भीष्म उवाच:
अथात्रिप्रमुखा राजन्वने तस्मिन्महर्षय़ः |
१ क
भीष्म उवाच:
व्यचरन्भक्षय़न्तो वै मूलानि च फलानि च ||
१ ख
भीष्म उवाच:
अथापश्यन्सुपीनांसपाणिपादमुखोदरम् |
२ क
भीष्म उवाच:
परिव्रजन्तं स्थूलाङ्गं परिव्राजं शुनःसखम् ||
२ ख
भीष्म उवाच:
अरुन्धती तु तं दृष्ट्वा सर्वाङ्गोपचितं शुभा |
३ क
भीष्म उवाच:
भवितारो भवन्तो वै नैवमित्यव्रवीदृषीन् ||
३ ख
वसिष्ठ उवाच:
नैतस्येह यथास्माकमग्निहोत्रमनिर्हुतम् |
४ क
वसिष्ठ उवाच:
साय़ं प्रातश्च होतव्यं तेन पीवाञ्शुनःसखः ||
४ ख
अत्रिरु उवाच:
नैतस्येह यथास्माकं क्षुधा वीर्यं समाहतम् |
५ क
अत्रिरु उवाच:
कृच्छ्राधीतं प्रनष्टं च तेन पीवाञ्शुनःसखः ||
५ ख
विश्वामित्र उवाच:
नैतस्येह यथास्माकं शश्वच्छास्त्रं जरद्गवः |
६ क
विश्वामित्र उवाच:
अलसः क्षुत्परो मूर्खस्तेन पीवाञ्शुनःसखः ||
६ ख
जमदग्निरु उवाच:
नैतस्येह यथास्माकं भक्तमिन्धनमेव च |
७ क
जमदग्निरु उवाच:
सञ्चिन्त्य वार्षिकं किञ्चित्तेन पीवाञ्शुनःसखः ||
७ ख
कश्यप उवाच:
नैतस्येह यथास्माकं चत्वारश्च सहोदराः |
८ क
कश्यप उवाच:
देहि देहीति भिक्षन्ति तेन पीवाञ्शुनःसखः ||
८ ख
भरद्वाज उवाच:
नैतस्येह यथास्माकं व्रह्मवन्धोरचेतसः |
९ क
भरद्वाज उवाच:
शोको भार्यापवादेन तेन पीवाञ्शुनःसखः ||
९ ख
गौतम उवाच:
नैतस्येह यथास्माकं त्रिकौशेय़ं हि राङ्कवम् |
१० क
गौतम उवाच:
एकैकं वै त्रिवार्षीय़ं तेन पीवाञ्शुनःसखः ||
१० ख
भीष्म उवाच:
अथ दृष्ट्वा परिव्राट्स तान्महर्षीञ्शुनःसखः |
११ क
भीष्म उवाच:
अभिगम्य यथान्याय़ं पाणिस्पर्शमथाचरत् ||
११ ख
भीष्म उवाच:
परिचर्यां वने तां तु क्षुत्प्रतीघातकारिकाम् |
१२ क
भीष्म उवाच:
अन्योन्येन निवेद्याथ प्रातिष्ठन्त सहैव ते ||
१२ ख
भीष्म उवाच:
एकनिश्चय़कार्याश्च व्यचरन्त वनानि ते |
१३ क
भीष्म उवाच:
आददानाः समुद्धृत्य मूलानि च फलानि च ||
१३ ख
भीष्म उवाच:
कदाचिद्विचरन्तस्ते वृक्षैरविरलैर्वृताम् |
१४ क
भीष्म उवाच:
शुचिवारिप्रसन्नोदां ददृशुः पद्मिनीं शुभाम् ||
१४ ख
भीष्म उवाच:
वालादित्यवपुःप्रख्यैः पुष्करैरुपशोभिताम् |
१५ क
भीष्म उवाच:
वैदूर्यवर्णसदृशैः पद्मपत्रैरथावृताम् ||
१५ ख
भीष्म उवाच:
नानाविधैश्च विहगैर्जलप्रकरसेविभिः |
१६ क
भीष्म उवाच:
एकद्वारामनादेय़ां सूपतीर्थामकर्दमाम् ||
१६ ख
भीष्म उवाच:
वृषादर्भिप्रय़ुक्ता तु कृत्या विकृतदर्शना |
१७ क
भीष्म उवाच:
यातुधानीति विख्याता पद्मिनीं तामरक्षत ||
१७ ख
भीष्म उवाच:
शुनःसखसहाय़ास्तु विसार्थं ते महर्षय़ः |
१८ क
भीष्म उवाच:
पद्मिनीमभिजग्मुस्ते सर्वे कृत्याभिरक्षिताम् ||
१८ ख
भीष्म उवाच:
ततस्ते यातुधानीं तां दृष्ट्वा विकृतदर्शनाम् |
१९ क
भीष्म उवाच:
स्थितां कमलिनीतीरे कृत्यामूचुर्महर्षय़ः ||
१९ ख
भीष्म उवाच:
एका तिष्ठसि का नु त्वं कस्यार्थे किं प्रय़ोजनम् |
२० क
भीष्म उवाच:
पद्मिनीतीरमाश्रित्य व्रूहि त्वं किं चिकीर्षसि ||
२० ख
यातुधान्यु उवाच:
यास्मि सास्म्यनुय़ोगो मे न कर्तव्यः कथञ्चन |
२१ क
यातुधान्यु उवाच:
आरक्षिणीं मां पद्मिन्या वित्त सर्वे तपोधनाः ||
२१ ख
ऋषय़ ऊचुः:
सर्व एव क्षुधार्ताः स्म न चान्यत्किञ्चिदस्ति नः |
२२ क
ऋषय़ ऊचुः:
भवत्याः संमते सर्वे गृह्णीमहि विसान्युत ||
२२ ख
यातुधान्यु उवाच:
समय़ेन विसानीतो गृह्णीध्वं कामकारतः |
२३ क
यातुधान्यु उवाच:
एकैको नाम मे प्रोक्त्वा ततो गृह्णीत माचिरम् ||
२३ ख
भीष्म उवाच:
विज्ञाय़ यातुधानीं तां कृत्यामृषिवधैषिणीम् |
२४ क
भीष्म उवाच:
अत्रिः क्षुधापरीतात्मा ततो वचनमव्रवीत् ||
२४ ख
भीष्म उवाच:
अरात्रिरत्रेः सा रात्रिर्यां नाधीते त्रिरद्य वै |
२५ क
भीष्म उवाच:
अरात्रिरत्रिरित्येव नाम मे विद्धि शोभने ||
२५ ख
यातुधान्यु उवाच:
यथोदाहृतमेतत्ते मय़ि नाम महामुने |
२६ क
यातुधान्यु उवाच:
दुर्धार्यमेतन्मनसा गच्छावतर पद्मिनीम् ||
२६ ख
वसिष्ठ उवाच:
वसिष्ठोऽस्मि वरिष्ठोऽस्मि वसे वासं गृहेष्वपि |
२७ क
वसिष्ठ उवाच:
वरिष्ठत्वाच्च वासाच्च वसिष्ठ इति विद्धि माम् ||
२७ ख
यातुधान्यु उवाच:
नामनैरुक्तमेतत्ते दुःखव्याभाषिताक्षरम् |
२८ क
यातुधान्यु उवाच:
नैतद्धारय़ितुं शक्यं गच्छावतर पद्मिनीम् ||
२८ ख
कश्यप उवाच:
कुलं कुलं च कुपपः कुपय़ः कश्यपो द्विजः |
२९ क
कश्यप उवाच:
काश्यः काशनिकाशत्वादेतन्मे नाम धारय़ ||
२९ ख
यातुधान्यु उवाच:
यथोदाहृतमेतत्ते मय़ि नाम महामुने |
३० क
यातुधान्यु उवाच:
दुर्धार्यमेतन्मनसा गच्छावतर पद्मिनीम् ||
३० ख
भरद्वाज उवाच:
भरे सुतान्भरे शिष्यान्भरे देवान्भरे द्विजान् |
३१ क
भरद्वाज उवाच:
भरे भार्यामनव्याजो भरद्वाजोऽस्मि शोभने ||
३१ ख
यातुधान्यु उवाच:
नामनैरुक्तमेतत्ते दुःखव्याभाषिताक्षरम् |
३२ क
यातुधान्यु उवाच:
नैतद्धारय़ितुं शक्यं गच्छावतर पद्मिनीम् ||
३२ ख
गौतम उवाच:
गोदमो दमगोऽधूमो दमो दुर्दर्शनश्च ते |
३३ क
गौतम उवाच:
विद्धि मां गौतमं कृत्ये यातुधानि निवोध मे ||
३३ ख
यातुधान्यु उवाच:
यथोदाहृतमेतत्ते मय़ि नाम महामुने |
३४ क
यातुधान्यु उवाच:
नैतद्धारय़ितुं शक्यं गच्छावतर पद्मिनीम् ||
३४ ख
विश्वामित्र उवाच:
विश्वेदेवाश्च मे मित्रं मित्रमस्मि गवां तथा |
३५ क
विश्वामित्र उवाच:
विश्वामित्रमिति ख्यातं यातुधानि निवोध मे ||
३५ ख
यातुधान्यु उवाच:
नामनैरुक्तमेतत्ते दुःखव्याभाषिताक्षरम् |
३६ क
यातुधान्यु उवाच:
नैतद्धारय़ितुं शक्यं गच्छावतर पद्मिनीम् ||
३६ ख
जमदग्निरु उवाच:
जाजमद्यजजा नाम मृजा माह जिजाय़िषे |
३७ क
जमदग्निरु उवाच:
जमदग्निरिति ख्यातमतो मां विद्धि शोभने ||
३७ ख
यातुधान्यु उवाच:
यथोदाहृतमेतत्ते मय़ि नाम महामुने |
३८ क
यातुधान्यु उवाच:
नैतद्धारय़ितुं शक्यं गच्छावतर पद्मिनीम् ||
३८ ख
अरुन्धत्यु उवाच:
धरां धरित्रीं वसुधां भर्तुस्तिष्ठाम्यनन्तरम् |
३९ क
अरुन्धत्यु उवाच:
मनोऽनुरुन्धती भर्तुरिति मां विद्ध्यरुन्धतीम् ||
३९ ख
यातुधान्यु उवाच:
नामनैरुक्तमेतत्ते दुःखव्याभाषिताक्षरम् |
४० क
यातुधान्यु उवाच:
नैतद्धारय़ितुं शक्यं गच्छावतर पद्मिनीम् ||
४० ख
गण्डो उवाच:
गण्डं गण्डं गतवती गण्डगण्डेति सञ्ज्ञिता |
४१ क
गण्डो उवाच:
गण्डगण्डेव गण्डेति विद्धि मानलसम्भवे ||
४१ ख
यातुधान्यु उवाच:
नामनैरुक्तमेतत्ते दुःखव्याभाषिताक्षरम् |
४२ क
यातुधान्यु उवाच:
नैतद्धारय़ितुं शक्यं गच्छावतर पद्मिनीम् ||
४२ ख
पशुसख उवाच:
सखा सखे यः सख्येय़ः पशूनां च सखा सदा |
४३ क
पशुसख उवाच:
गौणं पशुसखेत्येवं विद्धि मामग्निसम्भवे ||
४३ ख
यातुधान्यु उवाच:
नामनैरुक्तमेतत्ते दुःखव्याभाषिताक्षरम् |
४४ क
यातुधान्यु उवाच:
नैतद्धारय़ितुं शक्यं गच्छावतर पद्मिनीम् ||
४४ ख
शुनःसख उवाच:
एभिरुक्तं यथा नाम नाहं वक्तुमिहोत्सहे |
४५ क
शुनःसख उवाच:
शुनःसखसखाय़ं मां यातुधान्युपधारय़ ||
४५ ख
यातुधान्यु उवाच:
नाम तेऽव्यक्तमुक्तं वै वाक्यं सन्दिग्धय़ा गिरा |
४६ क
यातुधान्यु उवाच:
तस्मात्सकृदिदानीं त्वं व्रूहि यन्नाम ते द्विज ||
४६ ख
शुनःसख उवाच:
सकृदुक्तं मय़ा नाम न गृहीतं यदा त्वय़ा |
४७ क
शुनःसख उवाच:
तस्मात्त्रिदण्डाभिहता गच्छ भस्मेति माचिरम् ||
४७ ख
भीष्म उवाच:
सा व्रह्मदण्डकल्पेन तेन मूर्ध्नि हता तदा |
४८ क
भीष्म उवाच:
कृत्या पपात मेदिन्यां भस्मसाच्च जगाम ह ||
४८ ख
भीष्म उवाच:
शुनःसखश्च हत्वा तां यातुधानीं महावलाम् |
४९ क
भीष्म उवाच:
भुवि त्रिदण्डं विष्टभ्य शाद्वले समुपाविशत् ||
४९ ख
भीष्म उवाच:
ततस्ते मुनय़ः सर्वे पुष्कराणि विसानि च |
५० क
भीष्म उवाच:
यथाकाममुपादाय़ समुत्तस्थुर्मुदान्विताः ||
५० ख