोकैश्चामितविक्रमः |
१८ क
भीष्म उवाच:
नावज्ञेय़ो वासुदेवो मानुषोऽय़मिति प्रभुः ||
१८ ख
भीष्म उवाच:
यश्च मानुषमात्रोऽय़मिति व्रूय़ात्सुमन्दधीः |
१९ क
भीष्म उवाच:
हृषीकेशमवज्ञानात्तमाहुः पुरुषाधमम् ||
१९ ख
भीष्म उवाच:
योगिनं तं महात्मानं प्रविष्टं मानुषीं तनुम् |
२० क
भीष्म उवाच:
अवमन्येद्वासुदेवं तमाहुस्तामसं जनाः ||
२० ख
भीष्म उवाच:
देवं चराचरात्मानं श्रीवत्साङ्कं सुवर्चसम् |
२१ क
भीष्म उवाच:
पद्मनाभं न जानाति तमाहुस्तामसं जनाः ||
२१ ख
भीष्म उवाच:
किरीटकौस्तुभधरं मित्राणामभय़ङ्करम् |
२२ क
भीष्म उवाच:
अवजानन्महात्मानं घोरे तमसि मज्जति ||
२२ ख
भीष्म उवाच:
एवं विदित्वा तत्त्वार्थं लोकानामीश्वरेश्वरः |
२३ क
भीष्म उवाच:
वासुदेवो नमस्कार्यः सर्वलोकैः सुरोत्तमाः ||
२३ ख
भीष्म उवाच:
एवमुक्त्वा स भगवान्सर्वान्देवगणान्पुरा |
२४ क
भीष्म उवाच:
विसृज्य सर्वलोकात्मा जगाम भवनं स्वकम् ||
२४ ख
भीष्म उवाच:
ततो देवाः सगन्धर्वा मुनय़ोऽप्सरसोऽपि च |
२५ क
भीष्म उवाच:
कथां तां व्रह्मणा गीतां श्रुत्वा प्रीता दिवं यय़ुः ||
२५ ख
भीष्म उवाच:
एतच्छ्रुतं मय़ा तात ऋषीणां भावितात्मनाम् |
२६ क
भीष्म उवाच:
वासुदेवं कथय़तां समवाय़े पुरातनम् ||
२६ ख
भीष्म उवाच:
जामदग्न्यस्य रामस्य मार्कण्डेय़स्य धीमतः |
२७ क
भीष्म उवाच:
व्यासनारदय़ोश्चापि श्रुतं श्रुतविशारद ||
२७ ख
भीष्म उवाच:
एतमर्थं च विज्ञाय़ श्रुत्वा च प्रभुमव्ययम् |
२८ क
भीष्म उवाच:
वासुदेवं महात्मानं लोकानामीश्वरेश्वरम् ||
२८ ख
भीष्म उवाच:
यस्यासावात्मजो व्रह्मा सर्वस्य जगतः पिता |
२९ क
भीष्म उवाच:
कथं न वासुदेवोऽय़मर्च्यश्चेज्यश्च मानवैः ||
२९ ख
भीष्म उवाच:
वारितोऽसि पुरा तात मुनिभिर्वेदपारगैः |
३० क
भीष्म उवाच:
मा गच्छ संय़ुगं तेन वासुदेवेन धीमता |
३० ख
भीष्म उवाच:
मा पाण्डवैः सार्धमिति तच्च मोहान्न वुध्यसे ||
३० ग
भीष्म उवाच:
मन्ये त्वां राक्षसं क्रूरं तथा चासि तमोवृतः |
३१ क
भीष्म उवाच:
यस्माद्द्विषसि गोविन्दं पाण्डवं च धनञ्जय़म् |
३१ ख
भीष्म उवाच:
नरनाराय़णौ देवौ नान्यो द्विष्याद्धि मानवः ||
३१ ग
भीष्म उवाच:
तस्माद्व्रवीमि ते राजन्नेष वै शाश्वतोऽव्ययः |
३२ क
भीष्म उवाच:
सर्वलोकमय़ो नित्यः शास्ता धाता धरो ध्रुवः ||
३२ ख
भीष्म उवाच:
लोकान्धारय़ते यस्त्रींश्चराचरगुरुः प्रभुः |
३३ क
भीष्म उवाच:
योद्धा जय़श्च जेता च सर्वप्रकृतिरीश्वरः ||
३३ ख
भीष्म उवाच:
राजन्सत्त्वमय़ो ह्येष तमोरागविवर्जितः |
३४ क
भीष्म उवाच:
यतः कृष्णस्ततो धर्मो यतो धर्मस्ततो जय़ः ||
३४ ख
भीष्म उवाच:
तस्य माहात्म्ययोगेन योगेनात्मन एव च |
३५ क
भीष्म उवाच:
धृताः पाण्डुसुता राजञ्जय़श्चैषां भविष्यति ||
३५ ख
भीष्म उवाच:
श्रेय़ोय़ुक्तां सदा वुद्धिं पाण्डवानां दधाति यः |
३६ क
भीष्म उवाच:
वलं चैव रणे नित्यं भय़ेभ्यश्चैव रक्षति ||
३६ ख
भीष्म उवाच:
स एष शाश्वतो देवः सर्वगुह्यमय़ः शिवः |
३७ क
भीष्म उवाच:
वासुदेव इति ज्ञेय़ो यन्मां पृच्छसि भारत ||
३७ ख
भीष्म उवाच:
व्राह्मणैः क्षत्रिय़ैर्वैश्यैः शूद्रैश्च कृतलक्षणैः |
३८ क
भीष्म उवाच:
सेव्यतेऽभ्यर्च्यते चैव नित्ययुक्तैः स्वकर्मभिः ||
३८ ख
भीष्म उवाच:
द्वापरस्य युगस्यान्ते आदौ कलिय़ुगस्य च |
३९ क
भीष्म उवाच:
सात्वतं विधिमास्थाय़ गीतः सङ्कर्षणेन यः ||
३९ ख
भीष्म उवाच:
स एष सर्वासुरमर्त्यलोकं; समुद्रकक्ष्यान्तरिताः पुरीश्च |
४० क
भीष्म उवाच:
युगे युगे मानुषं चैव वासं; पुनः पुनः सृजते वासुदेवः ||
४० ख