देवा ऊचुः:
असुरस्तारको नाम त्वय़ा दत्तवरः प्रभो |
१ क
देवा ऊचुः:
सुरानृषींश्च क्लिश्नाति वधस्तस्य विधीय़ताम् ||
१ ख
देवा ऊचुः:
तस्माद्भय़ं समुत्पन्नमस्माकं वै पितामह |
२ क
देवा ऊचुः:
परित्राय़स्व नो देव न ह्यन्या गतिरस्ति नः ||
२ ख
व्रह्मो उवाच:
समोऽहं सर्वभूतानामधर्मं नेह रोचय़े |
३ क
व्रह्मो उवाच:
हन्यतां तारकः क्षिप्रं सुरर्षिगणवाधकः ||
३ ख
व्रह्मो उवाच:
वेदा धर्माश्च नोत्सादं गच्छेय़ुः सुरसत्तमाः |
४ क
व्रह्मो उवाच:
विहितं पूर्वमेवात्र मय़ा वै व्येतु वो ज्वरः ||
४ ख
देवा ऊचुः:
वरदानाद्भगवतो दैतेय़ो वलगर्वितः |
५ क
देवा ऊचुः:
देवैर्न शक्यते हन्तुं स कथं प्रशमं व्रजेत् ||
५ ख
देवा ऊचुः:
स हि नैव स्म देवानां नासुराणां न रक्षसाम् |
६ क
देवा ऊचुः:
वध्यः स्यामिति जग्राह वरं त्वत्तः पितामह ||
६ ख
देवा ऊचुः:
देवाश्च शप्ता रुद्राण्या प्रजोच्छेदे पुरा कृते |
७ क
देवा ऊचुः:
न भविष्यति वोऽपत्यमिति सर्वजगत्पते ||
७ ख
व्रह्मो उवाच:
हुताशनो न तत्रासीच्छापकाले सुरोत्तमाः |
८ क
व्रह्मो उवाच:
स उत्पादय़ितापत्यं वधार्थं त्रिदशद्विषाम् ||
८ ख
व्रह्मो उवाच:
तद्वै सर्वानतिक्रम्य देवदानवराक्षसान् |
९ क
व्रह्मो उवाच:
मानुषानथ गन्धर्वान्नागानथ च पक्षिणः ||
९ ख
व्रह्मो उवाच:
अस्त्रेणामोघपातेन शक्त्या तं घातय़िष्यति |
१० क
व्रह्मो उवाच:
यतो वो भय़मुत्पन्नं ये चान्ये सुरशत्रवः ||
१० ख
व्रह्मो उवाच:
सनातनो हि सङ्कल्पः काम इत्यभिधीय़ते |
११ क
व्रह्मो उवाच:
रुद्रस्य तेजः प्रस्कन्नमग्नौ निपतितं च तत् ||
११ ख
व्रह्मो उवाच:
तत्तेजोऽग्निर्महद्भूतं द्वितीय़मिव पावकम् |
१२ क
व्रह्मो उवाच:
वधार्थं देवशत्रूणां गङ्गाय़ां जनय़िष्यति ||
१२ ख
व्रह्मो उवाच:
स तु नावाप तं शापं नष्टः स हुतभुक्तदा |
१३ क
व्रह्मो उवाच:
तस्माद्वो भय़हृद्देवाः समुत्पत्स्यति पावकिः ||
१३ ख
व्रह्मो उवाच:
अन्विष्यतां वै ज्वलनस्तथा चाद्य निय़ुज्यताम् |
१४ क
व्रह्मो उवाच:
तारकस्य वधोपाय़ः कथितो वै मय़ानघाः ||
१४ ख
व्रह्मो उवाच:
न हि तेजस्विनां शापास्तेजःसु प्रभवन्ति वै |
१५ क
व्रह्मो उवाच:
वलान्यतिवलं प्राप्य नवलानि भवन्ति वै ||
१५ ख
व्रह्मो उवाच:
हन्यादवध्यान्वरदानपि चैव तपस्विनः |
१६ क
व्रह्मो उवाच:
सङ्कल्पाभिरुचिः कामः सनातनतमोऽनलः ||
१६ ख
व्रह्मो उवाच:
जगत्पतिरनिर्देश्यः सर्वगः सर्वभावनः |
१७ क
व्रह्मो उवाच:
हृच्छय़ः सर्वभूतानां ज्येष्ठो रुद्रादपि प्रभुः ||
१७ ख
व्रह्मो उवाच:
अन्विष्यतां स तु क्षिप्रं तेजोराशिर्हुताशनः |
१८ क
व्रह्मो उवाच:
स वो मनोगतं कामं देवः सम्पादय़िष्यति ||
१८ ख
व्रह्मो उवाच:
एतद्वाक्यमुपश्रुत्य ततो देवा महात्मनः |
१९ क
व्रह्मो उवाच:
जग्मुः संसिद्धसङ्कल्पाः पर्येषन्तो विभावसुम् ||
१९ ख
व्रह्मो उवाच:
ततस्त्रैलोक्यमृषय़ो व्यचिन्वन्त सुरैः सह |
२० क
व्रह्मो उवाच:
काङ्क्षन्तो दर्शनं वह्नेः सर्वे तद्गतमानसाः ||
२० ख
व्रह्मो उवाच:
परेण तपसा युक्ताः श्रीमन्तो लोकविश्रुताः |
२१ क
व्रह्मो उवाच:
लोकानन्वचरन्सिद्धाः सर्व एव भृगूद्वह |
२१ ख
व्रह्मो उवाच:
नष्टमात्मनि संलीनं नाधिजग्मुर्हुताशनम् ||
२१ ग
व्रह्मो उवाच:
ततः सञ्जातसन्त्रासानग्नेर्दर्शनलालसान् |
२२ क
व्रह्मो उवाच:
जलेचरः क्लान्तमनास्तेजसाग्नेः प्रदीपितः |
२२ ख
व्रह्मो उवाच:
उवाच देवान्मण्डूको रसातलतलोत्थितः ||
२२ ग
व्रह्मो उवाच:
रसातलतले देवा वसत्यग्निरिति प्रभो |
२३ क
व्रह्मो उवाच:
सन्तापादिह सम्प्राप्तः पावकप्रभवादहम् ||
२३ ख
व्रह्मो उवाच:
स संसुप्तो जले देवा भगवान्हव्यवाहनः |
२४ क
व्रह्मो उवाच:
अपः संसृज्य तेजोभिस्तेन सन्तापिता वय़म् ||
२४ ख
व्रह्मो उवाच:
तस्य दर्शनमिष्टं वो यदि देवा विभावसोः |
२५ क
व्रह्मो उवाच:
तत्रैनमभिगच्छध्वं कार्यं वो यदि वह्निना ||
२५ ख
व्रह्मो उवाच:
गम्यतां साधय़िष्यामो वय़ं ह्यग्निभय़ात्सुराः |
२६ क
व्रह्मो उवाच:
एतावदुक्त्वा मण्डूकस्त्वरितो जलमाविशत् ||
२६ ख
व्रह्मो उवाच:
हुताशनस्तु वुवुधे मण्डूकस्याथ पैशुनम् |
२७ क
व्रह्मो उवाच:
शशाप स तमासाद्य न रसान्वेत्स्यसीति वै ||
२७ ख
व्रह्मो उवाच:
तं स संय़ुज्य शापेन मण्डूकं पावको यय़ौ |
२८ क
व्रह्मो उवाच:
अन्यत्र वासाय़ विभुर्न च देवानदर्शय़त् ||
२८ ख
व्रह्मो उवाच:
देवास्त्वनुग्रहं चक्रुर्मण्डूकानां भृगूद्वह |
२९ क
व्रह्मो उवाच:
यत्तच्छृणु महावाहो गदतो मम सर्वशः ||
२९ ख
देवा ऊचुः:
अग्निशापादजिह्वापि रसज्ञानवहिष्कृताः |
३० क
देवा ऊचुः:
सरस्वतीं वहुविधां यूय़मुच्चारय़िष्यथ ||
३० ख
देवा ऊचुः:
विलवासगतांश्चैव निरादानानचेतसः |
३१ क
देवा ऊचुः:
गतासूनपि वः शुष्कान्भूमिः सन्धारय़िष्यति |
३१ ख
देवा ऊचुः:
तमोगताय़ामपि च निशाय़ां विचरिष्यथ ||
३१ ग
देवा ऊचुः:
इत्युक्त्वा तांस्ततो देवाः पुनरेव महीमिमाम् |
३२ क
देवा ऊचुः:
परीय़ुर्ज्वलनस्यार्थे न चाविन्दन्हुताशनम् ||
३२ ख
देवा ऊचुः:
अथ तान्द्विरदः कश्चित्सुरेन्द्रद्विरदोपमः |
३३ क
देवा ऊचुः:
अश्वत्थस्थोऽग्निरित्येवं प्राह देवान्भृगूद्वह ||
३३ ख
देवा ऊचुः:
शशाप ज्वलनः सर्वान्द्विरदान्क्रोधमूर्छितः |
३४ क
देवा ऊचुः:
प्रतीपा भवतां जिह्वा भवित्रीति भृगूद्वह ||
३४ ख
देवा ऊचुः:
इत्युक्त्वा निःसृतोऽश्वत्थादग्निर्वारणसूचितः |
३५ क
देवा ऊचुः:
प्रविवेश शमीगर्भमथ वह्निः सुषुप्सय़ा ||
३५ ख
देवा ऊचुः:
अनुग्रहं तु नागानां यं चक्रुः शृणु तं प्रभो |
३६ क
देवा ऊचुः:
देवा भृगुकुलश्रेष्ठ प्रीताः सत्यपराक्रमाः ||
३६ ख
देवा ऊचुः:
प्रतीपय़ा जिह्वय़ापि सर्वाहारान्करिष्यथ |
३७ क
देवा ऊचुः:
वाचं चोच्चारय़िष्यध्वमुच्चैरव्यञ्जिताक्षरम् |
३७ ख
देवा ऊचुः:
इत्युक्त्वा पुनरेवाग्निमनुसस्रुर्दिवौकसः ||
३७ ग
देवा ऊचुः:
अश्वत्थान्निःसृतश्चाग्निः शमीगर्भगतस्तदा |
३८ क
देवा ऊचुः:
शुकेन ख्यापितो विप्र तं देवाः समुपाद्रवन् ||
३८ ख
देवा ऊचुः:
शशाप शुकमग्निस्तु वाग्विहीनो भविष्यसि |
३९ क
देवा ऊचुः:
जिह्वां चावर्तय़ामास तस्यापि हुतभुक्तदा ||
३९ ख
देवा ऊचुः:
दृष्ट्वा तु ज्वलनं देवाः शुकमूचुर्दय़ान्विताः |
४० क
देवा ऊचुः:
भविता न त्वमत्यन्तं शकुने नष्टवागिति ||
४० ख
देवा ऊचुः:
आवृत्तजिह्वस्य सतो वाक्यं कान्तं भविष्यति |
४१ क
देवा ऊचुः:
वालस्येव प्रवृद्धस्य कलमव्यक्तमद्भुतम् ||
४१ ख
देवा ऊचुः:
इत्युक्त्वा तं शमीगर्भे वह्निमालक्ष्य देवताः |
४२ क
देवा ऊचुः:
तदेवाय़तनं चक्रुः पुण्यं सर्वक्रिय़ास्वपि ||
४२ ख
देवा ऊचुः:
ततःप्रभृति चाप्यग्निः शमीगर्भेषु दृश्यते |
४३ क
देवा ऊचुः:
उत्पादने तथोपाय़मनुजग्मुश्च मानवाः ||
४३ ख
देवा ऊचुः:
आपो रसातले यास्तु संसृष्टाश्चित्रभानुना |
४४ क
देवा ऊचुः:
ताः पर्वतप्रस्रवणैरूष्मां मुञ्चन्ति भार्गव |
४४ ख
देवा ऊचुः:
पावकेनाधिशय़ता सन्तप्तास्तस्य तेजसा ||
४४ ग
देवा ऊचुः:
ततोऽग्निर्देवता दृष्ट्वा वभूव व्यथितस्तदा |
४५ क
देवा ऊचुः:
किमागमनमित्येवं तानपृच्छत पावकः ||
४५ ख
देवा ऊचुः:
तमूचुर्विवुधाः सर्वे ते चैव परमर्षय़ः |
४६ क
देवा ऊचुः:
त्वां निय़ोक्ष्यामहे कार्ये तद्भवान्कर्तुमर्हति |
४६ ख
देवा ऊचुः:
कृते च तस्मिन्भविता तवापि सुमहान्गुणः ||
४६ ग
अग्निरु उवाच:
व्रूत यद्भवतां कार्यं सर्वं कर्तास्मि तत्सुराः |
४७ क
अग्निरु उवाच:
भवतां हि निय़ोज्योऽहं मा वोऽत्रास्तु विचारणा ||
४७ ख