धृतराष्ट्र उवाच:
अहोऽभिहितमाख्यानं भवता तत्त्वदर्शिना |
१ क
धृतराष्ट्र उवाच:
भूय़ एव तु मे हर्षः श्रोतुं वागमृतं तव ||
१ ख
विदुर उवाच:
शृणु भूय़ः प्रवक्ष्यामि मार्गस्यैतस्य विस्तरम् |
२ क
विदुर उवाच:
यच्छ्रुत्वा विप्रमुच्यन्ते संसारेभ्यो विचक्षणाः ||
२ ख
विदुर उवाच:
यथा तु पुरुषो राजन्दीर्घमध्वानमास्थितः |
३ क
विदुर उवाच:
क्वचित्क्वचिच्छ्रमात्स्थाता कुरुते वासमेव वा ||
३ ख
विदुर उवाच:
एवं संसारपर्याय़े गर्भवासेषु भारत |
४ क
विदुर उवाच:
कुर्वन्ति दुर्वुधा वासं मुच्यन्ते तत्र पण्डिताः ||
४ ख
विदुर उवाच:
तस्मादध्वानमेवैतमाहुः शास्त्रविदो जनाः |
५ क
विदुर उवाच:
यत्तु संसारगहनं वनमाहुर्मनीषिणः ||
५ ख
विदुर उवाच:
सोऽय़ं लोकसमावर्तो मर्त्यानां भरतर्षभ |
६ क
विदुर उवाच:
चराणां स्थावराणां च गृध्येत्तत्र न पण्डितः ||
६ ख
विदुर उवाच:
शारीरा मानसाश्चैव मर्त्यानां ये तु व्याधय़ः |
७ क
विदुर उवाच:
प्रत्यक्षाश्च परोक्षाश्च ते व्यालाः कथिता वुधैः ||
७ ख
विदुर उवाच:
क्लिश्यमानाश्च तैर्नित्यं हन्यमानाश्च भारत |
८ क
विदुर उवाच:
स्वकर्मभिर्महाव्यालैर्नोद्विजन्त्यल्पवुद्धय़ः ||
८ ख
विदुर उवाच:
अथापि तैर्विमुच्येत व्याधिभिः पुरुषो नृप |
९ क
विदुर उवाच:
आवृणोत्येव तं पश्चाज्जरा रूपविनाशिनी ||
९ ख
विदुर उवाच:
शव्दरूपरसस्पर्शैर्गन्धैश्च विविधैरपि |
१० क
विदुर उवाच:
मज्जमानं महापङ्के निरालम्वे समन्ततः ||
१० ख
विदुर उवाच:
संवत्सरर्तवो मासाः पक्षाहोरात्रसन्धय़ः |
११ क
विदुर उवाच:
क्रमेणास्य प्रलुम्पन्ति रूपमाय़ुस्तथैव च ||
११ ख
विदुर उवाच:
एते कालस्य निधय़ो नैताञ्जानन्ति दुर्वुधाः |
१२ क
विदुर उवाच:
अत्राभिलिखितान्याहुः सर्वभूतानि कर्मणा ||
१२ ख
विदुर उवाच:
रथं शरीरं भूतानां सत्त्वमाहुस्तु सारथिम् |
१३ क
विदुर उवाच:
इन्द्रिय़ाणि हय़ानाहुः कर्म वुद्धिश्च रश्मय़ः ||
१३ ख
विदुर उवाच:
तेषां हय़ानां यो वेगं धावतामनुधावति |
१४ क
विदुर उवाच:
स तु संसारचक्रेऽस्मिंश्चक्रवत्परिवर्तते ||
१४ ख
विदुर उवाच:
यस्तान्यमय़ते वुद्ध्या स यन्ता न निवर्तते |
१५ क
विदुर उवाच:
याम्यमाहू रथं ह्येनं मुह्यन्ते येन दुर्वुधाः ||
१५ ख
विदुर उवाच:
स चैतत्प्राप्नुते राजन्यत्त्वं प्राप्तो नराधिप |
१६ क
विदुर उवाच:
राज्यनाशं सुहृन्नाशं सुतनाशं च भारत ||
१६ ख
विदुर उवाच:
अनुतर्षुलमेवैतद्दुःखं भवति भारत |
१७ क
विदुर उवाच:
साधुः परमदुःखानां दुःखभैषज्यमाचरेत् ||
१७ ख
विदुर उवाच:
न विक्रमो न चाप्यर्थो न मित्रं न सुहृज्जनः |
१८ क
विदुर उवाच:
तथोन्मोचय़ते दुःखाद्यथात्मा स्थिरसंय़मः ||
१८ ख
विदुर उवाच:
तस्मान्मैत्रं समास्थाय़ शीलमापद्य भारत |
१९ क
विदुर उवाच:
दमस्त्यागोऽप्रमादश्च ते त्रय़ो व्रह्मणो हय़ाः ||
१९ ख
विदुर उवाच:
शीलरश्मिसमाय़ुक्ते स्थितो यो मानसे रथे |
२० क
विदुर उवाच:
त्यक्त्वा मृत्युभय़ं राजन्व्रह्मलोकं स गच्छति ||
२० ख