वैशम्पाय़न उवाच:
पृथामामन्त्र्य गोविन्दः कृत्वा चापि प्रदक्षिणम् |
१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
दुर्योधनगृहं शौरिरभ्यगच्छदरिन्दमः ||
१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
लक्ष्म्या परमय़ा युक्तं पुरन्दरगृहोपमम् |
२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
तस्य कक्ष्या व्यतिक्रम्य तिस्रो द्वाःस्थैरवारितः ||
२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ततोऽभ्रघनसङ्काशं गिरिकूटमिवोच्छ्रितम् |
३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
श्रिय़ा ज्वलन्तं प्रासादमारुरोह महाय़शाः ||
३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तत्र राजसहस्रैश्च कुरुभिश्चाभिसंवृतम् |
४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
धार्तराष्ट्रं महावाहुं ददर्शासीनमासने ||
४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
दुःशासनं च कर्णं च शकुनिं चापि सौवलम् |
५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
दुर्योधनसमीपे तानासनस्थान्ददर्श सः ||
५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अभ्यागच्छति दाशार्हे धार्तराष्ट्रो महाय़शाः |
६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
उदतिष्ठत्सहामात्यः पूजय़न्मधुसूदनम् ||
६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
समेत्य धार्तराष्ट्रेण सहामात्येन केशवः |
७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
राजभिस्तत्र वार्ष्णेय़ः समागच्छद्यथावय़ः ||
७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तत्र जाम्वूनदमय़ं पर्यङ्कं सुपरिष्कृतम् |
८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
विविधास्तरणास्तीर्णमभ्युपाविशदच्युतः ||
८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तस्मिन्गां मधुपर्कं च उपहृत्य जनार्दने |
९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
निवेदय़ामास तदा गृहान्राज्यं च कौरवः ||
९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तत्र गोविन्दमासीनं प्रसन्नादित्यवर्चसम् |
१० क
वैशम्पाय़न उवाच:
उपासां चक्रिरे सर्वे कुरवो राजभिः सह ||
१० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ततो दुर्योधनो राजा वार्ष्णेय़ं जय़तां वरम् |
११ क
वैशम्पाय़न उवाच:
न्यमन्त्रय़द्भोजनेन नाभ्यनन्दच्च केशवः ||
११ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ततो दुर्योधनः कृष्णमव्रवीद्राजसंसदि |
१२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
मृदुपूर्वं शठोदर्कं कर्णमाभाष्य कौरवः ||
१२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
कस्मादन्नानि पानानि वासांसि शय़नानि च |
१३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
त्वदर्थमुपनीतानि नाग्रहीस्त्वं जनार्दन ||
१३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
उभय़ोश्चाददः साह्यमुभय़ोश्च हिते रतः |
१४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
सम्वन्धी दय़ितश्चासि धृतराष्ट्रस्य माधव ||
१४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
त्वं हि गोविन्द धर्मार्थौ वेत्थ तत्त्वेन सर्वशः |
१५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
तत्र कारणमिच्छामि श्रोतुं चक्रगदाधर ||
१५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
स एवमुक्तो गोविन्दः प्रत्युवाच महामनाः |
१६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
ओघमेघस्वनः काले प्रगृह्य विपुलं भुजम् ||
१६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अनम्वूकृतमग्रस्तमनिरस्तमसङ्कुलम् |
१७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
राजीवनेत्रो राजानं हेतुमद्वाक्यमुत्तमम् ||
१७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
कृतार्था भुञ्जते दूताः पूजां गृह्णन्ति चैव हि |
१८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
कृतार्थं मां सहामात्यस्त्वमर्चिष्यसि भारत ||
१८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
एवमुक्तः प्रत्युवाच धार्तराष्ट्रो जनार्दनम् |
१९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
न युक्तं भवतास्मासु प्रतिपत्तुमसाम्प्रतम् ||
१९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
कृतार्थं चाकृतार्थं च त्वां वय़ं मधुसूदन |
२० क
वैशम्पाय़न उवाच:
यतामहे पूजय़ितुं गोविन्द न च शक्नुमः ||
२० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
न च तत्कारणं विद्मो यस्मिन्नो मधुसूदन |
२१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
पूजां कृतां प्रीय़माणैर्नामंस्थाः पुरुषोत्तम ||
२१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
वैरं नो नास्ति भवता गोविन्द न च विग्रहः |
२२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
स भवान्प्रसमीक्ष्यैतन्नेदृशं वक्तुमर्हति ||
२२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
एवमुक्तः प्रत्युवाच धार्तराष्ट्रं जनार्दनः |
२३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अभिवीक्ष्य सहामात्यं दाशार्हः प्रहसन्निव ||
२३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
नाहं कामान्न संरम्भान्न द्वेषान्नार्थकारणात् |
२४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
न हेतुवादाल्लोभाद्वा धर्मं जह्यां कथञ्चन ||
२४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
सम्प्रीतिभोज्यान्यन्नानि आपद्भोज्यानि वा पुनः |
२५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
न च सम्प्रीय़से राजन्न चाप्यापद्गता वय़म् ||
२५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अकस्माद्द्विषसे राजञ्जन्मप्रभृति पाण्डवान् |
२६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
प्रिय़ानुवर्तिनो भ्रातॄन्सर्वैः समुदितान्गुणैः ||
२६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अकस्माच्चैव पार्थानां द्वेषणं नोपपद्यते |
२७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
धर्मे स्थिताः पाण्डवेय़ाः कस्तान्किं वक्तुमर्हति ||
२७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
यस्तान्द्वेष्टि स मां द्वेष्टि यस्ताननु स मामनु |
२८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
ऐकात्म्यं मां गतं विद्धि पाण्डवैर्धर्मचारिभिः ||
२८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
कामक्रोधानुवर्ती हि यो मोहाद्विरुरुत्सते |
२९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
गुणवन्तं च यो द्वेष्टि तमाहुः पुरुषाधमम् ||
२९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
यः कल्याणगुणाञ्ज्ञातीन्मोहाल्लोभाद्दिदृक्षते |
३० क
वैशम्पाय़न उवाच:
सोऽजितात्माजितक्रोधो न चिरं तिष्ठति श्रिय़म् ||
३० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अथ यो गुणसम्पन्नान्हृदय़स्याप्रिय़ानपि |
३१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
प्रिय़ेण कुरुते वश्यांश्चिरं यशसि तिष्ठति ||
३१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
सर्वमेतदभोक्तव्यमन्नं दुष्टाभिसंहितम् |
३२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
क्षत्तुरेकस्य भोक्तव्यमिति मे धीय़ते मतिः ||
३२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
एवमुक्त्वा महावाहुर्दुर्योधनममर्षणम् |
३३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
निश्चक्राम ततः शुभ्राद्धार्तराष्ट्रनिवेशनात् ||
३३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
निर्याय़ च महावाहुर्वासुदेवो महामनाः |
३४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
निवेशाय़ यय़ौ वेश्म विदुरस्य महात्मनः ||
३४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तमभ्यगच्छद्द्रोणश्च कृपो भीष्मोऽथ वाह्लिकः |
३५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
कुरवश्च महावाहुं विदुरस्य गृहे स्थितम् ||
३५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तेऽभिगम्याव्रुवंस्तत्र कुरवो मधुसूदनम् |
३६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
निवेदय़ामो वार्ष्णेय़ सरत्नांस्ते गृहान्वय़म् ||
३६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तानुवाच महातेजाः कौरवान्मधुसूदनः |
३७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
सर्वे भवन्तो गच्छन्तु सर्वा मेऽपचितिः कृता ||
३७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
यातेषु कुरुषु क्षत्ता दाशार्हमपराजितम् |
३८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अभ्यर्चय़ामास तदा सर्वकामैः प्रय़त्नवान् ||
३८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ततः क्षत्तान्नपानानि शुचीनि गुणवन्ति च |
३९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
उपाहरदनेकानि केशवाय़ महात्मने ||
३९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तैर्तर्पय़ित्वा प्रथमं व्राह्मणान्मधुसूदनः |
४० क
वैशम्पाय़न उवाच:
वेदविद्भ्यो ददौ कृष्णः परमद्रविणान्यपि ||
४० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ततोऽनुय़ाय़िभिः सार्धं मरुद्भिरिव वासवः |
४१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
विदुरान्नानि वुभुजे शुचीनि गुणवन्ति च ||
४१ ख