युधिष्ठिर उवाच:
भूय़ एव कुरुश्रेष्ठ दानानां विधिमुत्तमम् |
१ क
युधिष्ठिर उवाच:
कथय़स्व महाप्राज्ञ भूमिदानं विशेषतः ||
१ ख
युधिष्ठिर उवाच:
पृथिवीं क्षत्रिय़ो दद्याद्व्राह्मणस्तां स्वकर्मणा |
२ क
युधिष्ठिर उवाच:
विधिवत्प्रतिगृह्णीय़ान्न त्वन्यो दातुमर्हति ||
२ ख
युधिष्ठिर उवाच:
सर्ववर्णैस्तु यच्छक्यं प्रदातुं फलकाङ्क्षिभिः |
३ क
युधिष्ठिर उवाच:
वेदे वा यत्समाम्नातं तन्मे व्याख्यातुमर्हसि ||
३ ख
भीष्म उवाच:
तुल्यनामानि देय़ानि त्रीणि तुल्यफलानि च |
४ क
भीष्म उवाच:
सर्वकामफलानीह गावः पृथ्वी सरस्वती ||
४ ख
भीष्म उवाच:
यो व्रूय़ाच्चापि शिष्याय़ धर्म्यां व्राह्मीं सरस्वतीम् |
५ क
भीष्म उवाच:
पृथिवीगोप्रदानाभ्यां स तुल्यं फलमश्नुते ||
५ ख
भीष्म उवाच:
तथैव गाः प्रशंसन्ति न च देय़ं ततः परम् |
६ क
भीष्म उवाच:
संनिकृष्टफलास्ता हि लघ्वर्थाश्च युधिष्ठिर |
६ ख
भीष्म उवाच:
मातरः सर्वभूतानां गावः सर्वसुखप्रदाः ||
६ ग
भीष्म उवाच:
वृद्धिमाकाङ्क्षता नित्यं गावः कार्याः प्रदक्षिणाः |
७ क
भीष्म उवाच:
मङ्गलाय़तनं देव्यस्तस्मात्पूज्याः सदैव हि ||
७ ख
भीष्म उवाच:
प्रचोदनं देवकृतं गवां कर्मसु वर्तताम् |
८ क
भीष्म उवाच:
पूर्वमेवाक्षरं नान्यदभिधेय़ं कथञ्चन ||
८ ख
भीष्म उवाच:
प्रचारे वा निपाने वा वुधो नोद्वेजय़ेत गाः |
९ क
भीष्म उवाच:
तृषिता ह्यभिवीक्षन्त्यो नरं हन्युः सवान्धवम् ||
९ ख
भीष्म उवाच:
पितृसद्मानि सततं देवताय़तनानि च |
१० क
भीष्म उवाच:
पूय़न्ते शकृता यासां पूतं किमधिकं ततः ||
१० ख
भीष्म उवाच:
ग्रासमुष्टिं परगवे दद्यात्संवत्सरं तु यः |
११ क
भीष्म उवाच:
अकृत्वा स्वय़माहारं व्रतं तत्सार्वकामिकम् ||
११ ख
भीष्म उवाच:
स हि पुत्रान्यशोर्थं च श्रिय़ं चाप्यधिगच्छति |
१२ क
भीष्म उवाच:
नाशय़त्यशुभं चैव दुःस्वप्नं च व्यपोहति ||
१२ ख
युधिष्ठिर उवाच:
देय़ाः किंलक्षणा गावः काश्चापि परिवर्जय़ेत् |
१३ क
युधिष्ठिर उवाच:
कीदृशाय़ प्रदातव्या न देय़ाः कीदृशाय़ च ||
१३ ख
भीष्म उवाच:
असद्वृत्ताय़ पापाय़ लुव्धाय़ानृतवादिने |
१४ क
भीष्म उवाच:
हव्यकव्यव्यपेताय़ न देय़ा गौः कथञ्चन ||
१४ ख
भीष्म उवाच:
भिक्षवे वहुपुत्राय़ श्रोत्रिय़ाय़ाहिताग्नय़े |
१५ क
भीष्म उवाच:
दत्त्वा दशगवां दाता लोकानाप्नोत्यनुत्तमान् ||
१५ ख
भीष्म उवाच:
यं चैव धर्मं कुरुते तस्य पुण्यफलं च यत् |
१६ क
भीष्म उवाच:
सर्वस्यैवांशभाग्दाता तन्निमित्तं प्रवृत्तय़ः ||
१६ ख
भीष्म उवाच:
यश्चैनमुत्पादय़ति यश्चैनं त्राय़ते भय़ात् |
१७ क
भीष्म उवाच:
यश्चास्य कुरुते वृत्तिं सर्वे ते पितरस्त्रय़ः ||
१७ ख
भीष्म उवाच:
कल्मषं गुरुशुश्रूषा हन्ति मानो महद्यशः |
१८ क
भीष्म उवाच:
अपुत्रतां त्रय़ः पुत्रा अवृत्तिं दश धेनवः ||
१८ ख
भीष्म उवाच:
वेदान्तनिष्ठस्य वहुश्रुतस्य; प्रज्ञानतृप्तस्य जितेन्द्रिय़स्य |
१९ क
भीष्म उवाच:
शिष्टस्य दान्तस्य यतस्य चैव; भूतेषु नित्यं प्रिय़वादिनश्च ||
१९ ख
भीष्म उवाच:
यः क्षुद्भय़ाद्वै न विकर्म कुर्या; न्मृदुर्दान्तश्चातिथेय़श्च नित्यम् |
२० क
भीष्म उवाच:
वृत्तिं विप्राय़ातिसृजेत तस्मै; यस्तुल्यशीलश्च सपुत्रदारः ||
२० ख
भीष्म उवाच:
शुभे पात्रे ये गुणा गोप्रदाने; तावान्दोषो व्राह्मणस्वापहारे |
२१ क
भीष्म उवाच:
सर्वावस्थं व्राह्मणस्वापहारो; दाराश्चैषां दूरतो वर्जनीय़ाः ||
२१ ख