वैशम्पाय़न उवाच:
अथोपगम्य विदुरमपराह्णे जनार्दनः |
१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
पितृष्वसारं गोविन्दः सोऽभ्यगच्छदरिन्दमः ||
१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
सा दृष्ट्वा कृष्णमाय़ान्तं प्रसन्नादित्यवर्चसम् |
२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
कण्ठे गृहीत्वा प्राक्रोशत्पृथा पार्थाननुस्मरन् ||
२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तेषां सत्त्ववतां मध्ये गोविन्दं सहचारिणम् |
३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
चिरस्य दृष्ट्वा वार्ष्णेय़ं वाष्पमाहारय़त्पृथा ||
३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
साव्रवीत्कृष्णमासीनं कृतातिथ्यं युधां पतिम् |
४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
वाष्पगद्गदपूर्णेन मुखेन परिशुष्यता ||
४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ये ते वाल्यात्प्रभृत्येव गुरुशुश्रूषणे रताः |
५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
परस्परस्य सुहृदः संमताः समचेतसः ||
५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
निकृत्या भ्रंशिता राज्याज्जनार्हा निर्जनं गताः |
६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
विनीतक्रोधहर्षाश्च व्रह्मण्याः सत्यवादिनः ||
६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
त्यक्त्वा प्रिय़सुखे पार्था रुदन्तीमपहाय़ माम् |
७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अहार्षुश्च वनं यान्तः समूलं हृदय़ं मम ||
७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अतदर्हा महात्मानः कथं केशव पाण्डवाः |
८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
ऊषुर्महावने तात सिंहव्याघ्रगजाकुले ||
८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
वाला विहीनाः पित्रा ते मय़ा सततलालिताः |
९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अपश्यन्तः स्वपितरौ कथमूषुर्महावने ||
९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
शङ्खदुन्दुभिनिर्घोषैर्मृदङ्गैर्वैणवैरपि |
१० क
वैशम्पाय़न उवाच:
पाण्डवाः समवोध्यन्त वाल्यात्प्रभृति केशव ||
१० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ये स्म वारणशव्देन हय़ानां हेषितेन च |
११ क
वैशम्पाय़न उवाच:
रथनेमिनिनादैश्च व्यवोध्यन्त सदा गृहे ||
११ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
शङ्खभेरीनिनादेन वेणुवीणानुनादिना |
१२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
पुण्याहघोषमिश्रेण पूज्यमाना द्विजातिभिः ||
१२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
वस्त्रै रत्नैरलङ्कारैः पूजय़न्तो द्विजन्मनः |
१३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
गीर्भिर्मङ्गलय़ुक्ताभिर्व्राह्मणानां महात्मनाम् ||
१३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अर्चितैरर्चनार्हैश्च स्तुवद्भिरभिनन्दिताः |
१४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
प्रासादाग्रेष्ववोध्यन्त राङ्कवाजिनशाय़िनः ||
१४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ते नूनं निनदं श्रुत्वा श्वापदानां महावने |
१५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
न स्मोपय़ान्ति निद्रां वै अतदर्हा जनार्दन ||
१५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
भेरीमृदङ्गनिनदैः शङ्खवैणवनिस्वनैः |
१६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
स्त्रीणां गीतनिनादैश्च मधुरैर्मधुसूदन ||
१६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
वन्दिमागधसूतैश्च स्तुवद्भिर्वोधिताः कथम् |
१७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
महावने व्यवोध्यन्त श्वापदानां रुतेन ते ||
१७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ह्रीमान्सत्यधृतिर्दान्तो भूतानामनुकम्पिता |
१८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
कामद्वेषौ वशे कृत्वा सतां वर्त्मानुवर्तते ||
१८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अम्वरीषस्य मान्धातुर्ययातेर्नहुषस्य च |
१९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
भरतस्य दिलीपस्य शिवेरौशीनरस्य च ||
१९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
राजर्षीणां पुराणानां धुरं धत्ते दुरुद्वहाम् |
२० क
वैशम्पाय़न उवाच:
शीलवृत्तोपसम्पन्नो धर्मज्ञः सत्यसङ्गरः ||
२० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
राजा सर्वगुणोपेतस्त्रैलोक्यस्यापि यो भवेत् |
२१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अजातशत्रुर्धर्मात्मा शुद्धजाम्वूनदप्रभः ||
२१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
श्रेष्ठः कुरुषु सर्वेषु धर्मतः श्रुतवृत्ततः |
२२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
प्रिय़दर्शनो दीर्घभुजः कथं कृष्ण युधिष्ठिरः ||
२२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
यः स नागाय़ुतप्राणो वातरंहा वृकोदरः |
२३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अमर्षी पाण्डवो नित्यं प्रिय़ो भ्रातुः प्रिय़ङ्करः ||
२३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
कीचकस्य च सज्ञातेर्यो हन्ता मधुसूदन |
२४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
शूरः क्रोधवशानां च हिडिम्वस्य वकस्य च ||
२४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
पराक्रमे शक्रसमो वाय़ुवेगसमो जवे |
२५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
महेश्वरसमः क्रोधे भीमः प्रहरतां वरः ||
२५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
क्रोधं वलममर्षं च यो निधाय़ परन्तपः |
२६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
जितात्मा पाण्डवोऽमर्षी भ्रातुस्तिष्ठति शासने ||
२६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तेजोराशिं महात्मानं वलौघममितौजसम् |
२७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
भीमं प्रदर्शनेनापि भीमसेनं जनार्दन |
२७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तं ममाचक्ष्व वार्ष्णेय़ कथमद्य वृकोदरः ||
२७ ग
वैशम्पाय़न उवाच:
आस्ते परिघवाहुः स मध्यमः पाण्डवोऽच्युत |
२८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अर्जुनेनार्जुनो यः स कृष्ण वाहुसहस्रिणा |
२८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
द्विवाहुः स्पर्धते नित्यमतीतेनापि केशव ||
२८ ग
वैशम्पाय़न उवाच:
क्षिपत्येकेन वेगेन पञ्च वाणशतानि यः |
२९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
इष्वस्त्रे सदृशो राज्ञः कार्तवीर्यस्य पाण्डवः ||
२९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तेजसादित्यसदृशो महर्षिप्रतिमो दमे |
३० क
वैशम्पाय़न उवाच:
क्षमय़ा पृथिवीतुल्यो महेन्द्रसमविक्रमः ||
३० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
आधिराज्यं महद्दीप्तं प्रथितं मधुसूदन |
३१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
आहृतं येन वीर्येण कुरूणां सर्वराजसु ||
३१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
यस्य वाहुवलं घोरं कौरवाः पर्युपासते |
३२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
स सर्वरथिनां श्रेष्ठः पाण्डवः सत्यविक्रमः ||
३२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
योऽपाश्रय़ः पाण्डवानां देवानामिव वासवः |
३३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
स ते भ्राता सखा चैव कथमद्य धनञ्जय़ः ||
३३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
दय़ावान्सर्वभूतेषु ह्रीनिषेधो महास्त्रवित् |
३४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
मृदुश्च सुकुमारश्च धार्मिकश्च प्रिय़श्च मे ||
३४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
सहदेवो महेष्वासः शूरः समितिशोभनः |
३५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
भ्रातॄणां कृष्ण शुश्रूषुर्धर्मार्थकुशलो युवा ||
३५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
सदैव सहदेवस्य भ्रातरो मधुसूदन |
३६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
वृत्तं कल्याणवृत्तस्य पूजय़न्ति महात्मनः ||
३६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ज्येष्ठापचाय़िनं वीरं सहदेवं युधां पतिम् |
३७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
शुश्रूषुं मम वार्ष्णेय़ माद्रीपुत्रं प्रचक्ष्व मे ||
३७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
सुकुमारो युवा शूरो दर्शनीय़श्च पाण्डवः |
३८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
भ्रातॄणां कृष्ण सर्वेषां प्रिय़ः प्राणो वहिश्चरः ||
३८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
चित्रय़ोधी च नकुलो महेष्वासो महावलः |
३९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
कच्चित्स कुशली कृष्ण वत्सो मम सुखैधितः ||
३९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
सुखोचितमदुःखार्हं सुकुमारं महारथम् |
४० क
वैशम्पाय़न उवाच:
अपि जातु महावाहो पश्येय़ं नकुलं पुनः ||
४० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
पक्ष्मसम्पातजे काले नकुलेन विनाकृता |
४१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
न लभामि सुखं वीर साद्य जीवामि पश्य माम् ||
४१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
सर्वैः पुत्रैः प्रिय़तमा द्रौपदी मे जनार्दन |
४२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
कुलीना शीलसम्पन्ना सर्वैः समुदिता गुणैः ||
४२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
पुत्रलोकात्पतिलोकान्वृण्वाना सत्यवादिनी |
४३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
प्रिय़ान्पुत्रान्परित्यज्य पाण्डवानन्वपद्यत ||
४३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
महाभिजनसम्पन्ना सर्वकामैः सुपूजिता |
४४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
ईश्वरी सर्वकल्याणी द्रौपदी कथमच्युत ||
४४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
पतिभिः पञ्चभिः शूरैरग्निकल्पैः प्रहारिभिः |
४५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
उपपन्ना महेष्वासैर्द्रौपदी दुःखभागिनी ||
४५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
चतुर्दशमिमं वर्षं यन्नापश्यमरिन्दम |
४६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
पुत्राधिभिः परिद्यूनां द्रौपदीं सत्यवादिनीम् ||
४६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
न नूनं कर्मभिः पुण्यैरश्नुते पुरुषः सुखम् |
४७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
द्रौपदी चेत्तथावृत्ता नाश्नुते सुखमव्ययम् ||
४७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
न प्रिय़ो मम कृष्णाय़ वीभत्सुर्न युधिष्ठिरः |
४८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
भीमसेनो यमौ वापि यदपश्यं सभागताम् ||
४८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
न मे दुःखतरं किञ्चिद्भूतपूर्वं ततोऽधिकम् |
४९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
यद्द्रौपदीं निवातस्थां श्वशुराणां समीपगाम् ||
४९ ख