वैशम्पाय़न उवाच:
हते चित्राङ्गदे भीष्मो वाले भ्रातरि चानघ |
१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
पालय़ामास तद्राज्यं सत्यवत्या मते स्थितः ||
१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
सम्प्राप्तय़ौवनं पश्यन्भ्रातरं धीमतां वरम् |
२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
भीष्मो विचित्रवीर्यस्य विवाहाय़ाकरोन्मतिम् ||
२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अथ काशिपतेर्भीष्मः कन्यास्तिस्रोऽप्सरःसमाः |
३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
शुश्राव सहिता राजन्वृण्वतीर्वै स्वय़ं वरम् ||
३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ततः स रथिनां श्रेष्ठो रथेनैकेन वर्मभृत् |
४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
जगामानुमते मातुः पुरीं वाराणसीं प्रति ||
४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तत्र राज्ञः समुदितान्सर्वतः समुपागतान् |
५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
ददर्श कन्यास्ताश्चैव भीष्मः शन्तनुनन्दनः ||
५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
कीर्त्यमानेषु राज्ञां तु नामस्वथ सहस्रशः |
६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
भीष्मः स्वय़ं तदा राजन्वरय़ामास ताः प्रभुः ||
६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
उवाच च महीपालान्राजञ्जलदनिःस्वनः |
७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
रथमारोप्य ताः कन्या भीष्मः प्रहरतां वरः ||
७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
आहूय़ दानं कन्यानां गुणवद्भ्यः स्मृतं वुधैः |
८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अलङ्कृत्य यथाशक्ति प्रदाय़ च धनान्यपि ||
८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
प्रय़च्छन्त्यपरे कन्यां मिथुनेन गवामपि |
९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
वित्तेन कथितेनान्ये वलेनान्येऽनुमान्य च ||
९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
प्रमत्तामुपय़ान्त्यन्ये स्वय़मन्ये च विन्दते |
१० क
वैशम्पाय़न उवाच:
अष्टमं तमथो वित्त विवाहं कविभिः स्मृतम् ||
१० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
स्वय़ंवरं तु राजन्याः प्रशंसन्त्युपय़ान्ति च |
११ क
वैशम्पाय़न उवाच:
प्रमथ्य तु हृतामाहुर्ज्याय़सीं धर्मवादिनः ||
११ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ता इमाः पृथिवीपाला जिहीर्षामि वलादितः |
१२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
ते यतध्वं परं शक्त्या विजय़ाय़ेतराय़ वा |
१२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
स्थितोऽहं पृथिवीपाला युद्धाय़ कृतनिश्चय़ः ||
१२ ग
वैशम्पाय़न उवाच:
एवमुक्त्वा महीपालान्काशिराजं च वीर्यवान् |
१३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
सर्वाः कन्याः स कौरव्यो रथमारोपय़त्स्वकम् |
१३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
आमन्त्र्य च स तान्प्राय़ाच्छीघ्रं कन्याः प्रगृह्य ताः ||
१३ ग
वैशम्पाय़न उवाच:
ततस्ते पार्थिवाः सर्वे समुत्पेतुरमर्षिताः |
१४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
संस्पृशन्तः स्वकान्वाहून्दशन्तो दशनच्छदान् ||
१४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तेषामाभरणान्याशु त्वरितानां विमुञ्चताम् |
१५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
आमुञ्चतां च वर्माणि सम्भ्रमः सुमहानभूत् ||
१५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ताराणामिव सम्पातो वभूव जनमेजय़ |
१६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
भूषणानां च शुभ्राणां कवचानां च सर्वशः ||
१६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
सवर्मभिर्भूषणैस्ते द्राग्भ्राजद्भिरितस्ततः |
१७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
सक्रोधामर्षजिह्मभ्रूसकषाय़दृशस्तथा ||
१७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
सूतोपकॢप्तान्रुचिरान्सदश्वोद्यतधूर्गतान् |
१८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
रथानास्थाय़ ते वीराः सर्वप्रहरणान्विताः |
१८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
प्रय़ान्तमेकं कौरव्यमनुसस्रुरुदाय़ुधाः ||
१८ ग
वैशम्पाय़न उवाच:
ततः समभवद्युद्धं तेषां तस्य च भारत |
१९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
एकस्य च वहूनां च तुमुलं लोमहर्षणम् ||
१९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ते त्विषून्दशसाहस्रांस्तस्मै युगपदाक्षिपन् |
२० क
वैशम्पाय़न उवाच:
अप्राप्तांश्चैव तानाशु भीष्मः सर्वांस्तदाच्छिनत् ||
२० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ततस्ते पार्थिवाः सर्वे सर्वतः परिवारय़न् |
२१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
ववर्षुः शरवर्षेण वर्षेणेवाद्रिमम्वुदाः ||
२१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
स तद्वाणमय़ं वर्षं शरैरावार्य सर्वतः |
२२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
ततः सर्वान्महीपालान्प्रत्यविध्यत्त्रिभिस्त्रिभिः ||
२२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तस्याति पुरुषानन्याँल्लाघवं रथचारिणः |
२३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
रक्षणं चात्मनः सङ्ख्ये शत्रवोऽप्यभ्यपूजय़न् ||
२३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तान्विनिर्जित्य तु रणे सर्वशस्त्रविशारदः |
२४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
कन्याभिः सहितः प्राय़ाद्भारतो भारतान्प्रति ||
२४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ततस्तं पृष्ठतो राजञ्शाल्वराजो महारथः |
२५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अभ्याहनदमेय़ात्मा भीष्मं शान्तनवं रणे ||
२५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
वारणं जघने निघ्नन्दन्ताभ्यामपरो यथा |
२६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
वाशितामनुसम्प्राप्तो यूथपो वलिनां वरः ||
२६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
स्त्रीकाम तिष्ठ तिष्ठेति भीष्ममाह स पार्थिवः |
२७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
शाल्वराजो महावाहुरमर्षेणाभिचोदितः ||
२७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ततः स पुरुषव्याघ्रो भीष्मः परवलार्दनः |
२८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
तद्वाक्याकुलितः क्रोधाद्विधूमोऽग्निरिव ज्वलन् ||
२८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
क्षत्रधर्मं समास्थाय़ व्यपेतभय़सम्भ्रमः |
२९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
निवर्तय़ामास रथं शाल्वं प्रति महारथः ||
२९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
निवर्तमानं तं दृष्ट्वा राजानः सर्व एव ते |
३० क
वैशम्पाय़न उवाच:
प्रेक्षकाः समपद्यन्त भीष्मशाल्वसमागमे ||
३० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तौ वृषाविव नर्दन्तौ वलिनौ वाशितान्तरे |
३१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अन्योन्यमभिवर्तेतां वलविक्रमशालिनौ ||
३१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ततो भीष्मं शान्तनवं शरैः शतसहस्रशः |
३२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
शाल्वराजो नरश्रेष्ठः समवाकिरदाशुगैः ||
३२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
पूर्वमभ्यर्दितं दृष्ट्वा भीष्मं शाल्वेन ते नृपाः |
३३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
विस्मिताः समपद्यन्त साधु साध्विति चाव्रुवन् ||
३३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
लाघवं तस्य ते दृष्ट्वा संय़ुगे सर्वपार्थिवाः |
३४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अपूजय़न्त संहृष्टा वाग्भिः शाल्वं नराधिपाः ||
३४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
क्षत्रिय़ाणां तदा वाचः श्रुत्वा परपुरञ्जय़ः |
३५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
क्रुद्धः शान्तनवो भीष्मस्तिष्ठ तिष्ठेत्यभाषत ||
३५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
सारथिं चाव्रवीत्क्रुद्धो याहि यत्रैष पार्थिवः |
३६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
यावदेनं निहन्म्यद्य भुजङ्गमिव पक्षिराट् ||
३६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ततोऽस्त्रं वारुणं सम्यग्योजय़ामास कौरवः |
३७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
तेनाश्वांश्चतुरोऽमृद्नाच्छाल्वराज्ञो नराधिप ||
३७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अस्त्रैरस्त्राणि संवार्य शाल्वराज्ञः स कौरवः |
३८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
भीष्मो नृपतिशार्दूल न्यवधीत्तस्य सारथिम् |
३८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अस्त्रेण चाप्यथैकेन न्यवधीत्तुरगोत्तमान् ||
३८ ग
वैशम्पाय़न उवाच:
कन्याहेतोर्नरश्रेष्ठ भीष्मः शान्तनवस्तदा |
३९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
जित्वा विसर्जय़ामास जीवन्तं नृपसत्तमम् |
३९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ततः शाल्वः स्वनगरं प्रय़यौ भरतर्षभ ||
३९ ग
वैशम्पाय़न उवाच:
राजानो ये च तत्रासन्स्वय़ंवरदिदृक्षवः |
४० क
वैशम्पाय़न उवाच:
स्वान्येव तेऽपि राष्ट्राणि जग्मुः परपुरञ्जय़ ||
४० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
एवं विजित्य ताः कन्या भीष्मः प्रहरतां वरः |
४१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
प्रय़यौ हास्तिनपुरं यत्र राजा स कौरवः ||
४१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
सोऽचिरेणैव कालेन अत्यक्रामन्नराधिप |
४२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
वनानि सरितश्चैव शैलांश्च विविधद्रुमान् ||
४२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अक्षतः क्षपय़ित्वारीन्सङ्ख्येऽसङ्ख्येय़विक्रमः |
४३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
आनय़ामास काश्यस्य सुताः सागरगासुतः ||
४३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
स्नुषा इव स धर्मात्मा भगिन्य इव चानुजाः |
४४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
यथा दुहितरश्चैव प्रतिगृह्य यय़ौ कुरून् ||
४४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ताः सर्वा गुणसम्पन्ना भ्राता भ्रात्रे यवीय़से |
४५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
भीष्मो विचित्रवीर्याय़ प्रददौ विक्रमाहृताः ||
४५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
सतां धर्मेण धर्मज्ञः कृत्वा कर्मातिमानुषम् |
४६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
भ्रातुर्विचित्रवीर्यस्य विवाहाय़ोपचक्रमे |
४६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
सत्यवत्या सह मिथः कृत्वा निश्चय़मात्मवान् ||
४६ ग
वैशम्पाय़न उवाच:
विवाहं कारय़िष्यन्तं भीष्मं काशिपतेः सुता |
४७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
ज्येष्ठा तासामिदं वाक्यमव्रवीद्ध सती तदा ||
४७ ख