chevron_left आदि पर्व अध्याय ७३
वैशम्पाय़न उवाच:
कृतविद्ये कचे प्राप्ते हृष्टरूपा दिवौकसः |
१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
कचादधीत्य तां विद्यां कृतार्था भरतर्षभ ||
१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
सर्व एव समागम्य शतक्रतुमथाव्रुवन् |
२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
कालस्ते विक्रमस्याद्य जहि शत्रून्पुरन्दर ||
२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
एवमुक्तस्तु सहितैस्त्रिदशैर्मघवांस्तदा |
३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
तथेत्युक्त्वोपचक्राम सोऽपश्यत वने स्त्रिय़ः ||
३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
क्रीडन्तीनां तु कन्यानां वने चैत्ररथोपमे |
४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
वाय़ुभूतः स वस्त्राणि सर्वाण्येव व्यमिश्रय़त् ||
४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ततो जलात्समुत्तीर्य कन्यास्ताः सहितास्तदा |
५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
वस्त्राणि जगृहुस्तानि यथासन्नान्यनेकशः ||
५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तत्र वासो देवय़ान्याः शर्मिष्ठा जगृहे तदा |
६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
व्यतिमिश्रमजानन्ती दुहिता वृषपर्वणः ||
६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ततस्तय़ोर्मिथस्तत्र विरोधः समजाय़त |
७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
देवय़ान्याश्च राजेन्द्र शर्मिष्ठाय़ाश्च तत्कृते ||
७ ख
देवय़ान्यु उवाच:
कस्माद्गृह्णासि मे वस्त्रं शिष्या भूत्वा ममासुरि |
८ क
देवय़ान्यु उवाच:
समुदाचारहीनाय़ा न ते श्रेय़ो भविष्यति ||
८ ख
शर्मिष्ठो उवाच:
आसीनं च शय़ानं च पिता ते पितरं मम |
९ क
शर्मिष्ठो उवाच:
स्तौति वन्दति चाभीक्ष्णं नीचैः स्थित्वा विनीतवत् ||
९ ख
शर्मिष्ठो उवाच:
याचतस्त्वं हि दुहिता स्तुवतः प्रतिगृह्णतः |
१० क
शर्मिष्ठो उवाच:
सुताहं स्तूय़मानस्य ददतोऽप्रतिगृह्णतः ||
१० ख
शर्मिष्ठो उवाच:
अनाय़ुधा साय़ुधाय़ा रिक्ता क्षुभ्यसि भिक्षुकि |
११ क
शर्मिष्ठो उवाच:
लप्स्यसे प्रतिय़ोद्धारं न हि त्वां गणय़ाम्यहम् ||
११ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
समुच्छ्रय़ं देवय़ानीं गतां सक्तां च वाससि |
१२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
शर्मिष्ठा प्राक्षिपत्कूपे ततः स्वपुरमाव्रजत् ||
१२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
हतेय़मिति विज्ञाय़ शर्मिष्ठा पापनिश्चय़ा |
१३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अनवेक्ष्य यय़ौ वेश्म क्रोधवेगपराय़णा ||
१३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अथ तं देशमभ्यागाद्ययातिर्नहुषात्मजः |
१४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
श्रान्तय़ुग्यः श्रान्तहय़ो मृगलिप्सुः पिपासितः ||
१४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
स नाहुषः प्रेक्षमाण उदपानं गतोदकम् |
१५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
ददर्श कन्यां तां तत्र दीप्तामग्निशिखामिव ||
१५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तामपृच्छत्स दृष्ट्वैव कन्याममरवर्णिनीम् |
१६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
सान्त्वय़ित्वा नृपश्रेष्ठः साम्ना परमवल्गुना ||
१६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
का त्वं ताम्रनखी श्यामा सुमृष्टमणिकुण्डला |
१७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
दीर्घं ध्याय़सि चात्यर्थं कस्माच्छ्वसिषि चातुरा ||
१७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
कथं च पतितास्यस्मिन्कूपे वीरुत्तृणावृते |
१८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
दुहिता चैव कस्य त्वं वद सर्वं सुमध्यमे ||
१८ ख
देवय़ान्यु उवाच:
योऽसौ देवैर्हतान्दैत्यानुत्थापय़ति विद्यया |
१९ क
देवय़ान्यु उवाच:
तस्य शुक्रस्य कन्याहं स मां नूनं न वुध्यते ||
१९ ख
देवय़ान्यु उवाच:
एष मे दक्षिणो राजन्पाणिस्ताम्रनखाङ्गुलिः |
२० क
देवय़ान्यु उवाच:
समुद्धर गृहीत्वा मां कुलीनस्त्वं हि मे मतः ||
२० ख
देवय़ान्यु उवाच:
जानामि हि त्वां संशान्तं वीर्यवन्तं यशस्विनम् |
२१ क
देवय़ान्यु उवाच:
तस्मान्मां पतितामस्मात्कूपादुद्धर्तुमर्हसि ||
२१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तामथ व्राह्मणीं स्त्रीं च विज्ञाय़ नहुषात्मजः |
२२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
गृहीत्वा दक्षिणे पाणावुज्जहार ततोऽवटात् ||
२२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
उद्धृत्य चैनां तरसा तस्मात्कूपान्नराधिपः |
२३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
आमन्त्रय़ित्वा सुश्रोणीं यय़ातिः स्वपुरं यय़ौ ||
२३ ख
देवय़ान्यु उवाच:
त्वरितं घूर्णिके गच्छ सर्वमाचक्ष्व मे पितुः |
२४ क
देवय़ान्यु उवाच:
नेदानीं हि प्रवेक्यामि नगरं वृषपर्वणः ||
२४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
सा तु वै त्वरितं गत्वा घूर्णिकासुरमन्दिरम् |
२५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
दृष्ट्वा काव्यमुवाचेदं सम्भ्रमाविष्टचेतना ||
२५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
आचक्षे ते महाप्राज्ञ देवय़ानी वने हता |
२६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
शर्मिष्ठय़ा महाभाग दुहित्रा वृषपर्वणः ||
२६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
श्रुत्वा दुहितरं काव्यस्तत्र शर्मिष्ठय़ा हताम् |
२७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
त्वरय़ा निर्ययौ दुःखान्मार्गमाणः सुतां वने ||
२७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
दृष्ट्वा दुहितरं काव्यो देवय़ानीं ततो वने |
२८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
वाहुभ्यां सम्परिष्वज्य दुःखितो वाक्यमव्रवीत् ||
२८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
आत्मदोषैर्निय़च्छन्ति सर्वे दुःखसुखे जनाः |
२९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
मन्ये दुश्चरितं तेऽस्ति यस्येय़ं निष्कृतिः कृता ||
२९ ख
देवय़ान्यु उवाच:
निष्कृतिर्मेऽस्तु वा मास्तु शृणुष्वावहितो मम |
३० क
देवय़ान्यु उवाच:
शर्मिष्ठय़ा यदुक्तास्मि दुहित्रा वृषपर्वणः |
३० ख
देवय़ान्यु उवाच:
सत्यं किलैतत्सा प्राह दैत्यानामसि गाय़नः ||
३० ग
देवय़ान्यु उवाच:
एवं हि मे कथय़ति शर्मिष्ठा वार्षपर्वणी |
३१ क
देवय़ान्यु उवाच:
वचनं तीक्ष्णपरुषं क्रोधरक्तेक्षणा भृशम् ||
३१ ख
देवय़ान्यु उवाच:
स्तुवतो दुहिता हि त्वं याचतः प्रतिगृह्णतः |
३२ क
देवय़ान्यु उवाच:
सुताहं स्तूय़मानस्य ददतोऽप्रतिगृह्णतः ||
३२ ख
देवय़ान्यु उवाच:
इति मामाह शर्मिष्ठा दुहिता वृषपर्वणः |
३३ क
देवय़ान्यु उवाच:
क्रोधसंरक्तनय़ना दर्पपूर्णा पुनः पुनः ||
३३ ख
देवय़ान्यु उवाच:
यद्यहं स्तुवतस्तात दुहिता प्रतिगृह्णतः |
३४ क
देवय़ान्यु उवाच:
प्रसादय़िष्ये शर्मिष्ठामित्युक्ता हि सखी मय़ा ||
३४ ख
शुक्र उवाच:
स्तुवतो दुहिता न त्वं भद्रे न प्रतिगृह्णतः |
३५ क
शुक्र उवाच:
अस्तोतुः स्तूय़मानस्य दुहिता देवय़ान्यसि ||
३५ ख
शुक्र उवाच:
वृषपर्वैव तद्वेद शक्रो राजा च नाहुषः |
३६ क
शुक्र उवाच:
अचिन्त्यं व्रह्म निर्द्वन्द्वमैश्वरं हि वलं मम ||
३६ ख