chevron_left आदि पर्व अध्याय ६४
वैशम्पाय़न उवाच:
ततो मृगसहस्राणि हत्वा विपुलवाहनः |
१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
राजा मृगप्रसङ्गेन वनमन्यद्विवेश ह ||
१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
एक एवोत्तमवलः क्षुत्पिपासासमन्वितः |
२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
स वनस्यान्तमासाद्य महदीरिणमासदत् ||
२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तच्चाप्यतीत्य नृपतिरुत्तमाश्रमसंय़ुतम् |
३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
मनःप्रह्लादजननं दृष्टिकान्तमतीव च |
३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
शीतमारुतसंय़ुक्तं जगामान्यन्महद्वनम् ||
३ ग
वैशम्पाय़न उवाच:
पुष्पितैः पादपैः कीर्णमतीव सुखशाद्वलम् |
४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
विपुलं मधुरारावैर्नादितं विहगैस्तथा ||
४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
प्रवृद्धविटपैर्वृक्षैः सुखच्छाय़ैः समावृतम् |
५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
षट्पदाघूर्णितलतं लक्ष्म्या परमय़ा युतम् ||
५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
नापुष्पः पादपः कश्चिन्नाफलो नापि कण्टकी |
६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
षट्पदैर्वाप्यनाकीर्णस्तस्मिन्वै काननेऽभवत् ||
६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
विहगैर्नादितं पुष्पैरलङ्कृतमतीव च |
७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
सर्वर्तुकुसुमैर्वृक्षैरतीव सुखशाद्वलम् |
७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
मनोरमं महेष्वासो विवेश वनमुत्तमम् ||
७ ग
वैशम्पाय़न उवाच:
मारुतागलितास्तत्र द्रुमाः कुसुमशालिनः |
८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
पुष्पवृष्टिं विचित्रां स्म व्यसृजंस्ते पुनः पुनः ||
८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
दिवस्पृशोऽथ सङ्घुष्टाः पक्षिभिर्मधुरस्वरैः |
९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
विरेजुः पादपास्तत्र विचित्रकुसुमाम्वराः ||
९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तेषां तत्र प्रवालेषु पुष्पभारावनामिषु |
१० क
वैशम्पाय़न उवाच:
रुवन्ति रावं विहगाः षट्पदैः सहिता मृदु ||
१० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तत्र प्रदेशांश्च वहून्कुसुमोत्करमण्डितान् |
११ क
वैशम्पाय़न उवाच:
लतागृहपरिक्षिप्तान्मनसः प्रीतिवर्धनान् |
११ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
सम्पश्यन्स महातेजा वभूव मुदितस्तदा ||
११ ग
वैशम्पाय़न उवाच:
परस्पराश्लिष्टशाखैः पादपैः कुसुमाचितैः |
१२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अशोभत वनं तत्तैर्महेन्द्रध्वजसंनिभैः ||
१२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
सुखशीतः सुगन्धी च पुष्परेणुवहोऽनिलः |
१३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
परिक्रामन्वने वृक्षानुपैतीव रिरंसय़ा ||
१३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
एवङ्गुणसमाय़ुक्तं ददर्श स वनं नृपः |
१४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
नदीकच्छोद्भवं कान्तमुच्छ्रितध्वजसंनिभम् ||
१४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
प्रेक्षमाणो वनं तत्तु सुप्रहृष्टविहङ्गमम् |
१५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
आश्रमप्रवरं रम्यं ददर्श च मनोरमम् ||
१५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
नानावृक्षसमाकीर्णं सम्प्रज्वलितपावकम् |
१६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
यतिभिर्वालखिल्यैश्च वृतं मुनिगणान्वितम् ||
१६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अग्न्यागारैश्च वहुभिः पुष्पसंस्तरसंस्तृतम् |
१७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
महाकच्छैर्वृहद्भिश्च विभ्राजितमतीव च ||
१७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
मालिनीमभितो राजन्नदीं पुण्यां सुखोदकाम् |
१८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
नैकपक्षिगणाकीर्णां तपोवनमनोरमाम् |
१८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तत्र व्यालमृगान्सौम्यान्पश्यन्प्रीतिमवाप सः ||
१८ ग
वैशम्पाय़न उवाच:
तं चाप्यतिरथः श्रीमानाश्रमं प्रत्यपद्यत |
१९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
देवलोकप्रतीकाशं सर्वतः सुमनोहरम् ||
१९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
नदीमाश्रमसंश्लिष्टां पुण्यतोय़ां ददर्श सः |
२० क
वैशम्पाय़न उवाच:
सर्वप्राणभृतां तत्र जननीमिव विष्ठिताम् ||
२० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
सचक्रवाकपुलिनां पुष्पफेनप्रवाहिनीम् |
२१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
सकिंनरगणावासां वानरर्क्षनिषेविताम् ||
२१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
पुण्यस्वाध्याय़सङ्घुष्टां पुलिनैरुपशोभिताम् |
२२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
मत्तवारणशार्दूलभुजगेन्द्रनिषेविताम् ||
२२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
नदीमाश्रमसम्वद्धां दृष्ट्वाश्रमपदं तथा |
२३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
चकाराभिप्रवेशाय़ मतिं स नृपतिस्तदा ||
२३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अलङ्कृतं द्वीपवत्या मालिन्या रम्यतीरय़ा |
२४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
नरनाराय़णस्थानं गङ्गय़ेवोपशोभितम् |
२४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
मत्तवर्हिणसङ्घुष्टं प्रविवेश महद्वनम् ||
२४ ग
वैशम्पाय़न उवाच:
तत्स चैत्ररथप्रख्यं समुपेत्य नरेश्वरः |
२५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अतीव गुणसम्पन्नमनिर्देश्यं च वर्चसा |
२५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
महर्षिं काश्यपं द्रष्टुमथ कण्वं तपोधनम् ||
२५ ग
वैशम्पाय़न उवाच:
रथिनीमश्वसम्वाधां पदातिगणसङ्कुलाम् |
२६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अवस्थाप्य वनद्वारि सेनामिदमुवाच सः ||
२६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
मुनिं विरजसं द्रष्टुं गमिष्यामि तपोधनम् |
२७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
काश्यपं स्थीय़तामत्र यावदागमनं मम ||
२७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तद्वनं नन्दनप्रख्यमासाद्य मनुजेश्वरः |
२८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
क्षुत्पिपासे जहौ राजा हर्षं चावाप पुष्कलम् ||
२८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
सामात्यो राजलिङ्गानि सोऽपनीय़ नराधिपः |
२९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
पुरोहितसहाय़श्च जगामाश्रममुत्तमम् |
२९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
दिदृक्षुस्तत्र तमृषिं तपोराशिमथाव्ययम् ||
२९ ग
वैशम्पाय़न उवाच:
व्रह्मलोकप्रतीकाशमाश्रमं सोऽभिवीक्ष्य च |
३० क
वैशम्पाय़न उवाच:
षट्पदोद्गीतसङ्घुष्टं नानाद्विज गणाय़ुतम् ||
३० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ऋचो वह्वृचमुख्यैश्च प्रेर्यमाणाः पदक्रमैः |
३१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
शुश्राव मनुजव्याघ्रो विततेष्विह कर्मसु ||
३१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
यज्ञविद्याङ्गविद्भिश्च क्रमद्भिश्च क्रमानपि |
३२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अमितात्मभिः सुनिय़तैः शुशुभे स तदाश्रमः ||
३२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अथर्ववेदप्रवराः पूगय़ाज्ञिक संमताः |
३३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
संहितामीरय़न्ति स्म पदक्रमय़ुतां तु ते ||
३३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
शव्दसंस्कारसंय़ुक्तं व्रुवद्भिश्चापरैर्द्विजैः |
३४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
नादितः स वभौ श्रीमान्व्रह्मलोक इवाश्रमः ||
३४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
यज्ञसंस्कारविद्भिश्च क्रमशिक्षा विशारदैः |
३५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
न्याय़तत्त्वार्थविज्ञानसम्पन्नैर्वेदपारगैः ||
३५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
नानावाक्यसमाहारसमवाय़विशारदैः |
३६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
विशेषकार्यविद्भिश्च मोक्षधर्मपराय़णैः ||
३६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
स्थापनाक्षेपसिद्धान्तपरमार्थज्ञतां गतैः |
३७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
लोकाय़तिकमुख्यैश्च समन्तादनुनादितम् ||
३७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तत्र तत्र च विप्रेन्द्रान्निय़तान्संशितव्रतान् |
३८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
जपहोमपरान्सिद्धान्ददर्श परवीरहा ||
३८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
आसनानि विचित्राणि पुष्पवन्ति महीपतिः |
३९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
प्रय़त्नोपहितानि स्म दृष्ट्वा विस्मय़मागमत् ||
३९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
देवताय़तनानां च पूजां प्रेक्ष्य कृतां द्विजैः |
४० क
वैशम्पाय़न उवाच:
व्रह्मलोकस्थमात्मानं मेने स नृपसत्तमः ||
४० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
स काश्यपतपोगुप्तमाश्रमप्रवरं शुभम् |
४१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
नातृप्यत्प्रेक्षमाणो वै तपोधनगणैर्युतम् ||
४१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
स काश्यपस्याय़तनं महाव्रतै; र्वृतं समन्तादृषिभिस्तपोधनैः |
४२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
विवेश सामात्यपुरोहितोऽरिहा; विविक्तमत्यर्थमनोहरं शिवम् ||
४२ ख