chevron_left द्रोण पर्व अध्याय ९
वैशम्पाय़न उवाच:
एवं पृष्ट्वा सूतपुत्रं हृच्छोकेनार्दितो भृशम् |
१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
जय़े निराशः पुत्राणां धृतराष्ट्रोऽपतत्क्षितौ ||
१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तं विसञ्ज्ञं निपतितं सिषिचुः परिचारकाः |
२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
जलेनात्यर्थशीतेन वीजन्तः पुण्यगन्धिना ||
२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
पतितं चैनमाज्ञाय़ समन्ताद्भरतस्त्रिय़ः |
३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
परिवव्रुर्महाराजमस्पृशंश्चैव पाणिभिः ||
३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
उत्थाप्य चैनं शनकै राजानं पृथिवीतलात् |
४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
आसनं प्रापय़ामासुर्वाष्पकण्ठ्यो वराङ्गनाः ||
४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
आसनं प्राप्य राजा तु मूर्छय़ाभिपरिप्लुतः |
५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
निश्चेष्टोऽतिष्ठत तदा वीज्यमानः समन्ततः ||
५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
स लव्ध्वा शनकैः सञ्ज्ञां वेपमानो महीपतिः |
६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
पुनर्गावल्गणिं सूतं पर्यपृच्छद्यथातथम् ||
६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
यत्तदुद्यन्निवादित्यो ज्योतिषा प्रणुदंस्तमः |
७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
आय़ादजातशत्रुर्वै कस्तं द्रोणादवारय़त् ||
७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
प्रभिन्नमिव मातङ्गं तथा क्रुद्धं तरस्विनम् |
८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
आसक्तमनसं दीप्तं प्रतिद्विरदघातिनम् |
८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
वाशितासङ्गमे यद्वदजय़्यं प्रतिय़ूथपैः ||
८ ग
वैशम्पाय़न उवाच:
अति चान्यान्रणे योधान्वीरः पुरुषसत्तमः |
९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
यो ह्येको हि महावाहुर्निर्दहेद्घोरचक्षुषा |
९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
कृत्स्नं दुर्योधनवलं धृतिमान्सत्यसङ्गरः ||
९ ग
वैशम्पाय़न उवाच:
चक्षुर्हणं जय़े सक्तमिष्वासवररक्षितम् |
१० क
वैशम्पाय़न उवाच:
दान्तं वहुमतं लोके के शूराः पर्यवारय़न् ||
१० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
के दुष्प्रधर्षं राजानमिष्वासवरमच्युतम् |
११ क
वैशम्पाय़न उवाच:
समासेदुर्नरव्याघ्रं कौन्तेय़ं तत्र मामकाः ||
११ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तरसैवाभिपत्याथ यो वै द्रोणमुपाद्रवत् |
१२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
तं भीमसेनमाय़ान्तं के शूराः पर्यवारय़न् ||
१२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
यदाय़ाज्जलदप्रख्यो रथः परमवीर्यवान् |
१३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
पर्जन्य इव वीभत्सुस्तुमुलामशनिं सृजन् ||
१३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ववर्ष शरवर्षाणि वर्षाणि मघवानिव |
१४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
इषुसम्वाधमाकाशं कुर्वन्कपिवरध्वजः |
१४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अवस्फूर्जन्दिशः सर्वास्तलनेमिस्वनेन च ||
१४ ग
वैशम्पाय़न उवाच:
चापविद्युत्प्रभो घोरो रथगुल्मवलाहकः |
१५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
रथनेमिघोषस्तनितः शरशव्दातिवन्धुरः ||
१५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
रोषनिर्जितजीमूतो मनोऽभिप्राय़शीघ्रगः |
१६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
मर्मातिगो वाणधारस्तुमुलः शोणितोदकः ||
१६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
सम्प्लावय़न्महीं सर्वां मानवैरास्तरंस्तदा |
१७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
गदानिष्टनितो रौद्रो दुर्योधनकृतोद्यमः ||
१७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
युद्धेऽभ्यषिञ्चद्विजय़ो गार्ध्रपत्रैः शिलाशितैः |
१८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
गाण्डीवं धारय़न्धीमान्कीदृशं वो मनस्तदा ||
१८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
कच्चिद्गाण्डीवशव्देन न प्रणश्यत वै वलम् |
१९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
यद्वः स भैरवं कुर्वन्नर्जुनो भृशमभ्यगात् ||
१९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
कच्चिन्नापानुदद्द्रोणादिषुभिर्वो धनञ्जय़ः |
२० क
वैशम्पाय़न उवाच:
वातो मेघानिवाविध्यन्प्रवाञ्शरवनानिलः |
२० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
को हि गाण्डीवधन्वानं नरः सोढुं रणेऽर्हति ||
२० ग
वैशम्पाय़न उवाच:
यत्सेनाः समकम्पन्त यद्वीरानस्पृशद्भय़म् |
२१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
के तत्र नाजहुर्द्रोणं के क्षुद्राः प्राद्रवन्भय़ात् ||
२१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
के वा तत्र तनूस्त्यक्त्वा प्रतीपं मृत्युमाव्रजन् |
२२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अमानुषाणां जेतारं युद्धेष्वपि धनञ्जय़म् ||
२२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
न च वेगं सिताश्वस्य विशक्ष्यन्तीह मामकाः |
२३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
गाण्डीवस्य च निर्घोषं प्रावृड्जलदनिस्वनम् ||
२३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
विष्वक्सेनो यस्य यन्ता योद्धा चैव धनञ्जय़ः |
२४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अशक्यः स रथो जेतुं मन्ये देवासुरैरपि ||
२४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
सुकुमारो युवा शूरो दर्शनीय़श्च पाण्डवः |
२५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
मेधावी निपुणो धीमान्युधि सत्यपराक्रमः ||
२५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
आरावं विपुलं कुर्वन्व्यथय़न्सर्वकौरवान् |
२६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
यदाय़ान्नकुलो धीमान्के शूराः पर्यवारय़न् ||
२६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
आशीविष इव क्रुद्धः सहदेवो यदाभ्ययात् |
२७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
शत्रूणां कदनं कुर्वञ्जेतासौ दुर्जय़ो युधि ||
२७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
आर्यव्रतममोघेषुं ह्रीमन्तमपराजितम् |
२८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
द्रोणाय़ाभिमुखं यान्तं के शूराः पर्यवारय़न् ||
२८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
यः स सौवीरराजस्य प्रमथ्य महतीं चमूम् |
२९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
आदत्त महिषीं भोज्यां काम्यां सर्वाङ्गशोभनाम् ||
२९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
सत्यं धृतिश्च शौर्यं च व्रह्मचर्यं च केवलम् |
३० क
वैशम्पाय़न उवाच:
सर्वाणि युय़ुधानेऽस्मिन्नित्यानि पुरुषर्षभे ||
३० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
वलिनं सत्यकर्माणमदीनमपराजितम् |
३१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
वासुदेवसमं युद्धे वासुदेवादनन्तरम् ||
३१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
युक्तं धनञ्जय़प्रेष्ये शूरमाचार्यकर्मणि |
३२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
पार्थेन सममस्त्रेषु कस्तं द्रोणादवारय़त् ||
३२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
वृष्णीनां प्रवरं वीरं शूरं सर्वधनुष्मताम् |
३३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
रामेण सममस्त्रेषु यशसा विक्रमेण च ||
३३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
सत्यं धृतिर्दमः शौर्यं व्रह्मचर्यमनुत्तमम् |
३४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
सात्वते तानि सर्वाणि त्रैलोक्यमिव केशवे ||
३४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तमेवङ्गुणसम्पन्नं दुर्वारमपि दैवतैः |
३५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
समासाद्य महेष्वासं के वीराः पर्यवारय़न् ||
३५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
पाञ्चालेषूत्तमं शूरमुत्तमाभिजनप्रिय़म् |
३६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
नित्यमुत्तमकर्माणमुत्तमौजसमाहवे ||
३६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
युक्तं धनञ्जय़हिते ममानर्थाय़ चोत्तमम् |
३७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
यमवैश्रवणादित्यमहेन्द्रवरुणोपमम् ||
३७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
महारथसमाख्यातं द्रोणाय़ोद्यन्तमाहवे |
३८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
त्यजन्तं तुमुले प्राणान्के शूराः पर्यवारय़न् ||
३८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
एकोऽपसृत्य चेदिभ्यः पाण्डवान्यः समाश्रितः |
३९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
धृष्टकेतुं तमाय़ान्तं द्रोणात्कः समवारय़त् ||
३९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
योऽवधीत्केतुमाञ्शूरो राजपुत्रं सुदर्शनम् |
४० क
वैशम्पाय़न उवाच:
अपरान्तगिरिद्वारे कस्तं द्रोणादवारय़त् ||
४० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
स्त्रीपूर्वो यो नरव्याघ्रो यः स वेद गुणागुणान् |
४१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
शिखण्डिनं याज्ञसेनिमम्लानमनसं युधि ||
४१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
देवव्रतस्य समरे हेतुं मृत्योर्महात्मनः |
४२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
द्रोणाय़ाभिमुखं यान्तं के वीराः पर्यवारय़न् ||
४२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
यस्मिन्नभ्यधिका वीरे गुणाः सर्वे धनञ्जय़ात् |
४३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
यस्मिन्नस्त्राणि सत्यं च व्रह्मचर्यं च नित्यदा ||
४३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
वासुदेवसमं वीर्ये धनञ्जय़समं वले |
४४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
तेजसादित्यसदृशं वृहस्पतिसमं मतौ ||
४४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अभिमन्युं महात्मानं व्यात्ताननमिवान्तकम् |
४५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
द्रोणाय़ाभिमुखं यान्तं के वीराः पर्यवारय़न् ||
४५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तरुणस्त्वरुणप्रख्यः सौभद्रः परवीरहा |
४६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
यदाभ्याद्रवत द्रोणं तदासीद्वो मनः कथम् ||
४६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
द्रौपदेय़ा नरव्याघ्राः समुद्रमिव सिन्धवः |
४७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
यद्द्रोणमाद्रवन्सङ्ख्ये के वीरास्तानवारय़न् ||
४७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ये ते द्वादश वर्षाणि क्रीडामुत्सृज्य वालकाः |
४८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अस्त्रार्थमवसन्भीष्मे विभ्रतो व्रतमुत्तमम् ||
४८ ख