chevron_left अनुशासन पर्व अध्याय ८
युधिष्ठिर उवाच:
के पूज्याः के नमस्कार्याः कान्नमस्यसि भारत |
१ क
युधिष्ठिर उवाच:
एतन्मे सर्वमाचक्ष्व येषां स्पृहय़से नृप ||
१ ख
युधिष्ठिर उवाच:
उत्तमापद्गतस्यापि यत्र ते वर्तते मनः |
२ क
युधिष्ठिर उवाच:
मनुष्यलोके सर्वस्मिन्यदमुत्रेह चाप्युत ||
२ ख
भीष्म उवाच:
स्पृहय़ामि द्विजातीनां येषां व्रह्म परं धनम् |
३ क
भीष्म उवाच:
येषां स्वप्रत्ययः स्वर्गस्तपःस्वाध्याय़साधनः ||
३ ख
भीष्म उवाच:
येषां वृद्धाश्च वालाश्च पितृपैतामहीं धुरम् |
४ क
भीष्म उवाच:
उद्वहन्ति न सीदन्ति तेषां वै स्पृहय़ाम्यहम् ||
४ ख
भीष्म उवाच:
विद्यास्वभिविनीतानां दान्तानां मृदुभाषिणाम् |
५ क
भीष्म उवाच:
श्रुतवृत्तोपपन्नानां सदाक्षरविदां सताम् ||
५ ख
भीष्म उवाच:
संसत्सु वदतां येषां हंसानामिव सङ्घशः |
६ क
भीष्म उवाच:
मङ्गल्यरूपा रुचिरा दिव्यजीमूतनिःस्वनाः ||
६ ख
भीष्म उवाच:
सम्यगुच्चारिता वाचः श्रूय़न्ते हि युधिष्ठिर |
७ क
भीष्म उवाच:
शुश्रूषमाणे नृपतौ प्रेत्य चेह सुखावहाः ||
७ ख
भीष्म उवाच:
ये चापि तेषां श्रोतारः सदा सदसि संमताः |
८ क
भीष्म उवाच:
विज्ञानगुणसम्पन्नास्तेषां च स्पृहय़ाम्यहम् ||
८ ख
भीष्म उवाच:
सुसंस्कृतानि प्रय़ताः शुचीनि गुणवन्ति च |
९ क
भीष्म उवाच:
ददत्यन्नानि तृप्त्यर्थं व्राह्मणेभ्यो युधिष्ठिर |
९ ख
भीष्म उवाच:
ये चापि सततं राजंस्तेषां च स्पृहय़ाम्यहम् ||
९ ग
भीष्म उवाच:
शक्यं ह्येवाहवे योद्धुं न दातुमनसूय़ितम् |
१० क
भीष्म उवाच:
शूरा वीराश्च शतशः सन्ति लोके युधिष्ठिर |
१० ख
भीष्म उवाच:
तेषां सङ्ख्याय़मानानां दानशूरो विशिष्यते ||
१० ग
भीष्म उवाच:
धन्यः स्यां यद्यहं भूय़ः सौम्य व्राह्मणकोऽपि वा |
११ क
भीष्म उवाच:
कुले जातो धर्मगतिस्तपोविद्यापराय़णः ||
११ ख
भीष्म उवाच:
न मे त्वत्तः प्रिय़तरो लोकेऽस्मिन्पाण्डुनन्दन |
१२ क
भीष्म उवाच:
त्वत्तश्च मे प्रिय़तरा व्राह्मणा भरतर्षभ ||
१२ ख
भीष्म उवाच:
यथा मम प्रिय़तरास्त्वत्तो विप्राः कुरूद्वह |
१३ क
भीष्म उवाच:
तेन सत्येन गच्छेय़ं लोकान्यत्र स शन्तनुः ||
१३ ख
भीष्म उवाच:
न मे पिता प्रिय़तरो व्राह्मणेभ्यस्तथाभवत् |
१४ क
भीष्म उवाच:
न मे पितुः पिता वापि ये चान्येऽपि सुहृज्जनाः ||
१४ ख
भीष्म उवाच:
न हि मे वृजिनं किञ्चिद्विद्यते व्राह्मणेष्विह |
१५ क
भीष्म उवाच:
अणु वा यदि वा स्थूलं विदितं साधुकर्मभिः ||
१५ ख
भीष्म उवाच:
कर्मणा मनसा वापि वाचा वापि परन्तप |
१६ क
भीष्म उवाच:
यन्मे कृतं व्राह्मणेषु तेनाद्य न तपाम्यहम् ||
१६ ख
भीष्म उवाच:
व्रह्मण्य इति मामाहुस्तय़ा वाचास्मि तोषितः |
१७ क
भीष्म उवाच:
एतदेव पवित्रेभ्यः सर्वेभ्यः परमं स्मृतम् ||
१७ ख
भीष्म उवाच:
पश्यामि लोकानमलाञ्छुचीन्व्राह्मणय़ाय़िनः |
१८ क
भीष्म उवाच:
तेषु मे तात गन्तव्यमह्नाय़ च चिराय़ च ||
१८ ख
भीष्म उवाच:
यथा पत्याश्रय़ो धर्मः स्त्रीणां लोके युधिष्ठिर |
१९ क
भीष्म उवाच:
स देवः सा गतिर्नान्या क्षत्रिय़स्य तथा द्विजाः ||
१९ ख
भीष्म उवाच:
क्षत्रिय़ः शतवर्षी च दशवर्षी च व्राह्मणः |
२० क
भीष्म उवाच:
पितापुत्रौ च विज्ञेय़ौ तय़ोर्हि व्राह्मणः पिता ||
२० ख
भीष्म उवाच:
नारी तु पत्यभावे वै देवरं कुरुते पतिम् |
२१ क
भीष्म उवाच:
पृथिवी व्राह्मणालाभे क्षत्रिय़ं कुरुते पतिम् ||
२१ ख
भीष्म उवाच:
पुत्रवच्च ततो रक्ष्या उपास्या गुरुवच्च ते |
२२ क
भीष्म उवाच:
अग्निवच्चोपचर्या वै व्राह्मणाः कुरुसत्तम ||
२२ ख
भीष्म उवाच:
ऋजून्सतः सत्यशीलान्सर्वभूतहिते रतान् |
२३ क
भीष्म उवाच:
आशीविषानिव क्रुद्धान्द्विजानुपचरेत्सदा ||
२३ ख
भीष्म उवाच:
तेजसस्तपसश्चैव नित्यं विभ्येद्युधिष्ठिर |
२४ क
भीष्म उवाच:
उभे चैते परित्याज्ये तेजश्चैव तपस्तथा ||
२४ ख
भीष्म उवाच:
व्यवसाय़स्तय़ोः शीघ्रमुभय़ोरेव विद्यते |
२५ क
भीष्म उवाच:
हन्युः क्रुद्धा महाराज व्राह्मणा ये तपस्विनः ||
२५ ख
भीष्म उवाच:
भूय़ः स्यादुभय़ं दत्तं व्राह्मणाद्यदकोपनात् |
२६ क
भीष्म उवाच:
कुर्यादुभय़तःशेषं दत्तशेषं न शेषय़ेत् ||
२६ ख
भीष्म उवाच:
दण्डपाणिर्यथा गोषु पालो नित्यं स्थिरो भवेत् |
२७ क
भीष्म उवाच:
व्राह्मणान्व्रह्म च तथा क्षत्रिय़ः परिपालय़ेत् ||
२७ ख
भीष्म उवाच:
पितेव पुत्रान्रक्षेथा व्राह्मणान्व्रह्मतेजसः |
२८ क
भीष्म उवाच:
गृहे चैषामवेक्षेथाः कच्चिदस्तीह जीवनम् ||
२८ ख