chevron_left वन पर्व अध्याय ७२
दमय़न्त्यु उवाच:
गच्छ केशिनि जानीहि क एष रथवाहकः |
१ क
दमय़न्त्यु उवाच:
उपविष्टो रथोपस्थे विकृतो ह्रस्ववाहुकः ||
१ ख
दमय़न्त्यु उवाच:
अभ्येत्य कुशलं भद्रे मृदुपूर्वं समाहिता |
२ क
दमय़न्त्यु उवाच:
पृच्छेथाः पुरुषं ह्येनं यथातत्त्वमनिन्दिते ||
२ ख
दमय़न्त्यु उवाच:
अत्र मे महती शङ्का भवेदेष नलो नृपः |
३ क
दमय़न्त्यु उवाच:
तथा च मे मनस्तुष्टिर्हृदय़स्य च निर्वृतिः ||
३ ख
दमय़न्त्यु उवाच:
व्रूय़ाश्चैनं कथान्ते त्वं पर्णादवचनं यथा |
४ क
दमय़न्त्यु उवाच:
प्रतिवाक्यं च सुश्रोणि वुध्येथास्त्वमनिन्दिते ||
४ ख
वृहदश्व उवाच:
एवं समाहिता गत्वा दूती वाहुकमव्रवीत् |
५ क
वृहदश्व उवाच:
दमय़न्त्यपि कल्याणी प्रासादस्थान्ववैक्षत ||
५ ख
केशिन्यु उवाच:
स्वागतं ते मनुष्येन्द्र कुशलं ते व्रवीम्यहम् |
६ क
केशिन्यु उवाच:
दमय़न्त्या वचः साधु निवोध पुरुषर्षभ ||
६ ख
केशिन्यु उवाच:
कदा वै प्रस्थिता यूय़ं किमर्थमिह चागताः |
७ क
केशिन्यु उवाच:
तत्त्वं व्रूहि यथान्याय़ं वैदर्भी श्रोतुमिच्छति ||
७ ख
वाहुक उवाच:
श्रुतः स्वय़ंवरो राज्ञा कौसल्येन यशस्विना |
८ क
वाहुक उवाच:
द्वितीय़ो दमय़न्त्या वै श्वोभूत इति भामिनि ||
८ ख
वाहुक उवाच:
श्रुत्वा तं प्रस्थितो राजा शतय़ोजनय़ाय़िभिः |
९ क
वाहुक उवाच:
हय़ैर्वातजवैर्मुख्यैरहमस्य च सारथिः ||
९ ख
केशिन्यु उवाच:
अथ योऽसौ तृतीय़ो वः स कुतः कस्य वा पुनः |
१० क
केशिन्यु उवाच:
त्वं च कस्य कथं चेदं त्वय़ि कर्म समाहितम् ||
१० ख
वाहुक उवाच:
पुण्यश्लोकस्य वै सूतो वार्ष्णेय़ इति विश्रुतः |
११ क
वाहुक उवाच:
स नले विद्रुते भद्रे भाङ्गस्वरिमुपस्थितः ||
११ ख
वाहुक उवाच:
अहमप्यश्वकुशलः सूदत्वे च सुनिष्ठितः |
१२ क
वाहुक उवाच:
ऋतुपर्णेन सारथ्ये भोजने च वृतः स्वय़म् ||
१२ ख
केशिन्यु उवाच:
अथ जानाति वार्ष्णेय़ः क्व नु राजा नलो गतः |
१३ क
केशिन्यु उवाच:
कथञ्चित्त्वय़ि वैतेन कथितं स्यात्तु वाहुक ||
१३ ख
वाहुक उवाच:
इहैव पुत्रौ निक्षिप्य नलस्याशुभकर्मणः |
१४ क
वाहुक उवाच:
गतस्ततो यथाकामं नैष जानाति नैषधम् ||
१४ ख
वाहुक उवाच:
न चान्यः पुरुषः कश्चिन्नलं वेत्ति यशस्विनि |
१५ क
वाहुक उवाच:
गूढश्चरति लोकेऽस्मिन्नष्टरूपो महीपतिः ||
१५ ख
वाहुक उवाच:
आत्मैव हि नलं वेत्ति या चास्य तदनन्तरा |
१६ क
वाहुक उवाच:
न हि वै तानि लिङ्गानि नलं शंसन्ति कर्हिचित् ||
१६ ख
केशिन्यु उवाच:
योऽसावय़ोध्यां प्रथमं गतवान्व्राह्मणस्तदा |
१७ क
केशिन्यु उवाच:
इमानि नारीवाक्यानि कथय़ानः पुनः पुनः ||
१७ ख
केशिन्यु उवाच:
क्व नु त्वं कितव छित्त्वा वस्त्रार्धं प्रस्थितो मम |
१८ क
केशिन्यु उवाच:
उत्सृज्य विपिने सुप्तामनुरक्तां प्रिय़ां प्रिय़ ||
१८ ख
केशिन्यु उवाच:
सा वै यथा समादिष्टा तत्रास्ते त्वत्प्रतीक्षिणी |
१९ क
केशिन्यु उवाच:
दह्यमाना दिवारात्रं वस्त्रार्धेनाभिसंवृता ||
१९ ख
केशिन्यु उवाच:
तस्या रुदन्त्याः सततं तेन दुःखेन पार्थिव |
२० क
केशिन्यु उवाच:
प्रसादं कुरु वै वीर प्रतिवाक्यं प्रय़च्छ च ||
२० ख
केशिन्यु उवाच:
तस्यास्तत्प्रिय़माख्यानं प्रव्रवीहि महामते |
२१ क
केशिन्यु उवाच:
तदेव वाक्यं वैदर्भी श्रोतुमिच्छत्यनिन्दिता ||
२१ ख
केशिन्यु उवाच:
एतच्छ्रुत्वा प्रतिवचस्तस्य दत्तं त्वय़ा किल |
२२ क
केशिन्यु उवाच:
यत्पुरा तत्पुनस्त्वत्तो वैदर्भी श्रोतुमिच्छति ||
२२ ख
वृहदश्व उवाच:
एवमुक्तस्य केशिन्या नलस्य कुरुनन्दन |
२३ क
वृहदश्व उवाच:
हृदय़ं व्यथितं चासीदश्रुपूर्णे च लोचने ||
२३ ख
वृहदश्व उवाच:
स निगृह्यात्मनो दुःखं दह्यमानो महीपतिः |
२४ क
वृहदश्व उवाच:
वाष्पसन्दिग्धय़ा वाचा पुनरेवेदमव्रवीत् ||
२४ ख
वृहदश्व उवाच:
वैषम्यमपि सम्प्राप्ता गोपाय़न्ति कुलस्त्रिय़ः |
२५ क
वृहदश्व उवाच:
आत्मानमात्मना सत्यो जितस्वर्गा न संशय़ः ||
२५ ख
वृहदश्व उवाच:
रहिता भर्तृभिश्चैव न क्रुध्यन्ति कदाचन |
२६ क
वृहदश्व उवाच:
प्राणांश्चारित्रकवचा धारय़न्तीह सत्स्त्रिय़ः ||
२६ ख
वृहदश्व उवाच:
प्राणय़ात्रां परिप्रेप्सोः शकुनैर्हृतवाससः |
२७ क
वृहदश्व उवाच:
आधिभिर्दह्यमानस्य श्यामा न क्रोद्धुमर्हति ||
२७ ख
वृहदश्व उवाच:
सत्कृतासत्कृता वापि पतिं दृष्ट्वा तथागतम् |
२८ क
वृहदश्व उवाच:
भ्रष्टराज्यं श्रिय़ा हीनं क्षुधितं व्यसनाप्लुतम् ||
२८ ख
वृहदश्व उवाच:
एवं व्रुवाणस्तद्वाक्यं नलः परमदुःखितः |
२९ क
वृहदश्व उवाच:
न वाष्पमशकत्सोढुं प्ररुरोद च भारत ||
२९ ख
वृहदश्व उवाच:
ततः सा केशिनी गत्वा दमय़न्त्यै न्यवेदय़त् |
३० क
वृहदश्व उवाच:
तत्सर्वं कथितं चैव विकारं चैव तस्य तम् ||
३० ख